Cách chăm sóc giảm viêm họng cho trẻ không cần dùng kháng sinh
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng là vấn đề đường hô hấp rất phổ biến ở trẻ nhỏ, thường gây đau rát cổ họng, khó nuốt và quấy khóc. Khi thấy con khó chịu, nhiều phụ huynh thường có tâm lý nóng vội muốn cho trẻ dùng kháng sinh ngay để nhanh khỏi.
Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp đau họng ở trẻ em do virus gây ra, vốn không thể chữa khỏi bằng thuốc kháng sinh. Thay vào đó, việc áp dụng các cách chăm sóc khoa học tại nhà sẽ giúp làm dịu niêm mạc họng, giảm đau rát và giúp cơ thể bé tự hồi phục an toàn mà không cần lạm dụng thuốc.
Chăm sóc trẻ bị viêm họng là gì?
Viêm họng ở trẻ nhỏ là tình trạng niêm mạc vùng họng bị kích ứng và phù nề, thường đi kèm các biểu hiện như đỏ rát họng, đau khi nuốt thức ăn, ho húng hắng hoặc sốt nhẹ. Đa số các đợt viêm họng cấp tính ở lứa tuổi này bắt nguồn từ các chủng virus đường hô hấp quen thuộc như Adenovirus, Rhinovirus hoặc virus cúm.
Thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực đối với virus. Do đó, việc tự ý dùng kháng sinh khi trẻ bị viêm họng do virus không mang lại lợi ích điều trị, thậm chí còn gây rối loạn tiêu hóa và tăng nguy cơ kháng thuốc. Mục tiêu chính trong chăm sóc là giảm bớt cảm giác đau rát, giữ ẩm đường thở và tăng cường dinh dưỡng để cơ thể bé tự vượt qua đợt bệnh sau vài ngày.
Bổ sung đủ nước ấm và các chất lỏng thanh nhẹ
Khi họng bị viêm, niêm mạc thường khô rát khiến trẻ đau buốt mỗi khi nuốt. Uống đủ nước là biện pháp căn bản giúp làm ẩm cổ họng, làm loãng đờm và làm dịu kích ứng. Nước lọc ấm là lựa chọn tốt nhất giúp thư giãn các cơ vùng hầu họng. Phụ huynh cũng có thể cho trẻ uống nước canh ấm, nước luộc rau hoặc nước ép trái cây ngọt dịu như dưa hấu, táo. Cần tránh các loại nước đá lạnh, nước ngọt có ga hoặc nước quả quá chua vì chúng dễ gây kích ứng niêm mạc đang tổn thương. Hãy khuyến khích trẻ nhấp từng ngụm nhỏ nhiều lần trong ngày.
Sử dụng mật ong đúng cách cho trẻ trên một tuổi
Mật ong tự nhiên có đặc tính kháng khuẩn nhẹ và độ sánh mịn giúp tạo lớp màng bảo vệ, làm dịu cảm giác ngứa rát họng và giảm ho hiệu quả. Cha mẹ có thể pha một thìa cà phê mật ong vào nước ấm, cho trẻ nhấp từng ngụm nhỏ vào buổi sáng hoặc trước khi đi ngủ. Lưu ý đặc biệt quan trọng: chỉ dùng mật ong cho trẻ từ một tuổi trở lên. Tuyệt đối không cho trẻ dưới mười hai tháng tuổi dùng mật ong do nguy cơ ngộ độc độc tố Clostridium botulinum. Với trẻ dưới một tuổi, sữa mẹ hoặc sữa công thức ấm là lựa chọn an toàn nhất.
Vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý
Nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm giúp làm sạch khoang họng, loại bỏ dịch nhầy và giảm viêm tại chỗ. Với các bé lớn đã biết hợp tác, cha mẹ hãy hướng dẫn con súc miệng và súc họng bằng nước muối ấm nhẹ nhàng sau các bữa ăn và trước khi ngủ. Đối với trẻ nhỏ chưa biết súc họng, việc nhỏ vài giọt nước muối sinh lý vào mũi sẽ giúp làm thông thoáng đường thở và hạn chế dịch mũi chảy xuống kích ứng thành sau họng. Ngoài ra, việc dùng máy phun sương tạo ẩm trong phòng ngủ cũng giúp niêm mạc họng của bé bớt khô rát.
Chế độ dinh dưỡng mềm dễ nuốt và nghỉ ngơi hợp lý
Đau họng khiến trẻ biếng ăn và dễ nôn trớ, do đó cha mẹ nên chia nhỏ khẩu phần ăn thành nhiều bữa trong ngày. Thức ăn cho bé cần được nấu mềm, nhuyễn và ở nhiệt độ ấm vừa phải như súp thịt băm, cháo loãng dinh dưỡng hoặc sữa ấm để tránh cọ xát vào vùng họng đang đau. Tuyệt đối tránh các đồ ăn cứng, giòn, chiên xào nhiều dầu mỡ hay đồ cay nồng. Cùng với dinh dưỡng, trẻ cần được ngủ đủ giấc trong không gian yên tĩnh, thoáng mát và tránh xa khói thuốc lá nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho hệ miễn dịch hồi phục.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ phù hợp cho tình trạng viêm họng nhẹ do virus. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay dùng lại đơn thuốc cũ. Có thể dùng paracetamol hạ sốt giảm đau theo đúng liều lượng cân nặng khi có hướng dẫn của nhân viên y tế, không dùng aspirin cho trẻ. Cần đưa trẻ đi khám ngay nếu bé sốt cao liên tục, thở rít, khó thở, chảy dãi nhiều không nuốt được hoặc mệt lả bất thường.
Tóm tắt
Phần lớn các đợt viêm họng ở trẻ nhỏ có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách và hợp lý tại nhà. Việc giữ ẩm cổ họng, bổ sung dinh dưỡng lỏng và để bé nghỉ ngơi đầy đủ sẽ giúp trẻ nhanh chóng lấy lại sức khỏe mà không cần can thiệp kháng sinh không cần thiết. Hãy luôn đồng hành và tham khảo ý kiến bác sĩ khi triệu chứng của bé diễn biến phức tạp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm họng ở trẻ em thường kéo dài bao lâu thì khỏi?
Nếu do virus thông thường, bệnh thường bắt đầu giảm sau ba ngày và khỏi hẳn trong vòng một tuần khi trẻ được nghỉ ngơi, uống đủ nước và giữ ấm họng tốt.
Trẻ mấy tuổi thì có thể dùng mật ong để giảm đau rát họng?
Trẻ từ đủ một tuổi trở lên mới được dùng mật ong. Tuyệt đối không cho trẻ dưới mười hai tháng dùng vì hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, có nguy cơ ngộ độc độc tố vi khuẩn nguy hiểm.
Khi nào trẻ bị viêm họng bắt buộc phải dùng kháng sinh?
Kháng sinh chỉ được dùng khi bác sĩ xác định nguyên nhân là do vi khuẩn, ví dụ như nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A qua thăm khám và xét nghiệm dịch họng. Phụ huynh không tự ý mua dùng.
Trẻ bị đau họng có nên súc miệng bằng nước muối tự pha không?
Phụ huynh nên dùng nước muối sinh lý không phẩy chín phần trăm đóng chai chuẩn y tế. Nước muối tự pha nếu quá mặn có thể làm niêm mạc họng của bé kích ứng và tổn thương nặng hơn.
Cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay khi có những biểu hiện nào?
Cha mẹ cần đưa bé đến bệnh viện ngay khi trẻ có dấu hiệu sốt cao khó hạ, khó thở, thở khò khè, chảy dãi nhiều do đau không nuốt được, hoặc li bì, mệt lả bất thường.
