Cách điều trị viêm họng hiệu quả và những lưu ý chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng là một trong những vấn đề đường hô hấp trên thường gặp nhất ở mọi lứa tuổi, gây ra cảm giác đau rát, vướng víu và khó chịu mỗi khi nuốt. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm virus, nhiễm khuẩn, thay đổi thời tiết hoặc do các tác nhân kích ứng từ môi trường xung quanh.
Nhiều người thường có thói quen vội vã tìm mua kháng sinh ngay khi chớm đau họng, tuy nhiên đây là quan niệm chưa chuẩn xác và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Việc áp dụng đúng cách điều trị viêm họng dựa trên nguyên nhân và mức độ bệnh sẽ giúp cải thiện triệu chứng nhanh chóng, tiết kiệm chi phí và hạn chế tối đa nguy cơ kháng thuốc.
Cách điều trị viêm họng là gì?
Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở lớp niêm mạc lót vùng hầu họng, khu vực nằm ngay phía sau khoang miệng và mũi. Theo thống kê y khoa, khoảng 70% đến 80% trường hợp viêm họng cấp tính có nguyên nhân bắt nguồn từ các loại virus như virus cảm lạnh thông thường, virus cúm, adenovirus hoặc coronavirus. Phần còn lại thường do các loại vi khuẩn gây ra, phổ biến nhất là liên cầu khuẩn nhóm A, bên cạnh các yếu tố không nhiễm trùng như dị ứng thời tiết, trào ngược axit dạ dày thực quản, khói bụi ô nhiễm và khói thuốc lá. Triệu chứng đặc trưng nhất của bệnh bao gồm đau rát cổ họng, cảm giác khô ngứa, đau tăng lên khi nuốt nước bọt hay thức ăn, có thể kèm theo sốt nhẹ, chảy nước mũi hoặc khàn giọng. Vì nguyên nhân gây bệnh rất đa dạng, việc xác định đúng bản chất tình trạng viêm họng là nền tảng cốt lõi để lựa chọn phương án điều trị phù hợp và an toàn.
Các biện pháp chăm sóc và làm dịu cổ họng tại nhà
Đối với các trường hợp viêm họng nhẹ, việc áp dụng các biện pháp hỗ trợ tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc làm dịu cổ họng và đẩy nhanh tốc độ phục hồi. Người bệnh nên duy trì thói quen súc miệng và họng bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% từ 2 đến 3 lần mỗi ngày nhằm làm sạch mảng bám, giảm sưng và hạn chế vi khuẩn phát triển. Bên cạnh đó, việc uống nhiều nước ấm, trà hoa cúc hoặc nước mật ong chanh ấm giúp bôi trơn niêm mạc, giảm bớt cảm giác khô rát khó chịu. Giữ ẩm không khí trong phòng ngủ bằng máy tạo ẩm hoặc đặt một chậu nước nhỏ cũng hạn chế kích ứng đường thở. Người bệnh cần dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế nói to hoặc nói liên tục để thanh quản và vùng hầu họng có điều kiện tự hồi phục.
Sử dụng thuốc giảm đau hạ sốt và thuốc xịt họng không kê đơn
Khi các triệu chứng như đau họng, sốt hoặc đau đầu gây khó chịu nhiều, người bệnh có thể cân nhắc sử dụng một số loại thuốc hỗ trợ không kê đơn theo hướng dẫn của dược sĩ. Hoạt chất paracetamol hoặc ibuprofen thường được sử dụng nhằm mục đích hạ sốt và giảm đau tạm thời, tuy nhiên cần chú ý khoảng cách giữa các lần uống và liều dùng phù hợp với thể trạng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền gan, thận. Các viên ngậm thảo dược hoặc xịt họng chứa thành phần làm dịu cục bộ như keo ong, tinh dầu bạc hà cũng hỗ trợ giảm cảm giác ngứa ngáy, rát buốt cổ họng một cách nhanh chóng. Người bệnh lưu ý không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc để tránh nguy cơ quá liều gây độc tính cho cơ thể.
