Cách điều chỉnh tật cận thị và những điều cần biết để bảo vệ thị lực

Cách điều chỉnh tật cận thị là gì?

Cận thị là một dạng tật khúc xạ rất phổ biến ở cả trẻ em lẫn người trưởng thành trong xã hội hiện đại. Khi mắt bị cận thị, khả năng hội tụ ánh sáng của hệ quang học nhãn cầu vượt quá chiều dài trục trước sau của mắt, khiến điểm hội tụ hình ảnh nằm lơ lửng phía trước võng mạc. Hệ quả là mắt phải liên tục điều tiết để cố gắng nhận biết vật thể ở xa, dễ dẫn đến hiện tượng mỏi mắt, nhức đầu và chảy nước mắt khi phải nhìn tập trung.

Mục tiêu cốt lõi của việc điều chỉnh tật cận thị là đưa tiêu điểm ánh sáng quay trở lại đúng bề mặt võng mạc, từ đó giúp người mắc nhìn xa rõ nét mà không cần phải gắng sức nheo mắt hay điều tiết quá mức. Tùy thuộc vào độ tuổi, mức độ tăng độ cận, độ dày giác mạc và tình trạng sức khỏe tổng thể, bác sĩ nhãn khoa sẽ tư vấn phương án can thiệp thích hợp cho từng đối tượng cụ thể.

Sử dụng kính gọng có thấu kính phân kỳ

Đeo kính gọng là biện pháp điều chỉnh tật cận thị thông dụng, an toàn và dễ tiếp cận nhất cho mọi lứa tuổi. Kính cận sử dụng thấu kính phân kỳ với độ cong phù hợp nhằm làm phân kỳ chùm tia sáng trước khi đi vào mắt, giúp đưa hình ảnh hội tụ chuẩn xác lên võng mạc. Nhờ đó, người mắc có thể quan sát rõ ràng các chi tiết ở cự ly xa mà không cần gắng sức nheo mắt.

Để phát huy tối đa hiệu quả thị giác, người bệnh cần đo khúc xạ kỹ lưỡng tại cơ sở y tế chuyên khoa để xác định chính xác độ cận và khoảng cách đồng tử. Đeo kính sai độ cận hoặc kính không bảo đảm chất lượng quang học có thể gây nhức đầu, mỏi mắt dai dẳng và kích thích mắt tăng độ nhanh hơn. Bên cạnh đó, việc chọn lựa tròng kính có tính năng chống lóa, chống trầy và cản tia cực tím cũng góp phần bảo vệ giác mạc trong sinh hoạt hằng ngày.

Đeo kính áp tròng mềm và kính định hình giác mạc ban đêm

Kính áp tròng là giải pháp quang học thay thế kính gọng, mang lại tầm nhìn bao quát tự nhiên và thuận tiện cho những người thường xuyên vận động thể thao hoặc yêu cầu tính thẩm mỹ. Kính áp tròng mềm ban ngày được đặt trực tiếp lên bề mặt giác mạc để điều chỉnh khúc xạ, tuy nhiên đòi hỏi quy trình tháo lắp và vệ sinh bằng dung dịch chuyên dụng nghiêm ngặt để hạn chế nguy cơ trầy xước hoặc viêm loét giác mạc.

Bên cạnh kính áp tròng ban ngày, phương pháp Ortho-K sử dụng kính tiếp xúc cứng thấm khí đeo trong khi ngủ ban đêm đang được ứng dụng rộng rãi. Thiết bị này tạo lực ép thủy tĩnh nhẹ để định hình tạm thời độ cong của biểu mô giác mạc, giúp người dùng nhìn rõ vào ban ngày mà không cần phụ thuộc vào kính gọng. Phương pháp Ortho-K còn cho thấy hiệu quả trong việc hỗ trợ làm chậm tốc độ tăng độ cận ở lứa tuổi thanh thiếu niên khi được bác sĩ nhãn khoa theo dõi sát sao.

Phẫu thuật khúc xạ bằng laser hoặc đặt thấu kính nội nhãn

Phẫu thuật khúc xạ là biện pháp can thiệp ngoại khoa nhằm tạo hình lại bề mặt khúc xạ của mắt, giúp người bệnh giảm bớt hoặc không còn phụ thuộc vào kính gọng và kính áp tròng. Các kỹ thuật phẫu thuật laser phổ biến hiện nay như Lasik, Femto Lasik hay Smile sử dụng chùm tia laser năng lượng cao để làm phẳng độ cong của giác mạc, đưa tiêu điểm ánh sáng về đúng mặt phẳng võng mạc.

Đối với những trường hợp cận thị quá nặng hoặc giác mạc mỏng không đủ điều kiện can thiệp bằng laser, phương pháp phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn Phakic ICL có thể được bác sĩ cân nhắc. Điều kiện tiên quyết để thực hiện phẫu thuật khúc xạ là người bệnh phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có độ cận ổn định trong ít nhất một năm và không mắc các bệnh lý viêm nhiễm nhãn khoa tiến triển. Người bệnh cần thực hiện đầy đủ các bước thăm dò chiều dày giác mạc, chụp bản đồ giác mạc và soi đáy mắt trước khi chỉ định phẫu thuật.

Thiết lập chế độ sinh hoạt và bảo vệ thị lực hằng ngày

Thiết lập lối sống thị giác khoa học là nền tảng quan trọng giúp ổn định khúc xạ và hạn chế nguy cơ biến chứng thoái hóa võng mạc ở người cận thị. Khi làm việc với máy tính, đọc tài liệu hoặc dùng điện thoại thông minh, người bệnh nên áp dụng quy tắc nghỉ ngơi thị giác, cho mắt thư giãn sau mỗi 20 phút tập trung bằng cách phóng tầm mắt nhìn xa ra khoảng không gian rộng rãi.

Bàn làm việc và học tập cần được bố trí nguồn ánh sáng đồng đều, tránh học tập trong bóng tối hoặc để màn hình thiết bị quá chói lóa. Tăng cường thời gian hoạt động thể chất ngoài trời vào ban ngày dưới ánh sáng tự nhiên cũng đem lại tác động tích cực trong việc kiểm soát tiến triển cận thị ở học sinh. Ngoài ra, việc bổ sung dinh dưỡng đầy đủ các vi chất như vitamin A, lutein, zeaxanthin và acid béo omega-3 sẽ hỗ trợ duy trì tế bào biểu mô sắc tố võng mạc khỏe mạnh.

Lưu ý an toàn

Người mắc tật cận thị tuyệt đối không tự ý mượn kính của người khác hoặc mua kính làm sẵn không rõ nguồn gốc vì độ khúc xạ và tâm quang học của mỗi cá nhân hoàn toàn khác nhau. Khi mắt xuất hiện các triệu chứng bất thường như nhìn mờ đột ngột, thấy chớp sáng, nhiều vệt đen trôi nổi hoặc đau nhức, người bệnh cần đến ngay cơ sở nhãn khoa để kiểm tra đáy mắt, phòng ngừa nguy cơ rách hoặc bong võng mạc. Không tự ý sử dụng các thuốc nhỏ mắt chứa thành phần kháng viêm mạnh khi chưa có chỉ định y khoa.

Tóm tắt

Việc lựa chọn đúng cách điều chỉnh tật cận thị giúp nâng cao chất lượng thị giác và hỗ trợ bảo vệ mắt lâu dài. Dù sử dụng kính gọng, kính áp tròng hay cân nhắc phẫu thuật khúc xạ, việc thăm khám định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa mắt luôn là yếu tố then chốt để theo dõi độ khúc xạ và bảo tồn thị lực ổn định.