Các loại vớ suy giãn tĩnh mạch hiện nay và cách lựa chọn phù hợp
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Vớ suy giãn tĩnh mạch, hay còn gọi là vớ y khoa áp lực, là một trong những phương pháp điều trị bảo tồn nền tảng và phổ biến nhất dành cho người mắc bệnh suy giãn tĩnh mạch chi dưới. Bằng cách tạo lực ép giảm dần từ cổ chân lên đùi, vớ hỗ trợ van tĩnh mạch khép kín, thúc đẩy dòng máu nghèo oxy quay trở về tim và giảm rõ rệt tình trạng nặng chân, sưng phù.
Hiện nay trên thị trường có nhiều chủng loại vớ với thiết kế, chiều dài và cấp độ nén khác nhau. Việc nắm rõ các loại vớ suy giãn tĩnh mạch giúp người bệnh chủ động lựa chọn được sản phẩm phù hợp với nhu cầu điều trị và thể trạng cá nhân.
Các loại vớ suy giãn tĩnh mạch là gì?
Vớ suy giãn tĩnh mạch là thiết bị y tế được dệt bằng kỹ thuật đặc biệt, có khả năng tạo ra áp lực nén cơ học chuẩn xác lên các mô và mạch máu ở chân. Điểm mấu chốt của loại trang bị này là nguyên lý phân bổ áp lực giảm dần: áp lực mạnh nhất tập trung tại vùng cổ chân và giảm dần đều khi lên đến bắp chuối rồi đến vùng đùi. Nhờ cơ chế chênh lệch áp suất này, lòng tĩnh mạch được thu hẹp lại, các van tĩnh mạch bị suy yếu có điều kiện áp sát vào nhau hơn, từ đó ngăn dòng máu chảy ngược chiều do trọng lực. Vớ y khoa thường được chỉ định để hỗ trợ điều trị suy tĩnh mạch mạn tính, giảm phù bạch huyết và dự phòng hình thành cục máu đông tĩnh mạch sâu ở người ít vận động hoặc sau phẫu thuật.
Phân loại vớ y khoa theo chiều dài chi dưới
Xét theo chiều dài giải phẫu, các loại vớ suy giãn tĩnh mạch phổ biến gồm có vớ gối, vớ đùi và vớ dạng quần. Vớ gối có chiều dài kết thúc ngay dưới hõm khoeo chân khoảng hai ngón tay, thường được chỉ định cho các trường hợp suy giãn tĩnh mạch nông hoặc sâu ở vùng cẳng chân, mắt cá hoặc người làm việc văn phòng, đứng lâu muốn phòng ngừa ứ trệ tuần hoàn. Vớ đùi kéo dài lên đến sát nếp bẹn, phù hợp khi tổn thương tĩnh mạch xuất hiện ở cả vùng đùi hoặc tĩnh mạch hiển lớn bị suy van đoạn cao. Vớ quần bao phủ toàn bộ chi dưới và vùng mông, đặc biệt hữu ích cho phụ nữ mang thai hoặc bệnh nhân có kèm phù nề vùng chậu và tĩnh mạch vùng sinh dục. Người dùng cần đo đúng kích thước vòng cổ chân, vòng bắp chuối và vòng đùi để chọn cỡ vớ chuẩn xác.
Phân loại theo mức áp lực nén y khoa
Áp lực nén của vớ y khoa được tính bằng milimet thủy ngân và giảm dần từ cổ chân lên phía trên theo nguyên lý bậc thang. Cấp độ 1 cung cấp áp lực nhẹ khoảng 15 đến 21 mmHg, thường áp dụng cho giai đoạn sớm, cảm giác nặng mỏi chân, phòng ngừa tĩnh mạch mạng nhện hoặc dùng cho người di chuyển máy bay đường dài. Cấp độ 2 tạo áp lực trung bình khoảng 22 đến 32 mmHg, là nhóm được sử dụng nhiều nhất cho suy tĩnh mạch mạn tính có phù chân, sau can thiệp xơ hóa hoặc phẫu thuật tĩnh mạch. Cấp độ 3 và cấp độ 4 tạo áp lực mạnh trên 33 mmHg, chỉ dùng theo đơn chỉ định nghiêm ngặt của bác sĩ cho các bệnh lý nặng như huyết khối tĩnh mạch sâu, phù mạch bạch huyết hoặc loét tĩnh mạch chi dưới khó lành.
Phân loại theo kiểu dáng bít ngón và hở ngón
Dựa vào cấu trúc phần đầu bàn chân, vớ nén tĩnh mạch được sản xuất với hai dạng chính là bít ngón và hở ngón. Dạng bít ngón mang lại cảm giác ôm trọn bàn chân tương tự tất thông thường, thích hợp mang trong mùa lạnh hoặc khi cần đi giày kín mũi trong sinh hoạt hàng ngày. Ngược lại, dạng hở ngón để lộ các ngón chân, rất phù hợp với khí hậu nóng ẩm, người có bàn chân dài, biến dạng ngón chân cái hoặc người thường xuyên mang dép sandal. Thiết kế hở ngón còn giúp nhân viên y tế và người bệnh dễ dàng quan sát màu sắc móng chân, tuần hoàn vi mạch ngoại vi và thuận tiện hơn khi sử dụng dụng cụ hỗ trợ tròng vớ mỗi sáng.
