Cách dùng quả cam giảm ho và làm dịu cổ họng tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ho là một phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm tống xuất dị vật, đờm nhớt hoặc các tác nhân gây kích ứng ra khỏi đường hô hấp. Khi thời tiết chuyển mùa hoặc cơ thể nhiễm lạnh, các cơn ho khan, ho có đờm đi kèm cảm giác ngứa rát cổ họng thường xuyên xuất hiện, gây nhiều mệt mỏi trong sinh hoạt hàng ngày.
Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định y tế khi cần thiết, nhiều người tìm đến các biện pháp hỗ trợ tự nhiên từ căn bếp gia đình. Trong đó, sử dụng quả cam để làm dịu cơn ho là phương pháp dân gian quen thuộc được lưu truyền rộng rãi. Quả cam không chỉ giàu vitamin và khoáng chất mà các hợp chất trong vỏ cam còn mang lại cảm giác ấm áp, dễ chịu cho vùng họng.
Tuy nhiên, việc áp dụng cần được thực hiện đúng cách, đúng đối tượng và hiểu đúng bản chất đây chỉ là giải pháp hỗ trợ chăm sóc tại nhà, không thể thay thế cho phác đồ điều trị chuyên khoa khi có bệnh lý tiềm ẩn.
Trị ho bằng quả cam là gì?
Quả cam là loại trái cây thuộc chi Cam chanh, nổi tiếng với hàm lượng vitamin C dồi dào, các chất chống oxy hóa tự nhiên và nhiều khoáng chất thiết yếu cho hệ miễn dịch. Trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian, quả cam chín có vị ngọt chua, tính mát, mang lại công dụng sinh tân dịch, giải khát và hỗ trợ thông khí. Khi được làm ấm qua cách nướng hoặc hấp cách thủy cùng một lượng nhỏ muối ăn, các tinh dầu tự nhiên nằm ở lớp vỏ ngoài như limonene cùng các hoạt chất flavonoid sẽ hòa quyện vào nước cam ấm. Sự kết hợp này giúp bôi trơn niêm mạc hầu họng, làm loãng chất nhầy và xoa dịu cảm giác ngứa ngáy gây phản xạ ho. Mặc dù vậy, phương pháp này chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng khó chịu tạm thời ở các trường hợp viêm đường hô hấp trên thể nhẹ do cảm lạnh hoặc kích ứng thời tiết thông thường.
Cơ chế hỗ trợ giảm ho từ quả cam
Tác dụng hỗ trợ giảm ho của quả cam chủ yếu đến từ sự kết hợp giữa các thành phần dinh dưỡng trong múi cam và tinh dầu ở vỏ. Vỏ cam chứa nồng độ tinh dầu thực vật đáng kể, nổi bật là hợp chất limonene có khả năng kháng khuẩn nhẹ, làm ấm và hỗ trợ thư giãn cơ trơn đường thở khi được làm nóng. Đồng thời, nguồn vitamin C dồi dào trong quả cam đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng, bảo vệ tế bào niêm mạc trước sự tấn công của các gốc tự do sinh ra trong quá trình viêm nhiễm. Khi quả cam được làm ấm cùng một chút muối, dung dịch thu được có độ ấm vừa phải giúp làm ẩm lớp niêm mạc hầu họng đang bị khô rát, hỗ trợ làm loãng dịch đờm đặc quánh để người bệnh dễ dàng khạc ra ngoài, từ đó giảm thiểu tần suất các cơn ho do ngứa họng.
Hướng dẫn làm cam hấp muối giảm đau rát họng
Cam hấp muối là phương pháp phổ biến và dễ thực hiện nhất trong các mẹo chăm sóc đường hô hấp tại nhà. Để thực hiện, người dùng nên chọn một quả cam tươi, mọng nước, ngâm rửa sạch với nước muối loãng rồi để ráo nhằm loại bỏ bụi bẩn bám trên lớp vỏ ngoài. Tiếp theo, cắt một phần chỏm đầu của quả cam giống như chiếc nắp nhỏ, rắc một lượng rất nhỏ muối hạt khoảng một phần tư muỗng cà phê lên bề mặt thịt cam rồi dùng nĩa chọc nhẹ cho muối thấm sâu vào bên trong. Đậy nắp quả cam lại và đặt vào bát nhỏ, sau đó đem hấp cách thủy trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút. Khi cam chín mềm và tiết ra nước thơm nồng, người bệnh có thể chắt lấy phần nước ấm để uống từng ngụm nhỏ và ăn cả phần tép cam ấm để làm dịu niêm mạc họng tức thì.
