Cách cải thiện và kiểm soát đau xương khớp hậu Covid-19

Đau xương khớp hậu Covid-19 là gì?

Đau xương khớp hậu Covid-19 là tình trạng người bệnh cảm thấy đau nhức, ê ẩm, căng cứng hoặc khó cử động ở các khớp như đầu gối, khớp vai, cổ tay, cổ chân và cột sống thắt lưng sau khi đã khỏi bệnh cấp tính. Tình trạng này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với cảm giác mệt mỏi mạn tính, hụt hơi và đau mỏi toàn thân.

Cơ chế sinh bệnh thường liên quan đến phản ứng viêm toàn thân do bão cytokine trong giai đoạn nhiễm trùng, dẫn đến sự kích thích kéo dài của các thụ cảm thể cảm giác đau tại màng hoạt dịch khớp và mô liên kết. Ngoài ra, việc cơ thể phải bất động kéo dài trong thời gian điều trị cũng khiến các nhóm cơ bị suy yếu, giảm tiết dịch khớp và tăng áp lực lên bề mặt sụn. Đa số các trường hợp đau xương khớp hậu Covid-19 đều có xu hướng hồi phục dần nếu được quản lý và can thiệp đúng hướng.

Áp dụng liệu pháp nhiệt và các biện pháp chăm sóc tại chỗ

Chườm ấm lên các vùng khớp bị căng cứng là biện pháp đơn giản giúp thúc đẩy lưu thông tuần hoàn máu, làm mềm các dải cơ quanh khớp và xoa dịu cảm giác đau mỏi. Bạn có thể sử dụng túi chườm ấm hoặc tắm nước ấm trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút mỗi ngày. Ngược lại, nếu khớp xuất hiện tình trạng sưng nóng hoặc đau nhức cấp tính sau khi vận động, chườm lạnh bằng túi đá bọc trong khăn mềm sẽ giúp giảm phù nề và hạn chế phản ứng viêm tại chỗ.

Bên cạnh liệu pháp nhiệt, các động tác xoa bóp và kéo giãn nhẹ nhàng tại các khớp cổ tay, đầu gối hoặc cột sống thắt lưng cũng hỗ trợ giải tỏa áp lực lên dây chằng. Bạn cần thao tác từ từ, không bẻ khớp hoặc nắn bóp quá mạnh nhằm tránh nguy cơ làm tổn thương thêm các cấu trúc bao khớp đang nhạy cảm. Thực hiện đều đặn các biện pháp này vào buổi sáng hoặc trước khi đi ngủ sẽ giúp tăng độ linh hoạt của hệ vận động.

Duy trì vận động thích ứng và phục hồi chức năng vận động

Sau giai đoạn nhiễm trùng đường hô hấp, cơ thể thường bị suy giảm thể lực và teo nhẽo cơ bắp do nằm bất động lâu ngày. Do đó, việc tái lập thói quen vận động theo từng cấp độ là chìa khóa quan trọng để phục hồi chức năng xương khớp. Bạn nên bắt đầu bằng các hoạt động có tải trọng thấp như đi bộ trên mặt phẳng, đạp xe tại chỗ tốc độ chậm hoặc thực hiện các bài tập yoga dưỡng sinh kéo giãn cơ thể.

Thời gian tập luyện ban đầu có thể từ mười đến mười lăm phút mỗi ngày, sau đó nâng dần lên tùy thuộc vào ngưỡng chịu đựng của bản thân. Bạn cần lắng nghe phản ứng của cơ thể, tạm dừng nghỉ ngơi nếu thấy cơn đau nhức khớp tăng lên hoặc cảm giác hụt hơi xuất hiện. Tránh tuyệt đối các bài tập đòi hỏi bật nhảy, chạy nhanh, cử tạ nặng hay xoay chuyển tư thế đột ngột trong giai đoạn khớp chưa thực sự ổn định. Việc duy trì vận động vừa sức giúp bôi trơn ổ khớp tự nhiên và củng cố sức mạnh khối cơ nâng đỡ.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng hỗ trợ giảm viêm và tăng cường sức khỏe xương khớp

Chế độ ăn uống cân bằng đóng vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm toàn thân và nuôi dưỡng các tế bào sụn khớp. Bạn nên ưu tiên bổ sung thực phẩm giàu axit béo omega-3 như cá hồi, cá thu, hạt lanh hoặc quả óc chó nhằm hỗ trợ điều hòa quá trình viêm tự nhiên trong cơ thể. Đồng thời, tăng cường rau xanh họ cải, quả mọng và các loại trái cây có múi để cung cấp lượng chất chống oxy hóa dồi dào, bảo vệ màng hoạt dịch khớp.