Nguyên tắc dùng thuốc kháng sinh khi viêm họng do vi khuẩn
Kháng sinh chỉ phát huy hiệu quả khi nguyên nhân gây viêm họng là do vi khuẩn, điển hình như vi khuẩn liên cầu nhóm A Streptococcus pyogenes. Bác sĩ thường đưa ra chẩn đoán này thông qua thăm khám lâm sàng, soi họng kết hợp xét nghiệm que thử nhanh hoặc cấy dịch họng. Khi đã được chẩn đoán xác định viêm họng do vi khuẩn, bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt đơn thuốc kháng sinh được chỉ định, uống đúng liều lượng, đúng thời gian và tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc ngay cả khi các triệu chứng đau rát đã biến mất. Ngừng kháng sinh giữa chừng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến vi khuẩn kháng thuốc và có thể để lại các biến chứng nguy hiểm như áp xe quanh amiđan, viêm tai giữa, thấp tim hoặc viêm cầu thận cấp.
Thời điểm cần đến cơ sở y tế để thăm khám chuyên khoa
Phần lớn các đợt viêm họng đều là lành tính và có thể tự khỏi, nhưng người bệnh không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng hoặc có biến chứng. Khi gặp phải tình trạng sốt cao kéo dài không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, đau họng dữ dội ở một bên khiến việc nuốt nước bọt cũng trở nên khó khăn, hoặc cảm thấy khó thở, thở rít, cứng khít hàm thì cần đến bệnh viện ngay lập tức. Ngoài ra, việc nổi hạch cổ sưng to, phát ban trên da hoặc tình trạng ho khạc ra đờm có lẫn máu cũng là những tín hiệu yêu cầu sự can thiệp y tế chuyên sâu từ các bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để được nội soi và điều trị kịp thời.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của cán bộ y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi chưa có đơn của bác sĩ. Đối với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh mạn tính, việc sử dụng bất kỳ loại thuốc nào đều cần có sự tư vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.
Tóm tắt
Điều trị viêm họng hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa các biện pháp chăm sóc nâng đỡ tại nhà và việc tuân thủ chỉ định dùng thuốc từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng lại đơn thuốc cũ hoặc lạm dụng kháng sinh. Khi có các dấu hiệu bất thường, việc đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng kịp thời sẽ giúp điều trị dứt điểm và phòng ngừa biến chứng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm họng thông thường kéo dài bao lâu thì khỏi?
Hầu hết các đợt viêm họng do virus thông thường sẽ thuyên giảm sau khoảng 5 đến 7 ngày nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Nếu triệu chứng kéo dài trên một tuần hoặc có xu hướng tăng nặng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để kiểm tra.
Bị viêm họng có nên tự mua thuốc kháng sinh uống không?
Không nên tự ý mua kháng sinh vì đa số các trường hợp viêm họng là do virus, kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus. Việc lạm dụng kháng sinh còn gây lãng phí, tăng nguy cơ tác dụng phụ và dẫn đến tình trạng kháng thuốc nguy hiểm.
Súc nước muối có chữa khỏi hoàn toàn viêm họng không?
Súc họng bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch dịch nhầy, sát khuẩn nhẹ và giảm phù nề niêm mạc hầu họng. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ làm dịu triệu chứng chứ không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ đối với các trường hợp nhiễm khuẩn nặng.
Người bị viêm họng nên kiêng và nên ăn những thực phẩm gì?
Người bệnh nên chọn thức ăn mềm, lỏng như cháo, súp ấm, bổ sung nhiều nước lọc và nước trái cây giàu vitamin C. Cần hạn chế các món ăn cay nóng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn hoặc thực phẩm quá lạnh vì dễ gây kích ứng niêm mạc họng.
Khi nào người bị viêm họng cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh cần đến gặp bác sĩ ngay nếu bị đau họng dữ dội, sốt cao không hạ, khó nuốt, khó thở, cứng hàm, ho ra máu hoặc các triệu chứng không thuyên giảm sau nhiều ngày tự chăm sóc tại nhà.
