Các nhóm thuốc giảm đau họng thông dụng và lưu ý khi sử dụng

Thuốc giảm đau họng là gì?

Đau họng là tình trạng viêm nhiễm hoặc kích ứng niêm mạc vùng hầu họng, biểu hiện rõ rệt nhất qua cảm giác rát buốt, khô ngứa và đau tăng lên khi nuốt nước bọt hay thức ăn. Đại đa số các trường hợp đau họng cấp tính có nguyên nhân khởi phát từ virus gây cảm lạnh thông thường hoặc cảm cúm, trong khi chỉ một phần nhỏ bắt nguồn từ vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A.

Thuốc giảm đau họng là các dược phẩm hoặc chế phẩm y tế được chỉ định nhằm xoa dịu cảm giác khó chịu, giảm phù nề mô và tạo điều kiện cho niêm mạc tự lành thương. Các chế phẩm này được chia thành hai nhóm chính gồm thuốc tác dụng toàn thân qua đường uống và thuốc tác dụng trực tiếp tại chỗ như viên ngậm hoặc dung dịch xịt họng. Việc sử dụng thuốc cần căn cứ vào mức độ đau, độ tuổi cũng như tình trạng bệnh lý nền của từng cá nhân.

Nhóm thuốc giảm đau và hạ sốt đường uống

Thuốc giảm đau và hạ sốt đường toàn thân là lựa chọn quen thuộc giúp xoa dịu cảm giác đau rát họng kèm sốt hoặc nhức mỏi cơ thể. Trong đó, paracetamol thường được ưu tiên đầu tiên nhờ độ an toàn tương đối cao cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ khi dùng đúng chỉ dẫn. Hoạt chất này giúp ức chế tín hiệu dẫn truyền cảm giác đau lên hệ thần kinh trung ương, từ đó giảm nhẹ cơn đau khi nuốt.

Đối với những trường hợp đau họng kèm theo sưng nề hoặc viêm rõ rệt, nhóm thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen có thể mang lại hiệu quả giảm đau và kháng viêm vượt trội hơn. Dù vậy, người có tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng, suy giảm chức năng thận hoặc bệnh tim mạch cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng nhóm thuốc này để hạn chế kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa.

Viên ngậm giảm đau và kháng khuẩn tại chỗ

Viên ngậm giảm đau họng là dạng dùng tại chỗ rất phổ biến nhờ tính tiện lợi và khả năng tác động trực tiếp lên vùng niêm mạc hầu họng đang tổn thương. Nhiều sản phẩm ngậm chứa các hoạt chất gây tê tại chỗ như lidocaine hoặc benzocaine, giúp ức chế nhanh chóng cảm giác đau nhức và rát buốt chỉ sau vài phút ngậm.

Bên cạnh tác dụng giảm đau, một số viên ngậm còn kết hợp thêm hoạt chất kháng khuẩn tại chỗ như amylmetacresol, dichlorobenzyl alcohol hoặc tinh dầu bạc hà. Những thành phần này vừa hỗ trợ kìm hãm vi sinh vật bề mặt, vừa kích thích tăng tiết nước bọt tự nhiên để bôi trơn và giữ ẩm cho cổ họng. Người dùng không nên nhai nát hay nuốt trọn viên thuốc mà cần để tan chậm rãi trong khoang miệng nhằm duy trì nồng độ thuốc tối ưu tại vị trí viêm.

Dung dịch xịt họng giảm viêm và sát trùng

Thuốc xịt họng mang lại sự thuận tiện khi phân tán các hạt hoạt chất mịn phủ đều lên thành sau họng và amidan. Các dung dịch xịt họng y tế thường chứa hoạt chất kháng viêm không steroid tại chỗ như benzydamine, hoặc chất sát khuẩn như povidone-iodine và chlorhexidine.

Dạng bào chế này hỗ trợ giảm sưng nề mô họng, xoa dịu cảm giác rát buốt khi nuốt thức ăn và hạn chế sự phát triển của vi sinh vật gây hại. Khi sử dụng, người bệnh nên hít thở đều, há miệng rộng và hướng vòi xịt thẳng vào vùng thành họng sau, tránh xịt trực tiếp vào lưỡi hay nuốt thuốc ngay lập tức. Cần lưu ý tuân thủ khoảng cách giữa các lần xịt theo khuyến cáo của nhà sản xuất hoặc bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.

Biện pháp hỗ trợ không dùng thuốc giúp làm dịu niêm mạc

Bên cạnh việc dùng thuốc, áp dụng các biện pháp chăm sóc tự nhiên đóng vai trò nền tảng giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục của niêm mạc họng. Súc họng bằng nước muối sinh lý ấm nhiều lần mỗi ngày giúp làm sạch dịch nhầy ứ đọng, rửa trôi mảnh vụn tế bào và giảm nồng độ vi khuẩn tại chỗ một cách an toàn.

Việc uống đủ nước ấm, trà hoa cúc hoặc nước ấm pha mật ong nguyên chất cũng đem lại tác dụng xoa dịu và dưỡng ẩm màng nhầy rất tốt. Tuyệt đối không cho trẻ dưới một tuổi dùng mật ong do nguy cơ ngộ độc botulinum. Ngoài ra, duy trì độ ẩm không khí trong phòng ngủ bằng máy tạo ẩm và tránh xa khói thuốc lá, bụi bẩn sẽ giúp giảm bớt kích thích cơ học lên đường hô hấp trên.

Lưu ý an toàn

Không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa vì phần lớn viêm họng là do virus. Cần đọc kỹ thành phần hoạt chất trên nhãn thuốc để tránh dùng trùng lặp nhiều sản phẩm chứa cùng hoạt chất gây quá liều, đặc biệt là paracetamol. Không lạm dụng viên ngậm hoặc xịt họng có chứa chất gây tê trong thời gian dài. Người có bệnh lý nền dạ dày, gan, thận hoặc phụ nữ có thai cần trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.

Tóm tắt

Đau họng phần lớn là phản ứng viêm lành tính có thể thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc đúng cách. Việc hiểu rõ vai trò của từng nhóm thuốc giảm đau họng giúp kiểm soát triệu chứng khó chịu hiệu quả và phòng ngừa rủi ro dùng thuốc sai mục đích. Khi các biện pháp thông thường không mang lại cải thiện, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám toàn diện và có phác đồ điều trị chuẩn xác.