Canxi và vitamin D cũng là hai dưỡng chất then chốt cần được nạp đều đặn thông qua sữa ít béo, sữa chua, đậu phụ, lòng đỏ trứng hoặc tắm nắng sớm để duy trì mật độ xương chắc khỏe. Bạn nên hạn chế tối đa đồ ăn chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, thức uống có cồn và các loại bánh kẹo nhiều đường tinh luyện vì chúng có thể thúc đẩy phản ứng viêm bùng phát. Đừng quên uống đủ lượng nước ấm mỗi ngày để giữ cho các mô liên kết và sụn khớp luôn đạt độ ẩm cùng tính đàn hồi tối ưu.

Nghỉ ngơi hợp lý và điều chỉnh tư thế sinh hoạt đúng chuẩn

Hệ miễn dịch và các mô tổn thương trong cơ thể chỉ có thể tái tạo hiệu quả khi bạn có một giấc ngủ sâu và nhịp sinh học ổn định. Thức khuya, căng thẳng kéo dài hoặc làm việc quá sức sẽ kích thích tuyến thượng thận tiết hormone gây viêm, khiến cảm giác đau nhức xương khớp trở nên trầm trọng hơn vào ngày hôm sau. Vì vậy, người bệnh cần sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi khoa học, đảm bảo ngủ đủ bảy đến tám tiếng mỗi đêm.

Trong sinh hoạt hàng ngày, bạn cần chú ý điều chỉnh tư thế ngồi làm việc thẳng lưng, giữ màn hình máy tính ngang tầm mắt và tránh ngồi vắt chéo chân hoặc gập gối quá lâu. Cứ sau mỗi bốn mươi lăm phút làm việc, hãy đứng dậy đi lại nhẹ nhàng vài phút để giải phóng áp lực chèn ép lên cột sống và khớp hông. Khi ngủ, bạn có thể kê thêm một chiếc gối mỏng dưới khoeo chân nếu nằm ngửa hoặc kẹp gối giữa hai đùi nếu nằm nghiêng để duy trì đường cong sinh lý tự nhiên của trục xương.

Thăm khám chuyên khoa và can thiệp y tế khi cần thiết

Khi các biện pháp chăm sóc tại nhà không đem lại hiệu quả hoặc cơn đau khớp kéo dài dai dẳng trên bốn tuần, người bệnh cần chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám toàn diện. Bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ thực hiện kiểm tra lâm sàng, chỉ định xét nghiệm máu để đánh giá chỉ số viêm hoặc chụp X-quang, cộng hưởng từ nhằm loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp hoặc tổn thương dây chằng.

Tùy theo mức độ tổn thương, bác sĩ có thể cân nhắc kê đơn các nhóm thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid hoặc thuốc giãn cơ phù hợp với thể trạng của từng cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc điều trị theo đơn của người khác hoặc lạm dụng các sản phẩm gắn mác đông y không rõ nguồn gốc chứa corticoid. Bên cạnh việc dùng thuốc, phác đồ vật lý trị liệu với các phương pháp chiếu tia hồng ngoại, sóng ngắn hoặc điện xung dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên sẽ giúp thúc đẩy quá trình hồi phục an toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau chống viêm liều cao, không dùng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc hoặc tự ý nắn chỉnh khớp sai kỹ thuật vì có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến cấu trúc bao khớp, sụn khớp và chức năng gan thận.

Tóm tắt

Đau xương khớp hậu Covid-19 phần lớn có thể thuyên giảm khi người bệnh kiên trì áp dụng lối sống lành mạnh, tập luyện đúng cách và tuân thủ hướng dẫn y khoa. Chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ giúp bạn xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn giải pháp phục hồi an toàn, hiệu quả lâu dài.