Các triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu cần chú ý đi khám sớm

Triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu là gì?

Lao phổi là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp mạn tính xảy ra khi vi khuẩn lao xâm nhập và phát triển chủ yếu tại nhu mô phổi. Sau thời kỳ ủ bệnh, khi hệ miễn dịch không còn khả năng kiểm soát hoàn toàn vi khuẩn, bệnh sẽ chuyển sang giai đoạn hoạt động với các dấu hiệu lâm sàng ban đầu.

Giai đoạn đầu của lao phổi thường không có biểu hiện rầm rộ hay đột ngột như các đợt viêm phổi cấp tính. Thay vào đó, tổn thương tạo ra phản ứng viêm kéo dài, dẫn đến sự kết hợp giữa các triệu chứng tại chỗ của đường hô hấp và triệu chứng toàn thân do nhiễm độc vi khuẩn. Do biểu hiện khởi phát kín đáo, người bệnh thường có xu hướng trì hoãn việc đi khám cho đến khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Hiểu đúng về các biểu hiện sớm là cơ sở quan trọng để bảo vệ lá phổi của bản thân và gia đình.

Ho dai dẳng kéo dài trên hai tuần

Ho là biểu hiện xuất hiện sớm và phổ biến nhất ở bệnh nhân lao phổi. Cơn ho có thể khởi đầu là ho khan, sau đó chuyển dần sang ho có đờm trắng hoặc đờm đục. Điểm khác biệt lớn nhất giữa ho do nhiễm trùng đường hô hấp trên thông thường và ho do lao là thời gian kéo dài liên tục trên hai tuần mà không đỡ khi dùng các thuốc điều trị thông thường.

Nhiều người bệnh thường chủ quan nghĩ rằng bản thân bị viêm họng mạn tính, viêm phế quản hoặc ho do thay đổi thời tiết, hút thuốc lá. Việc bỏ qua dấu hiệu ho dai dẳng khiến tổn thương tại nhu mô phổi tiến triển nặng hơn và làm gia tăng nguy cơ lây truyền vi khuẩn lao sang những người xung quanh qua các hạt bắn li ti trong không khí. Khi bị ho kéo dài quá mười bốn ngày, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế có chuyên khoa hô hấp để chụp X-quang phổi và xét nghiệm đờm kiểm tra.

Khạc đờm bất thường hoặc ho có lẫn tia máu

Ho ra máu là một triệu chứng điển hình cảnh báo tổn thương cấu trúc phổi, có thể gặp ngay từ giai đoạn tổn thương phế nang bắt đầu lan rộng. Người bệnh có thể thấy các tia máu đỏ tươi lẫn trong đờm khi khạc, đờm màu rỉ sắt hoặc khạc ra một lượng máu tươi nhỏ sau các cơn ho mạnh.

Triệu chứng này xuất hiện do vi khuẩn lao xâm lấn gây hoại tử mô phổi và làm tổn thương các mạch máu nhỏ xung quanh tổn thương lao. Mặc dù ho ra máu trong giai đoạn đầu đôi khi chỉ xuất hiện một vài lần với lượng rất ít rồi tự cầm, người bệnh tuyệt đối không được xem nhẹ. Đây là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng cần được thăm khám y khoa ngay lập tức để đánh giá mức độ tổn thương phổi và loại trừ các bệnh lý hô hấp nguy hiểm khác như giãn phế quản hay ung thư phổi.

Sốt nhẹ về chiều và đổ mồ hôi trộm ban đêm

Sốt trong bệnh lao phổi giai đoạn đầu có đặc tính rất đặc trưng là sốt nhẹ hoặc hâm hấp nóng về chiều tối, nhiệt độ thường dao động từ 37,5 đến 38 độ C. Cơn sốt có thể tự hạ vào ban đêm hoặc sáng hôm sau khiến người bệnh lầm tưởng là cơ thể mệt mỏi sau một ngày làm việc.

Đi kèm với hiện tượng sốt nhẹ là tình trạng đổ mồ hôi trộm vào ban đêm. Người bệnh thường thức giấc và nhận thấy lưng, ngực hoặc cổ ướt đẫm mồ hôi dù nhiệt độ phòng ngủ thoáng mát hoặc thời tiết không quá nóng. Hiện tượng này là kết quả của phản ứng viêm toàn thân và rối loạn điều hòa thân nhiệt do độc tố của vi khuẩn lao tác động lên hệ thần kinh giao cảm. Sốt nhẹ âm ỉ kéo dài nhiều ngày không rõ nguyên nhân là lý do quan trọng thúc đẩy người bệnh đi khám chuyên khoa.

Mệt mỏi kéo dài và sụt cân không rõ nguyên nhân

Tình trạng suy giảm thể trạng toàn thân thường phát triển từ từ khiến người bệnh khó nhận ra ngay từ những tuần đầu. Độc tố từ vi khuẩn lao cùng phản ứng miễn dịch kéo dài của cơ thể làm tiêu hao nhiều năng lượng, gây ức chế vị giác dẫn đến cảm giác chán ăn, ăn không ngon miệng và đầy bụng khó tiêu.

Người mắc lao phổi giai đoạn đầu thường sút từ hai đến vài kilôgam trong vòng một tháng dù không hề thực hiện chế độ ăn kiêng hay tăng cường vận động. Đi cùng với sụt cân là cảm giác suy nhược cơ thể, uể oải, mất tập trung và nhanh mệt khi làm các công việc thường nhật. Khi cơ thể mệt mỏi kéo dài không cải thiện sau thời gian nghỉ ngơi hợp lý kèm theo hiện tượng giảm sút cân nặng bất thường, người dân cần nghĩ tới khả năng mắc bệnh lao hoặc các bệnh mạn tính khác để kiểm tra sức khỏe tổng quát.

Đau tức ngực và cảm giác khó thở nhẹ

Ở giai đoạn sớm, cảm giác đau tức ngực thường xuất hiện khu trú tại một vùng ngực tương ứng với vị trí tổn thương lao ở nhu mô hoặc màng phổi. Cơn đau thường âm ỉ, có thể tăng lên khi người bệnh hít thở sâu, khi ho mạnh hoặc khi thay đổi tư thế nằm.

Cùng với đau ngực, cảm giác khó thở hoặc hụt hơi nhẹ cũng có thể xảy ra khi người bệnh vận động vừa phải hoặc leo cầu thang. Tình trạng này phản ánh sự suy giảm dung tích thông khí của phổi do tổn thương viêm hoặc tràn dịch màng phổi lượng ít đi kèm. Cảm giác đau ngực kết hợp với ho dai dẳng là tín hiệu thúc đẩy người bệnh cần thực hiện các thăm dò chẩn đoán hình ảnh lồng ngực càng sớm càng tốt.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về triệu chứng lao phổi chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho hay thuốc kháng lao để tự điều trị tại nhà khi chưa có kết luận của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu hô hấp nghi ngờ, việc cần làm là đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa lao và bệnh phổi để được chụp X-quang và làm xét nghiệm đờm chuẩn xác.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng nghi ngờ lao phổi là bước quan trọng giúp người bệnh tiếp cận chẩn đoán và phác đồ can thiệp kịp thời. Bệnh lao phổi có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người dân không nên e ngại hay tự ý xử trí tại nhà khi gặp các dấu hiệu hô hấp kéo dài bất thường.