Cách giảm ù tai do nghẹt mũi an toàn và hiệu quả tại nhà

Ù tai do nghẹt mũi là gì?

Tai giữa và vùng vòm mũi họng được kết nối với nhau thông qua một ống hẹp gọi là vòi tai hay vòi Eustache. Cấu trúc sinh lý này có nhiệm vụ quan trọng là dẫn lưu dịch tiết tự nhiên và cân bằng áp suất không khí giữa khoang tai giữa với môi trường bên ngoài màng nhĩ. Khi cơ thể mắc các bệnh lý đường hô hấp trên như cảm cúm, viêm mũi dị ứng hay viêm xoang, lớp niêm mạc bao phủ vòm họng và cửa vòi tai thường bị viêm đỏ, phù nề và tiết nhiều chất nhầy đặc quánh.

Tình trạng sưng nề này khiến vòi tai bị chít hẹp hoặc tắc nghẽn hoàn toàn, không khí bên trong tai giữa dần bị hấp thu mà không được bù đắp kịp thời, tạo ra áp suất âm hút lõm màng nhĩ vào trong. Sự chênh lệch áp suất này làm cản trở dao động bình thường của màng nhĩ và chuỗi xương con, gây nên cảm giác tai bị bít đặc, nghe lạo xạo hoặc xuất hiện tiếng ù liên tục. Do đó, mục tiêu then chốt để xử lý ù tai trong trường hợp này là làm thông thoáng khoang mũi và khôi phục hoạt động bình thường của vòi nhĩ.

Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý đúng cách

Vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương hoặc ưu trương nhẹ là phương pháp cơ bản giúp làm loãng dịch nhầy đặc quánh và giảm phù nề niêm mạc. Khi khoang mũi sạch thoáng, cửa mở vòi nhĩ ở vùng vòm họng bớt bị chèn ép, giúp không khí lưu thông vào tai giữa dễ dàng hơn. Người bệnh có thể dùng bình rửa chuyên dụng hoặc bình xịt phun sương nhẹ nhàng, thao tác đúng kỹ thuật để tránh đẩy nước muối và dịch bẩn ngược lên tai giữa. Sau khi rửa mũi, nên xì nhẹ từng bên mũi một, tuyệt đối không bịt chặt cả hai lỗ mũi để xì mạnh vì áp lực đột ngột có thể làm tổn thương màng nhĩ. Biện pháp này nên được thực hiện đều đặn một đến hai lần mỗi ngày trong các đợt cảm cúm hoặc viêm mũi xoang.

Xông hơi ấm hỗ trợ làm loãng dịch nhầy và thông thoáng đường thở

Hít thở hơi nước ấm từ một bát nước nóng hoặc máy xông mặt cá nhân giúp làm ẩm niêm mạc đường hô hấp đang khô rát và kích ứng. Hơi ẩm ấm hỗ trợ làm lỏng các khối chất nhầy tích tụ sâu trong hốc mũi và vòm họng, tạo điều kiện để dịch thoát ra ngoài dễ dàng. Quá trình này đồng thời kích thích các mao mạch giãn nở nhẹ, hỗ trợ lưu thông tuần hoàn cục bộ và giảm nhẹ áp lực căng tức quanh vùng xoang cùng tai giữa. Khi xông hơi, người bệnh nên giữ khoảng cách an toàn từ hai mươi đến ba mươi centimet để tránh nguy cơ bỏng nhiệt. Có thể kết hợp tắm dưới vòi sen nước ấm trong phòng kín gió để thư giãn toàn bộ đường thở và xoa dịu cảm giác bít tắc khó chịu ở tai.

Chườm ấm vùng xoang mặt và quanh tai để giảm căng tức

Đắp một chiếc khăn sạch đã nhúng nước ấm quanh vùng tai và các xoang cạnh mũi là cách vật lý đơn giản mang lại cảm giác dễ chịu tức thì. Nhiệt lượng ấm nhẹ từ khăn giúp làm dịu phản ứng co thắt cơ vùng đầu cổ, tăng cường lưu lượng máu đến khu vực bị viêm và giảm bớt cảm giác căng tức khó chịu do ứ trệ áp suất. Người bệnh chỉ cần dùng khăn mềm vắt ráo nước ấm áp nhẹ lên tai bị ù khoảng mười đến mười lăm phút mỗi lần, thực hiện hai đến ba lần mỗi ngày. Cần kiểm tra nhiệt độ khăn lên cổ tay trước khi đặt lên mặt để tránh gây kích ứng da, đặc biệt với những người có làn da nhạy cảm hoặc trẻ nhỏ. Biện pháp này phù hợp để hỗ trợ thư giãn trước khi đi ngủ.