Phương pháp làm cam nướng hỗ trợ làm ấm đường thở
Bên cạnh cách hấp muối, cam nướng cũng là một giải pháp tiện lợi được nhiều gia đình áp dụng khi có người bị ho do nhiễm lạnh. Sau khi rửa sạch và lau khô hoàn toàn quả cam nguyên vỏ, có thể đặt quả cam trực tiếp lên vỉ nướng trên bếp than hoặc sử dụng nồi chiên không dầu ở nhiệt độ vừa phải trong khoảng mười phút. Nhiệt độ cao sẽ làm các túi tinh dầu ở vỏ cam nóng lên và thẩm thấu ngược vào phần thịt quả bên trong. Quả cam sau khi nướng chín đều tỏa mùi thơm thảo mộc đặc trưng, vỏ ngoài hơi sém nhẹ. Khi sử dụng, người bệnh nên bóc bỏ lớp vỏ ngoài khi cam còn ấm, vắt lấy nước cốt hoặc ăn trực tiếp từng múi cam ấm nóng để hơi ấm lan tỏa dọc theo thực quản, giúp cắt cơn ho khó chịu do gió lạnh.
Lưu ý an toàn
Phương pháp dùng quả cam hỗ trợ giảm ho chỉ thích hợp cho các trường hợp cảm lạnh hoặc kích ứng họng thông thường. Người mắc bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng hoặc trào ngược dạ dày thực quản nên thận trọng vì axit tự nhiên trong cam có thể làm tăng tiết dịch vị gây ợ nóng và cồn cào. Không nên cho quá nhiều muối vào quả cam vì nồng độ muối cao dễ gây kích ứng thêm niêm mạc họng và ảnh hưởng huyết áp. Trẻ nhỏ dưới một tuổi không nên áp dụng bài thuốc này nếu kết hợp thêm mật ong do nguy cơ ngộ độc vi khuẩn Clostridium botulinum. Tuyệt đối không tự ý ngưng các thuốc do bác sĩ kê đơn để thay thế bằng bài thuốc dân gian.
Tóm tắt
Sử dụng quả cam nướng hoặc cam hấp muối là phương pháp chăm sóc tại nhà lành tính, giúp làm dịu cổ họng và hỗ trợ giảm ho nhẹ hiệu quả. Tuy nhiên, người bệnh cần lắng nghe cơ thể, kết hợp chế độ nghỉ ngơi, giữ ấm và uống đủ nước. Nếu tình trạng ho kéo dài trên một tuần hoặc đi kèm sốt cao, khó thở, ho ra đờm đặc đổi màu, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Nguồn tham khảo
- Journal of Respiratory Medicine and Research: A Clinical Validation of Efficacy and Safety of Polyherbal Formulation for Symptomatic Relief of Acute Non-Productive Cough and Throat Irritation
- AYU (An international quarterly journal of research in Ayurveda): Clinical validation of efficacy and safety of herbal cough formulation “Honitus syrup” for symptomatic relief of acute non-productive cough and throat irritation
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ em có dùng được cam hấp muối để giảm ho không?
Trẻ trên một tuổi có thể dùng một lượng nhỏ nước cam hấp muối ấm để làm dịu họng. Phụ huynh cần nêm lượng muối thật nhạt để bảo vệ thận non nớt của trẻ và theo dõi phản ứng đường tiêu hóa sau khi uống.
Người bị ho có đờm nhiều có nên ăn quả cam không?
Người bị ho có đờm vẫn có thể dùng cam ấm vì tinh dầu vỏ cam hỗ trợ làm loãng chất nhầy. Tuy nhiên, nên dùng khi còn ấm và tránh uống nước cam lạnh ngọt gắt vì có thể kích thích niêm mạc tiết thêm chất nhầy.
Nên dùng cam hấp muối vào thời điểm nào trong ngày?
Thời điểm thích hợp là sau bữa ăn khoảng ba mươi phút đến một giờ, khi bụng không quá đói. Uống từng ngụm nhỏ lúc nước cam còn ấm vào buổi sáng hoặc buổi tối trước khi đi ngủ giúp giữ ấm cổ họng tốt hơn.
Cam nướng có làm mất đi lượng vitamin C vốn có không?
Nhiệt độ cao có thể làm suy giảm một phần nhỏ vitamin C nhạy cảm với nhiệt. Dù vậy, mục đích chính của việc làm nóng quả cam là kích hoạt và giải phóng tinh dầu quý ở vỏ, giúp làm ấm và xoa dịu đường hô hấp hiệu quả.
Uống nước cam tươi trực tiếp khi đang ho có tốt không?
Nước cam tươi để lạnh hoặc chua gắt có thể gây kích ứng niêm mạc đang viêm, khiến cơn ho trở nên dữ dội hơn. Nếu muốn bổ sung vitamin C, người bệnh nên pha loãng với nước ấm và uống với lượng vừa phải sau ăn.
