Cách đo vớ giãn tĩnh mạch đúng kích thước và mức áp lực

Đo vớ giãn tĩnh mạch là gì?

Vớ y khoa điều trị suy giãn tĩnh mạch hoạt động theo nguyên lý tạo áp lực giảm dần đều từ cổ chân lên đến đùi. Áp lực nén lớn nhất tập trung tại vùng cổ chân và nhẹ dần khi lên cao, giúp hỗ trợ các van tĩnh mạch bị suy yếu khép kín hơn, giảm thể tích lòng mạch và thúc đẩy dòng máu tĩnh mạch trở về tim nhanh chóng. Khác với các loại vớ thời trang hay vớ thể thao thông thường, vớ y khoa được đo lường bằng đơn vị milimet thủy ngân (mmHg) và chia thành nhiều cấp độ áp lực khác nhau. Nếu lựa chọn sai kích thước, lực ép tạo ra trên thành mạch sẽ bị sai lệch, dẫn tới nguy cơ chèn ép tuần hoàn mao mạch hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng ứ trệ dịch ở bàn chân. Do đó, việc đo đạc hình thái chân chuẩn xác kết hợp với chỉ định mức áp lực từ chuyên gia y tế là bước khởi đầu bắt buộc đối với người bắt đầu sử dụng sản phẩm này.

Thời điểm và dụng cụ chuẩn bị trước khi đo chân

Để thu được kết quả chính xác, việc lựa chọn thời điểm đo là yếu tố đặc biệt quan trọng. Người bệnh suy giãn tĩnh mạch thường có hiện tượng ứ dịch và sưng phù chân tăng dần về chiều muộn do trọng lực và hoạt động đi lại cả ngày. Vì vậy, thời điểm lý tưởng nhất để đo chân là ngay vào buổi sáng sớm sau khi thức dậy, lúc các tĩnh mạch và mô mềm chưa bị sưng nề.

Về dụng cụ, người thực hiện cần chuẩn bị một chiếc thước dây mềm loại thường dùng trong may mặc để có thể ôm sát theo đường cong của chân. Tuyệt đối không dùng thước dây kim loại cứng hoặc thước kẻ thẳng vì sẽ tạo ra sai số lớn. Khi thực hiện thao tác đo, người đo nên giữ thước vừa khít với bề mặt da, không kéo quá căng làm hằn sâu mô mỡ và cũng không để thước bị chùng lỏng. Việc ghi chép lại các số đo bằng đơn vị centimet hoặc milimet cần được thực hiện cẩn thận cho từng bên chân, bởi chu vi hai chân của cùng một người có thể chênh lệch nhau.

Các vị trí cần đo để chọn kích thước vớ gối và vớ đùi

Tùy thuộc vào loại vớ tĩnh mạch được chỉ định là vớ dưới gối hay vớ lên đến đùi, người dùng sẽ cần đo từ hai đến bốn thông số kích thước cơ bản. Vị trí quan trọng nhất đối với mọi loại vớ là chu vi vòng cổ chân hẹp nhất, nằm ngay phía trên mắt cá chân khoảng hai đến ba centimet. Đây là điểm tạo lực ép lớn nhất nên số đo này quyết định trực tiếp đến size vớ phù hợp.

Tiếp theo, người đo cần đo chu vi vòng bắp chân tại vị trí to nhất để đảm bảo phần thân vớ không bó thắt gây cản trở dòng máu ngoại vi. Nếu sử dụng vớ đùi, người đo cần lấy thêm số đo chu vi vòng đùi tại vị trí dưới nếp lằn mông khoảng năm centimet, nơi có chu vi lớn nhất của đùi. Cuối cùng là số đo chiều dài chi dưới, tính từ gót chân chạm đất lên đến dưới xương bánh chè đối với vớ gối, hoặc từ gót chân lên đến nếp lằn mông đối với vớ đùi. Sau khi có đầy đủ số đo, người bệnh đối chiếu với bảng kích cỡ chuẩn của từng hãng sản xuất để chọn kích cỡ tương ứng.