Thực hiện các động tác nuốt và ngáp để kích hoạt mở vòi tai tự nhiên

Khi vòi tai bị xẹp do chênh lệch áp suất, các động tác đơn giản như nuốt nước bọt, uống từng ngụm nước ấm nhỏ hoặc nhai kẹo cao su không đường có thể kích hoạt các cơ nuốt mở rộng lỗ vòi tai tạm thời. Khi cơ quan này mở ra, một lượng nhỏ không khí sẽ đi vào tai giữa, giúp cân bằng áp suất giữa hai bên màng nhĩ và làm giảm tiếng ù hay cảm giác lạo xạo trong tai. Người bệnh cũng có thể thử há miệng ngáp sâu một cách tự nhiên. Cần lưu ý không nên tự ý thực hiện các động tác bịt mũi rồi rặn thở ra quá mạnh khi mũi đang chứa nhiều dịch nhầy, bởi áp lực lớn có thể đưa mầm bệnh từ vòm họng trực tiếp vào tai giữa gây biến chứng viêm tai giữa.

Uống đủ nước ấm và tăng cường độ ẩm không khí môi trường sống

Cung cấp đủ từ hai lít nước ấm mỗi ngày đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ ẩm tối ưu cho lớp niêm mạc đường hô hấp trên. Khi cơ thể đủ nước, chất nhầy trong mũi xoang sẽ bớt độ quánh dính, giúp các lông chuyển hoạt động hiệu quả hơn để tống xuất chất tiết ra ngoài tự nhiên. Bên cạnh nước lọc ấm, người dùng có thể bổ sung các loại trà thảo mộc nhẹ như trà hoa cúc hoặc nước canh ấm để tăng cảm giác dễ chịu. Đồng thời, nên hạn chế các chất kích thích như caffeine và đồ uống có cồn vì chúng có thể làm tăng tình trạng mất nước của cơ thể và đôi khi làm tiếng ù trong tai trở nên rõ rệt hơn do ảnh hưởng tới lưu lượng máu vi tuần hoàn.

Điều chỉnh tư thế nằm kê cao đầu khi nghỉ ngơi để giảm ứ trệ dịch

Khi ngủ hoặc nằm nghỉ ngơi trong đợt nghẹt mũi, máu dồn về vùng đầu nhiều hơn khiến niêm mạc cuốn mũi càng dễ sưng phù, làm cảm giác nghẹt mũi và ù tai tăng lên rõ rệt. Kê cao đầu khoảng mười lăm đến hai mươi độ bằng cách chèn thêm gối mềm giúp hỗ trợ dịch nhầy thoát xuống họng dễ dàng theo trọng lực, giảm sung huyết tại các xoang và vòm họng. Thói quen này giúp người bệnh thở êm hơn qua đường mũi, hạn chế việc phải thở bằng miệng gây khô họng và giảm thiểu đáng kể áp lực đè nặng lên vùng tai giữa trong suốt giấc ngủ ban đêm. Ngoài ra, việc nghỉ ngơi hợp lý còn tạo điều kiện cho hệ thống miễn dịch nhanh chóng đẩy lùi các tác nhân gây viêm.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp hỗ trợ tại nhà chỉ áp dụng cho những trường hợp ù tai nghẹt mũi do cảm mạo thông thường hoặc viêm mũi nhẹ. Người bệnh tuyệt đối không dùng tăm bông, vật nhọn hoặc ngón tay chọc ngoáy sâu vào ống tai vì có thể đẩy ráy tai vào sâu hơn hoặc làm trầy xước, thủng màng nhĩ. Không tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng như nhỏ nước tỏi, nhỏ nước lá cây hay thổi khói vào tai vì nguy cơ gây bỏng hóa chất và nhiễm trùng rất cao. Nếu có tiền sử thủng màng nhĩ hoặc đang đặt ống thông khí màng nhĩ, cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng trước khi thực hiện rửa mũi.

Tóm tắt

Ù tai do nghẹt mũi thường là tình trạng tạm thời và có thể thuyên giảm khi đường thở thông thoáng trở lại. Việc áp dụng đúng các biện pháp chăm sóc tại nhà kết hợp giữ gìn vệ sinh mũi họng giúp niêm mạc phục hồi tự nhiên. Người bệnh cần lắng nghe cơ thể, không lạm dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng và nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng khi triệu chứng kéo dài.