Cách chăm sóc trẻ sơ sinh bị cảm cúm an toàn và đúng cách
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm cúm ở trẻ sơ sinh là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp trên thường gặp, bắt nguồn từ sự tấn công của các chủng virus trong môi trường sống. Do hệ thống miễn dịch của trẻ sơ sinh còn rất non nớt và lỗ mũi nhỏ hẹp, bệnh có thể khiến bé nhanh chóng mệt mỏi, quấy khóc liên tục và khó khăn khi bú mẹ.
Nắm vững các phương pháp chăm sóc đúng đắn, khoa học tại nhà là điều vô cùng quan trọng giúp làm giảm bớt cảm giác khó chịu cho bé, đồng thời hỗ trợ đường thở thông thoáng và ngăn ngừa nguy cơ biến chứng nguy hiểm sang đường hô hấp dưới. Phụ huynh cần trang bị kiến thức chăm sóc chuẩn mực để đồng hành cùng con một cách bình tĩnh và an toàn nhất.
Cảm cúm ở trẻ sơ sinh là gì?
Bệnh cảm cúm ở trẻ sơ sinh là tình trạng viêm đường hô hấp trên do các chủng virus đường thở gây ra, phổ biến nhất là virus cúm mùa hoặc các loại virus hợp bào hô hấp. Khi xâm nhập vào cơ thể bé, virus làm tổn thương lớp niêm mạc mũi họng, kích thích tăng tiết dịch nhầy và gây phù nề các mô dẫn khí. Trẻ sơ sinh thở chủ yếu bằng mũi, do đó khi bị tắc nghẽn, các bé rất dễ rơi vào trạng thái bứt rứt, thở khò khè, khó ngủ và bỏ bú. Khác với người lớn hay trẻ lớn, cơ thể trẻ sơ sinh chưa có đủ sức đề kháng tự nhiên để tự loại trừ nhanh mầm bệnh, khiến các triệu chứng thông thường cũng có thể trở nên đáng lo ngại nếu không được người chăm sóc can thiệp hỗ trợ kịp thời và đúng cách. Vì vậy, việc thấu hiểu đặc điểm sinh lý đường thở của trẻ sơ sinh là nền tảng để áp dụng các giải pháp chăm sóc an toàn.
Vệ sinh mũi nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý
Khi trẻ sơ sinh bị cảm cúm, niêm mạc mũi thường tiết nhiều dịch nhầy gây tắc nghẽn, khiến trẻ khó thở, khó ngủ và gặp nhiều cản trở trong các cữ bú hằng ngày. Do trẻ sơ sinh chưa biết cách tự hỉ mũi và chủ yếu thở bằng mũi, việc vệ sinh đường thở đúng kỹ thuật là ưu tiên hàng đầu trong quy trình chăm sóc.
Phụ huynh nên sử dụng dung dịch nước muối sinh lý dạng nhỏ giọt đơn liều chuyên dụng cho trẻ nhỏ để làm ẩm và làm loãng chất nhầy đặc quánh. Nhỏ từ một đến hai giọt vào mỗi bên lỗ mũi khi trẻ nằm nghiêng, chờ vài chục giây cho dịch mềm ra rồi dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng dạng bóp bóng mềm để lấy dịch ra nhẹ nhàng. Thao tác cần thực hiện dứt khoát nhưng hết sức nâng niu, tránh đưa đầu hút quá sâu hoặc hút quá nhiều lần trong ngày vì dễ làm tổn thương lớp niêm mạc non nớt của mũi. Thực hiện vệ sinh mũi khoảng mười lăm phút trước khi cho bú sẽ giúp trẻ thở êm hơn và tiếp nhận sữa dễ dàng.
Tăng cường cữ bú và bổ sung dịch đầy đủ cho cơ thể trẻ
Duy trì lượng chất lỏng đầy đủ là chìa khóa then chốt giúp cơ thể trẻ chống lại tình trạng mệt mỏi và ngăn ngừa hiện tượng mất nước do sốt hoặc thở nhanh. Đối với trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi, sữa mẹ hoặc sữa công thức là nguồn dinh dưỡng và bổ sung dịch duy nhất, phụ huynh tuyệt đối không cho trẻ uống thêm nước lọc hay bất kỳ loại nước lá dân gian nào.
Khi bị ngạt mũi, trẻ thường nhanh mệt và bú ngắt quãng, bú không hết cữ bình thường. Thay vì ép trẻ bú một cữ thật nhiều, mẹ nên chia nhỏ thành nhiều cữ bú trong ngày, cho bú theo nhu cầu và bế trẻ ở tư thế đầu cao hơn thân mình một chút để tránh sặc sữa. Sữa mẹ còn cung cấp nguồn kháng thể tự nhiên vô giá giúp tăng cường hệ miễn dịch non yếu của trẻ trước sự tấn công của virus cảm cúm. Trong suốt quá trình này, mẹ cần theo dõi cẩn thận số lượng tã ướt mỗi ngày để đánh giá tình trạng giữ nước của cơ thể bé.
