Cách chăm sóc trẻ khi mắc các bệnh về miệng và lưỡi an toàn tại nhà

Chăm sóc trẻ mắc bệnh miệng lưỡi là gì?

Các bệnh lý về miệng và lưỡi ở trẻ em thường bao gồm tổn thương loét niêm mạc, nhiễm nấm Candida albicans gây tưa lưỡi hoặc viêm miệng liên quan đến các loại virus như herpes simplex hay coxsackievirus. Khi mắc bệnh, lớp biểu mô bảo vệ bên trong má, nướu, vòm họng và mặt lưỡi của trẻ bị tổn thương, hình thành các vết trợt loét hoặc mảng bám màu trắng đục.

Tình trạng này làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên tại khoang miệng, khiến trẻ vô cùng khó chịu mỗi khi nuốt nước bọt hay tiếp xúc với thức ăn. Vì niêm mạc trẻ nhỏ rất mỏng manh và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, việc nhận diện đúng tính chất tổn thương và áp dụng các nguyên tắc chăm sóc vệ sinh chuẩn mực là nền tảng cốt lõi giúp tổn thương nhanh chóng liền sẹo, đồng thời phòng tránh biến chứng nhiễm khuẩn huyết hoặc mất nước trầm trọng.

Vệ sinh khoang miệng và lưỡi nhẹ nhàng đúng kỹ thuật

Khoang miệng của trẻ nhỏ khi bị viêm loét hoặc nhiễm nấm rất nhạy cảm và dễ chảy máu. Ba mẹ nên chuẩn bị gạc y tế tiệt trùng quấn vào đầu ngón tay trỏ, thấm ướt bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương rồi nhẹ nhàng làm sạch khoang miệng.

Quá trình vệ sinh cần thực hiện theo thứ tự từ hai bên má, nướu răng rồi mới đến mặt trên của lưỡi. Tuyệt đối không cọ xát mạnh, không cạo hoặc cố bóc các mảng trắng, mụn nước vì hành động này có thể gây chảy máu và làm vi khuẩn xâm nhập sâu hơn. Đối với trẻ lớn hơn đã biết súc miệng, cha mẹ hãy hướng dẫn bé súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối ấm sau mỗi bữa ăn để loại bỏ cặn thức ăn đọng lại.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng mềm lỏng và dễ nuốt

Cảm giác đau rát tại niêm mạc miệng khiến nhiều trẻ từ chối bú mẹ hoặc bỏ ăn dặm, từ đó dễ dẫn đến nguy cơ mất nước và suy giảm thể lực. Trong giai đoạn này, thức ăn cho trẻ cần được nấu chín kỹ, xay nhuyễn, mềm lỏng và để nguội hoàn toàn trước khi cho bé dùng.

Các món ăn phù hợp bao gồm súp rau củ thịt bằm, cháo loãng dinh dưỡng, sữa mát hoặc sữa chua không đường. Phụ huynh nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều cữ ăn trong ngày để trẻ nạp năng lượng từng chút một mà không cảm thấy sợ hãi. Tránh hoàn toàn các thực phẩm cay, nhiều muối, thức ăn thô cứng, các loại quả có tính axit cao như cam, chanh vì chúng sẽ kích thích mạnh lên bề mặt vết thương gây đau đớn dữ dội cho trẻ.

Chủ động bù nước và duy trì thể tích tuần hoàn

Mất nước là biến chứng nguy hiểm thường gặp nhất khi trẻ bị đau miệng do bé sợ nuốt chất lỏng. Cha mẹ cần chủ động theo dõi lượng nước tiểu của con trong ngày, quan sát các biểu hiện như môi khô, khóc không có nước mắt hoặc trẻ mệt lả để can thiệp sớm.

Nên cho trẻ uống từng thìa nhỏ nước lọc, dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc tăng cường cữ bú mẹ đối với trẻ sơ sinh. Có thể cho trẻ ngậm hoặc uống từng ngụm nước mát nhỏ để làm dịu tạm thời cảm giác bỏng rát tại các ổ loét. Không nên ép trẻ uống một lượng lớn cùng lúc vì dễ khiến bé nôn trớ và gia tăng phản xạ từ chối tiếp nhận chất lỏng.

Khử khuẩn đồ dùng và phòng ngừa lây nhiễm chéo

Môi trường sống và các vật dụng tiếp xúc với miệng của trẻ cần được khử khuẩn thường xuyên để ngăn ngừa tình trạng tái nhiễm hoặc lây lan mầm bệnh sang các thành viên khác trong gia đình. Núm vú giả, bình sữa, thìa ăn dặm và đồ chơi của bé cần được luộc sôi hoặc tiệt trùng cẩn thận sau mỗi lần sử dụng.

Người chăm sóc trẻ phải rửa tay sạch bằng xà phòng trước và sau khi làm vệ sinh miệng hoặc chuẩn bị đồ ăn cho bé. Quần áo, chăn gối của trẻ cũng cần được giặt giũ phơi nơi nhiều ánh nắng. Tránh thói quen mớm thức ăn, dùng chung dụng cụ ăn uống hoặc hôn vào miệng trẻ vì các hành vi này rất dễ truyền vi khuẩn, virus từ người lớn sang khoang miệng non nớt của bé.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh không được tự ý sử dụng mật ong để rơ lưỡi cho trẻ dưới một tuổi vì nguy cơ ngộ độc độc tố botulinum. Tránh dùng thuốc hạ sốt, kháng sinh hay dung dịch giảm đau gây tê bề mặt khi chưa có sự thăm khám và kê đơn của bác sĩ chuyên khoa nhi. Tuyệt đối không cạy gỡ mảng bám hoặc dùng các loại lá cây dân gian không rõ nguồn gốc chà xát vào miệng trẻ.

Tóm tắt

Chăm sóc niêm mạc miệng và lưỡi cho trẻ đòi hỏi sự kiên nhẫn, thao tác nhẹ nhàng và chế độ dinh dưỡng hợp lý. Phụ huynh nên duy trì việc giữ sạch khoang miệng mỗi ngày và chủ động đưa con đến cơ sở y tế khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào để được điều trị kịp thời.