Cách điều trị viêm tai giữa ở trẻ em và các nguyên tắc chăm sóc

Cách điều trị viêm tai giữa ở trẻ

Viêm tai giữa ở trẻ em là tình trạng sưng viêm niêm mạc vùng tai giữa, thường phát triển sau một đợt nhiễm trùng hô hấp trên như cảm lạnh hay viêm họng. Cấu trúc vòi eustache ở trẻ nhỏ ngắn, rộng và nằm ngang hơn so với người lớn, làm cho dịch tiết từ mũi họng dễ di chuyển ngược lên tai giữa gây ứ dịch. Bệnh thường được chia thành viêm tai giữa cấp tính và viêm tai giữa ứ dịch. Việc xử trí kịp thời và đúng cách giữ vai trò quyết định giúp kiểm soát cơn đau, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như thủng màng nhĩ, giảm thính lực hoặc viêm xương chũm. Cha mẹ không nên tự ý mua thuốc nhỏ tai hay thuốc kháng sinh khi chưa có sự thăm khám và chẩn đoán chính xác từ bác sĩ chuyên khoa.

Theo dõi y khoa và kiểm soát triệu chứng đau sốt ở trẻ

Đối với các trường hợp viêm tai giữa mức độ nhẹ ở trẻ trên 2 tuổi, bác sĩ có thể đề xuất phương án theo dõi sát trong vòng 48 đến 72 giờ trước khi quyết định sử dụng kháng sinh. Nguyên nhân là vì nhiều đợt viêm tai giữa do virus gây ra có thể tự thuyên giảm mà không cần can thiệp kháng sinh. Trong khoảng thời gian theo dõi này, ưu tiên hàng đầu là kiểm soát cơn đau và giảm sốt giúp trẻ cảm thấy dễ chịu.

Bác sĩ thường kê đơn các thuốc giảm đau, hạ sốt đường uống phù hợp với độ tuổi và cân nặng của trẻ như paracetamol hoặc ibuprofen. Việc dùng thuốc giảm đau cần tuân thủ nghiêm ngặt khoảng cách giữa các lần uống và không vượt quá liều lượng tối đa trong ngày. Cha mẹ tuyệt đối không cho trẻ nhỏ sử dụng aspirin do nguy cơ mắc hội chứng Reye nguy hiểm. Ngoài ra, chườm ấm nhẹ nhàng vùng ngoài tai cũng có thể hỗ trợ dịu bớt cảm giác đau nhức cho bé.

Sử dụng thuốc kháng sinh theo đúng chỉ định của bác sĩ

Thuốc kháng sinh được chỉ định trong các trường hợp viêm tai giữa do vi khuẩn, trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ có triệu chứng nặng như đau tai dữ dội, sốt cao kéo dài hoặc tổn thương cả hai bên tai. Loại kháng sinh, liều dùng và thời gian điều trị phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định dựa trên độ tuổi, tiền sử dị ứng và tình trạng sức khỏe cụ thể của trẻ.

Khi trẻ được kê đơn kháng sinh, cha mẹ cần cho bé uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày quy định, ngay cả khi các triệu chứng đau sốt đã biến mất sau vài ngày đầu. Việc tự ý ngưng thuốc sớm có thể khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn tái phát mạnh hơn và gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Đồng thời, không tự ý tái sử dụng đơn thuốc cũ hoặc dùng chung đơn thuốc của trẻ khác.

Chăm sóc tai và vệ sinh đường hô hấp cho trẻ tại nhà

Song song với việc điều trị y khoa, việc chăm sóc đúng cách tại nhà đóng vai trò hỗ trợ quan trọng giúp trẻ nhanh hồi phục. Cha mẹ cần giữ vệ sinh mũi họng sạch sẽ bằng cách rửa hoặc xịt rửa mũi nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc làm sạch dịch tiết đường hô hấp trên giúp thông thoáng vòi eustache và giảm áp lực lên vùng tai giữa.

Về chăm sóc vùng tai, cha mẹ giữ cho tai trẻ luôn khô ráo. Không tự ý dùng tăm bông, vật nhọn ngoáy sâu vào ống tai của trẻ vì có thể gây tổn thương niêm mạc hoặc rách màng nhĩ. Nếu tai trẻ bị chảy dịch, chỉ nên dùng bông sạch lau nhẹ bên ngoài vành tai. Khi tắm rửa, tránh để nước xà phòng hoặc nước bẩn lọt vào trong tai trẻ.

Các thủ thuật can thiệp y khoa khi viêm tai giữa tái phát hoặc kéo dài

Trong một số trường hợp trẻ bị viêm tai giữa tái phát nhiều lần trong năm hoặc viêm tai giữa ứ dịch kéo dài gây ảnh hưởng đến khả năng nghe và phát triển ngôn ngữ, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng có thể xem xét các phương pháp can thiệp thủ thuật. Phổ biến nhất là thủ thuật trích màng nhĩ đặt ống thông khí tai giữa.

Thủ thuật này giúp dẫn lưu dịch tích tụ trong hòm tai ra ngoài, giải phóng áp lực và cải thiện sự thông khí cho tai giữa. Ống thông khí thường sẽ tự rơi ra ngoài sau vài tháng đến một năm khi niêm mạc tai phục hồi. Sau khi can thiệp, trẻ cần được theo dõi định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để kiểm tra vị trí ống thông khí và sự phục hồi của màng nhĩ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ tai chứa corticosteroid hay kháng sinh khi chưa có chỉ định y khoa. Khi trẻ có biểu hiện đau tai, sốt, quấy khóc hoặc chảy dịch từ tai, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám cẩn thận. Việc theo dõi sát các phản ứng bất thường của trẻ trong quá trình dùng thuốc là vô cùng quan trọng.

Tóm tắt

Viêm tai giữa ở trẻ em là bệnh lý hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng. Việc kết hợp chặt chẽ giữa phác đồ y khoa từ bác sĩ chuyên khoa và chế độ chăm sóc, vệ sinh tai mũi họng đúng cách tại nhà sẽ giúp trẻ giảm bớt bứt rứt, ngăn ngừa tái phát cũng như bảo vệ an toàn cho thính lực của trẻ về lâu dài.