Tiêu chí lựa chọn vớ y khoa phù hợp với tình trạng bệnh
Để chọn đúng loại vớ, người bệnh cần căn cứ vào vị trí tĩnh mạch bị tổn thương, mức độ phù nề và khuyến nghị của thầy thuốc sau khi siêu âm Doppler mạch máu. Việc đo số đo vòng chi nên thực hiện vào buổi sáng sớm khi chân chưa bị ứ dịch sưng to. Nếu chọn vớ quá chật, áp lực dư thừa có thể gây cản trở dòng máu động mạch, đau tức hoặc tổn thương da. Ngược lại, nếu chọn vớ quá rộng, tác dụng cơ học hỗ trợ bơm tĩnh mạch cơ bắp sẽ không còn hiệu quả. Chất liệu vải thoáng khí, nguồn gốc sản xuất rõ ràng và chứng nhận y khoa đạt chuẩn cũng là tiêu chí quan trọng giúp người dùng duy trì việc mang vớ đều đặn mỗi ngày mà không bị ngứa ngáy hay kích ứng da.
Kỹ thuật mang và bảo quản vớ y khoa đúng phương pháp
Mang vớ y khoa đòi hỏi thao tác nhẹ nhàng và kiên nhẫn để tránh làm rách hoặc giãn sợi thun đàn hồi. Người dùng nên lộn mặt trái thân vớ, giữ lại phần gót rồi từ từ đưa bàn chân vào, sau đó kéo đều từng đoạn vớ lên chân mà không nắm kéo mạnh mép trên. Không được gấp mép vớ xuống vì sẽ tạo thành vòng thắt nghẽn tuần hoàn cục bộ nguy hiểm. Khi giặt vớ, nên giặt bằng tay với xà phòng dịu nhẹ, không dùng chất tẩy mạnh, không vắt xoắn và phơi nơi thoáng mát tránh ánh nắng trực tiếp hoặc nguồn nhiệt cao để bảo toàn đặc tính nén của sợi dệt suốt chu kỳ sử dụng khuyến nghị.
Lưu ý an toàn
Vớ y khoa chống chỉ định tuyệt đối hoặc cần thận trọng cao độ ở bệnh nhân mắc bệnh viêm tắc động mạch chi dưới nặng, suy tim sung huyết mất bù, viêm da hoại tử hoặc dị ứng nghiêm trọng với thành phần sợi vải. Người bệnh không nên tự ý chọn loại vớ có áp lực cao khi chưa có chỉ định y khoa. Nếu trong quá trình mang vớ xuất hiện triệu chứng đau nhức dữ dội, tê bì ngón chân, da lạnh tái hoặc tím tái, cần tháo vớ ngay lập tức và liên hệ bác sĩ chuyên khoa để được kiểm tra kịp thời.
Tóm tắt
Vớ suy giãn tĩnh mạch là biện pháp hỗ trợ cơ học hữu ích giúp cải thiện tuần hoàn chi dưới và giảm triệu chứng nặng mỏi. Để đạt hiệu quả tối ưu và phòng ngừa biến chứng, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tim mạch hoặc mạch máu nhằm xác định đúng mức áp lực và kiểu dáng vớ phù hợp trước khi sử dụng lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nên mang vớ suy giãn tĩnh mạch vào thời điểm nào trong ngày?
Người dùng nên mang vớ vào buổi sáng ngay sau khi thức dậy vì lúc này chân chưa bị ứ trệ dịch và ít phù nề nhất, giúp việc mang vớ dễ dàng và tối ưu hiệu quả nâng đỡ tĩnh mạch suốt ngày làm việc.
Có nên mang vớ suy giãn tĩnh mạch khi ngủ không?
Thông thường người bệnh không nên mang vớ áp lực khi đi ngủ vì ở tư thế nằm ngang, áp lực thủy tĩnh trong lòng tĩnh mạch giảm tự nhiên và việc nén ép liên tục qua đêm có thể cản trở tuần hoàn ngoại vi không cần thiết.
Bao lâu thì nên thay vớ suy giãn tĩnh mạch mới?
Độ đàn hồi của sợi dệt y khoa thường suy giảm dần sau khoảng 4 đến 6 tháng sử dụng đều đặn. Do đó người bệnh nên thay đôi vớ mới định kỳ theo mốc này để đảm bảo duy trì đủ áp lực điều trị.
Người mắc bệnh đái tháo đường có dùng được vớ suy giãn tĩnh mạch không?
Người bệnh đái tháo đường có biến chứng mạch máu nhỏ hoặc bệnh động mạch ngoại biên chi dưới nặng không nên tự ý dùng vớ nén khi chưa có đánh giá chỉ số huyết áp cổ chân cánh tay từ bác sĩ chuyên khoa.
Vớ suy giãn tĩnh mạch có chữa khỏi hoàn toàn bệnh không?
Vớ y khoa chỉ có vai trò hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, giảm phù nề và hạn chế bệnh tiến triển nặng hơn chứ không thể làm biến mất hoàn toàn các búi tĩnh mạch đã giãn hoặc phục hồi van tĩnh mạch bị tổn thương.