Phân loại các mức áp lực vớ y khoa và chỉ định tương ứng

Áp lực của vớ y khoa được thiết kế theo các mức độ tăng dần tùy thuộc vào mức độ suy giãn tĩnh mạch. Nhóm áp lực cấp một thường dao động trong khoảng mười bốn đến mười bảy milimet thủy ngân, phù hợp cho việc phòng ngừa sớm ở những đối tượng có nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, người đứng hoặc ngồi lâu một chỗ, hoặc người mới chớm có cảm giác nặng mỏi chân nhưng chưa nổi gân xanh rõ.

Nhóm áp lực cấp hai phổ biến nhất trong điều trị lâm sàng, thường từ mười tám đến hai mươi mốt milimet thủy ngân, được chỉ định cho bệnh nhân có búi tĩnh mạch mạng nhện nổi rõ, đau nhức bắp chân thường xuyên, phù chân sau một ngày làm việc hoặc sau thủ thuật can thiệp tĩnh mạch. Các mức áp lực cấp ba và cấp bốn có lực ép rất mạnh, từ trên hai mươi lăm đến hơn bốn mươi milimet thủy ngân, chỉ được dùng cho các trường hợp suy tĩnh mạch mạn tính tiến triển nặng, có phù bạch huyết, huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc biến chứng loét chân. Bệnh nhân không được tự ý nâng cấp độ áp lực khi chưa có kết luận siêu âm Doppler và chỉ định từ bác sĩ.

Cách nhận biết vớ vừa vặn và dấu hiệu cần điều chỉnh

Một đôi vớ giãn tĩnh mạch đúng kích cỡ và áp lực chuẩn sẽ đem lại cảm giác nâng đỡ chắc chắn nhưng thoải mái, bàn chân nhẹ nhõm hơn sau vài giờ mang. Vớ phải ôm đều từ ngón chân, cổ chân lên đến bắp chân hoặc đùi mà không bị cuộn mép, nhăn nheo hay trượt tụt khi di chuyển. Mép trên của vớ cần phẳng phiu, không tì đè tạo thành lằn sâu ngắt quãng lưu thông máu.

Ngược lại, nếu người mang cảm thấy đau buốt nhói, tê bì ngón chân, da đầu ngón chuyển sang màu tái nhợt hoặc tím lạnh, đó là dấu hiệu vớ quá chật hoặc lực ép quá mạnh gây cản trở tuần hoàn động mạch. Khi gặp tình trạng này, cần tháo vớ ngay lập tức và kiểm tra lại số đo. Trường hợp vớ liên tục bị tụt nếp gấp ở khoeo chân, vớ có thể quá rộng hoặc người dùng chọn sai chiều dài chân. Các nếp gấp nhăn này có thể vô tình tạo thành vòng thắt cản trở hồi lưu máu, làm trầm trọng hơn chứng phù chân và gây tổn thương da.

Lưu ý an toàn

Vớ y khoa chống chỉ định tuyệt đối hoặc cần hết sức thận trọng ở những bệnh nhân mắc bệnh động mạch ngoại biên nặng, suy tim sung huyết mất bù, viêm da nhiễm trùng cấp tính hoặc hoại tử chi dưới. Không bao giờ gập mép vớ xuống vì lớp vải gập đôi sẽ làm tăng gấp đôi áp lực tại vị trí đó và tạo thành vòng thắt nguy hiểm. Người bệnh tiểu đường hoặc có tổn thương thần kinh cảm giác ngoại biên cần được bác sĩ theo dõi kỹ lưỡng khi dùng vớ để tránh biến chứng loét tì đè không nhận biết được.

Tóm tắt

Đo chân đúng cách và lựa chọn mức áp lực thích hợp là điều kiện tiên quyết giúp vớ giãn tĩnh mạch phát huy tối đa công dụng nâng đỡ van tĩnh mạch và ngăn ngừa ứ trệ tuần hoàn chi dưới. Người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tim mạch hoặc kỹ thuật viên y tế để được kiểm tra mạch máu, đo đạc kích cỡ chuẩn xác và hướng dẫn chăm sóc đôi chân một cách an toàn, bền vững.