Các nguyên nhân gây hen suyễn thường gặp và nhóm người có nguy cơ cao

Nguyên nhân gây hen suyễn

Hen suyễn là bệnh lý hô hấp mạn tính phổ biến ở cả trẻ em và người lớn. Bản chất của bệnh là phản ứng quá mức của đường thở trước các tác nhân từ môi trường hoặc cơ địa. Khi tiếp xúc với yếu tố kích thích, niêm mạc phế quản sẽ bị sưng viêm, phù nề và tăng tiết dịch nhầy, đồng thời các cơ quanh đường thở co thắt làm đường dẫn khí bị thu hẹp.

Việc tìm hiểu các yếu tố nguy cơ giúp xây dựng giải pháp phòng ngừa thích hợp. Dù là bệnh mạn tính chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, người bệnh vẫn có thể kiểm soát tốt triệu chứng và duy trì cuộc sống bình thường khi tuân thủ hướng dẫn từ nhân viên y tế.

Các tác nhân từ môi trường và lối sống kích thích hen suyễn

Khói thuốc lá là tác nhân hàng đầu gây kích ứng niêm mạc phế quản và làm bộc phát cơn hen suyễn. Tiếp xúc với khói thuốc chủ động hay thụ động đều làm tăng mức độ viêm đường hô hấp, đặc biệt ở trẻ nhỏ có mẹ hút thuốc khi mang thai. Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí tại các đô thị với khói bụi, khí ozone và sulfur dioxide cũng làm tổn thương đường thở, dễ khiến triệu chứng tái phát.

Thừa cân béo phì tuy không trực tiếp gây bệnh nhưng là yếu tố nguy cơ làm bệnh trầm trọng hơn. Mô mỡ dư thừa phóng thích các chất gây viêm, đồng thời áp lực mỡ bụng làm giảm thể tích phổi và tăng kháng lực đường thở, khiến việc kiểm soát cơn hen trở nên khó khăn.

Ảnh hưởng của yếu tố dị ứng và nhiễm trùng hô hấp

Dị ứng đóng vai trò quan trọng trong cơ chế phát sinh hen suyễn. Khi tiếp xúc với các dị nguyên như phấn hoa, mạt bụi nhà, nấm mốc hoặc lông động vật, hệ miễn dịch phản ứng quá mức và gây viêm đường thở. Người có tiền sử viêm mũi dị ứng, chàm eczema hay dị ứng thực phẩm có nguy cơ mắc hen suyễn cao hơn.

Các đợt nhiễm trùng đường hô hấp như cảm lạnh, viêm họng, viêm phế quản hay viêm phổi cũng là nguyên nhân phổ biến làm bộc phát cơn hen cấp. Nhiễm trùng khiến niêm mạc phế quản sưng nề nghiêm trọng hơn và tăng tiết đờm nhầy, làm đường thở bị tắc nghẽn nhanh chóng, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Yếu tố nghề nghiệp và môi trường làm việc đặc thù

Môi trường làm việc chứa nhiều hóa chất hoặc chất kích thích hô hấp có thể gây ra hen suyễn nghề nghiệp. Những người làm việc trong ngành y tế, giáo dục, công nhân nhà máy hóa chất, thợ sơn, ngành dệt may hoặc nông dân tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật có nguy cơ cao bị tổn thương đường thở.

Việc hít phải hơi hóa chất, bụi gỗ, bụi phấn hay chất tẩy rửa nồng độ cao làm niêm mạc phế quản bị kích ứng mạn tính. Theo thời gian, phản ứng viêm dai dẳng dẫn đến thay đổi cấu trúc đường thở. Người lao động cần trang bị bảo hộ phù hợp và kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bất thường.

Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh hen suyễn

Hen suyễn có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng một số nhóm có nguy cơ cao hơn. Trẻ em dễ bị tác động do hệ hô hấp và miễn dịch chưa hoàn thiện. Trẻ bị nhiễm trùng hô hấp tái phát hoặc có bố mẹ mắc hen suyễn sẽ có nguy cơ di truyền và phát bệnh cao hơn.

Ngoài ra, người có cơ địa dị ứng mạn tính, người sống trong môi trường ô nhiễm hoặc người thừa cân béo phì cũng thuộc nhóm nguy cơ. Việc xác định nhóm nguy cơ giúp chủ động phòng ngừa, giữ vệ sinh không gian sống và thăm khám sớm với bác sĩ chuyên khoa hô hấp khi có dấu hiệu bất thường.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo y khoa tổng quan và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc, tự thay đổi liều dùng thuốc xịt cắt cơn hay thuốc dự phòng mà không có chỉ định y tế. Khi xuất hiện dấu hiệu hen cấp tính nghiêm trọng như khó thở dữ dội, môi tím tái hoặc thuốc cắt cơn không hiệu quả, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Hen suyễn là bệnh lý hô hấp mạn tính cần được quản lý đúng cách. Việc chủ động tìm hiểu các nguyên nhân gây hen suyễn và tránh xa yếu tố kích thích giúp giảm tần suất bộc phát cơn khó thở. Hãy duy trì lối sống lành mạnh và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để có kế hoạch kiểm soát bệnh an toàn.