Điều chỉnh không gian sống thông thoáng và tạo độ ẩm thích hợp
Môi trường không khí xung quanh có tác động trực tiếp đến sự hồi phục của niêm mạc hô hấp ở trẻ sơ sinh. Không khí quá khô hanh hoặc ngột ngạt sẽ làm dịch mũi đặc lại nhanh chóng, khiến tình trạng nghẹt thở trở nên nghiêm trọng hơn và làm gián đoạn giấc ngủ của bé.
Gia đình nên duy trì không gian phòng ngủ của trẻ luôn thoáng khí, sạch sẽ và giữ mức nhiệt độ phòng ổn định khoảng hai mươi sáu đến hai mươi tám độ C, tránh để luồng gió từ quạt điện hay điều hòa thổi trực tiếp vào mặt bé. Có thể sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương tinh khiết trong phòng hoặc đặt một chậu nước sạch để duy trì độ ẩm không khí vừa phải. Đồng thời, cần cách ly trẻ hoàn toàn khỏi khói thuốc lá, khói bếp, bụi bẩn và lông thú nuôi vì đây là những tác nhân kích ứng đường thở hàng đầu, dễ khiến bệnh cảm cúm chuyển biến thành viêm phế quản hoặc viêm phổi sơ sinh.
Lưu ý an toàn
Chăm sóc trẻ sơ sinh bị cảm cúm đòi hỏi sự thận trọng cao độ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ dùng các loại thuốc hạ sốt, thuốc kháng sinh, thuốc kháng histamin hay siro ho người lớn khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như nhỏ nước ép tỏi vào mũi hay xông hơi tinh dầu nồng độ cao vì rất dễ gây bỏng niêm mạc và co thắt thanh quản. Mọi thông tin chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế việc thăm khám y khoa trực tiếp khi trẻ có biểu hiện bất thường.
Tóm tắt
Chăm sóc trẻ sơ sinh bị cảm cúm đòi hỏi sự kiên nhẫn, bình tĩnh và thực hiện đúng các biện pháp hỗ trợ an toàn. Việc giữ thông thoáng đường thở, bảo đảm cữ bú và giữ phòng ở thông thoáng là những yếu tố cốt lõi giúp bé hồi phục. Phụ huynh cần lắng nghe cơ thể trẻ và đưa bé đi khám chuyên khoa nhi ngay khi có dấu hiệu bất thường để bảo đảm an toàn tối đa.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên tự mua thuốc hạ sốt cho trẻ sơ sinh bị cảm cúm không?
Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng thuốc hạ sốt khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa nhi. Việc dùng sai loại thuốc hoặc sai liều lượng theo cân nặng có thể gây ngộ độc và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng gan, thận của trẻ nhỏ.
Trẻ sơ sinh nghẹt mũi bú kém thì phải làm sao?
Trẻ sơ sinh chỉ thở qua mũi nên khi nghẹt mũi bé sẽ rất khó bú mẹ hoặc bú bình. Phụ huynh nên nhỏ nước muối sinh lý làm mềm dịch nhầy và vệ sinh mũi sạch sẽ khoảng mười lăm phút trước cữ bú để đường thở thông thoáng, giúp bé nuốt dễ dàng hơn.
Cảm cúm ở trẻ sơ sinh có cần uống kháng sinh không?
Hầu hết các trường hợp cảm cúm ở trẻ sơ sinh do virus gây ra nên kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt mầm bệnh. Việc dùng kháng sinh chỉ được bác sĩ chỉ định khi có bằng chứng nhiễm khuẩn thứ phát, tự ý dùng sẽ gây kháng thuốc và rối loạn tiêu hóa.
Có thể bôi dầu gió để giữ ấm cho trẻ sơ sinh bị cảm không?
Phụ huynh không nên bôi trực tiếp dầu gió hoặc tinh dầu cay nồng lên mũi, ngực hay da trẻ sơ sinh. Các hoạt chất mạnh như menthol hay camphor có thể gây kích ứng niêm mạc hô hấp non nớt, thậm chí ức chế phản xạ thở dẫn đến co thắt phế quản nguy hiểm.
Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh bị cảm cúm đến bệnh viện khám ngay?
Trẻ sơ sinh dưới ba tháng tuổi có hệ miễn dịch còn rất non yếu nên mọi đợt cảm cúm đều tiềm ẩn nguy cơ diễn tiến nhanh. Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi nhận thấy bé sốt, thở nhanh, bỏ bú hoặc ngủ li bì bất thường.
