Các loại vắc xin phòng ngừa bệnh do vi khuẩn Hib gây ra
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Vi khuẩn Haemophilus influenzae tuýp b hay còn gọi tắt là Hib là tác nhân vi sinh vật gây ra nhiều bệnh lý nhiễm trùng nguy hiểm ở trẻ em dưới 5 tuổi. Các bệnh do vi khuẩn này gây ra có thể diễn tiến nhanh chóng và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.
Hiện nay giải pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất đối với các bệnh do vi khuẩn Hib là tiêm chủng vắc xin. Trẻ nhỏ có thể được bảo vệ thông qua các vắc xin phối hợp chứa thành phần Hib trong chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chủng dịch vụ.
Vắc xin phòng bệnh Hib là gì?
Vi khuẩn Haemophilus influenzae tuýp b là vi khuẩn gram âm cư trú ở đường hô hấp trên của con người. Vi khuẩn này lây truyền qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi người bệnh hoặc người mang vi khuẩn ho, hắt hơi hay trò chuyện. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn Hib có thể gây ra các bệnh lý xâm lấn nguy hiểm như viêm màng não mủ, viêm phổi nặng, viêm nắp thanh quản, viêm khớp nhiễm khuẩn và nhiễm trùng huyết. Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi đặc biệt là trẻ từ 2 đến 24 tháng tuổi là đối tượng có nguy cơ cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Tiêm vắc xin chứa thành phần chống Hib giúp kích thích cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu, từ đó giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và hạn chế tỷ lệ tử vong hoặc di chứng nặng nề.
Các loại vắc xin phối hợp chứa thành phần phòng vi khuẩn Hib
Trên thực tế hiện nay không có vắc xin Hib đơn độc phổ biến trong tiêm chủng thông thường mà thành phần kháng nguyên Hib thường được tích hợp trong các vắc xin phối hợp nhiều thành phần. Việc sử dụng vắc xin phối hợp giúp giảm số lần tiêm cho trẻ nhỏ, tiết kiệm thời gian và giảm cảm giác đau đớn khi tiêm phòng.
Hai nhóm vắc xin phối hợp chứa thành phần Hib được sử dụng phổ biến nhất là vắc xin 5 trong 1 và vắc xin 6 trong 1. Trong chương trình tiêm chủng mở rộng, vắc xin 5 trong 1 phòng ngừa bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và các bệnh do vi khuẩn Hib gây ra. Trong tiêm chủng dịch vụ, phụ huynh có thể lựa chọn vắc xin 5 trong 1 hoặc vắc xin 6 trong 1. Vắc xin 6 trong 1 ngoài 5 thành phần kể trên còn bổ sung thêm thành phần phòng bệnh bại liệt. Cả hai nhóm vắc xin này đều mang lại hiệu quả bảo vệ cao đối với các bệnh lý nhiễm khuẩn nguy hiểm do Hib.
Lịch tiêm phòng vắc xin Hib khuyến cáo cho trẻ em
Để vắc xin phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ, trẻ cần được tiêm đúng lịch và đủ liều theo khuyến cáo của Bộ Y tế và các cơ quan y tế. Lịch tiêm phòng vắc xin phối hợp có chứa thành phần Hib thông thường bắt đầu từ khi trẻ đủ 2 tháng tuổi.
Phác đồ tiêm chủng chuẩn bao gồm 3 mũi tiêm cơ bản và 1 mũi tiêm nhắc lại. Mũi thứ nhất được thực hiện khi trẻ tròn 2 tháng tuổi, mũi thứ hai khi trẻ 3 tháng tuổi và mũi thứ ba khi trẻ 4 tháng tuổi. Khoảng cách tối thiểu giữa các mũi tiêm cơ bản thường là 1 tháng. Khi trẻ đạt từ 16 đến 18 tháng tuổi, trẻ cần được tiêm mũi thứ 4 nhắc lại để củng cố lượng kháng thể trong cơ thể, duy trì khả năng bảo vệ lâu dài trước vi khuẩn Hib. Trong trường hợp trẻ bị trễ lịch tiêm, phụ huynh nên tham vấn bác sĩ chuyên khoa tiêm chủng để được hướng dẫn xếp lịch tiêm bù phù hợp.
Những phản ứng thường gặp và lưu ý theo dõi sau tiêm vắc xin Hib
Sau khi tiêm vắc xin chứa thành phần Hib, trẻ có thể xuất hiện một số phản ứng nhẹ và tự khỏi sau vài ngày. Các phản ứng thường gặp nhất bao gồm sốt nhẹ, quấy khóc, chán ăn, sưng nóng hoặc đỏ đau nhẹ tại vị trí tiêm. Đây là những phản ứng sinh lý tự nhiên chứng tỏ hệ miễn dịch của trẻ đang đáp ứng với vắc xin.
Cha mẹ cần chủ động theo dõi trẻ ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm chủng và tiếp tục theo dõi tại nhà trong vòng 24 đến 48 giờ sau tiêm. Hãy duy trì cho trẻ uống đủ nước, mặc quần áo thoáng mát và chườm ấm vị trí tiêm nếu sưng đau. Nếu trẻ sốt, có thể dùng thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục không hạ, co giật, khó thở, tím tái, quấy khóc kéo dài hoặc lơ mơ.
Trường hợp nên tạm hoãn hoặc chống chỉ định tiêm vắc xin Hib
Mặc dù vắc xin Hib có độ an toàn cao nhưng việc thăm khám phân loại trước tiêm chủng là vô cùng cần thiết để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ. Một số trường hợp trẻ cần tạm hoãn tiêm chủng hoặc chống chỉ định theo sự đánh giá của bác sĩ.
Cụ thể, nên tạm hoãn tiêm vắc xin khi trẻ đang mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính, sốt cao hoặc đang trong đợt tiến triển của bệnh mãn tính. Chống chỉ định tiêm vắc xin đối với những trẻ có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng hoặc phản vệ ở lần tiêm trước với bất kỳ thành phần nào của vắc xin. Do đó, trước khi tiêm, cha mẹ cần cung cấp đầy đủ thông tin về tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử dị ứng và tiền sử tiêm chủng của trẻ cho bác sĩ khám chỉ định để có quyết định tiêm chủng phù hợp.
Lưu ý an toàn
Thông tin về vắc xin phòng vi khuẩn Hib trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa chung. Quyết định tiêm chủng, lựa chọn loại vắc xin cũng như lịch tiêm cụ thể cần dựa trên sự tư vấn và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa sau khi khám phân loại cho trẻ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc thay đổi lịch tiêm của trẻ mà không có ý kiến của nhân viên y tế.
Tóm tắt
Tiêm vắc xin phòng vi khuẩn Hib là biện pháp y tế dự phòng hữu hiệu giúp bảo vệ trẻ nhỏ khỏi các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm như viêm màng não và viêm phổi. Phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm phòng đúng lịch, đủ mũi và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ tiêm chủng để giúp trẻ phát triển khỏe mạnh.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Vắc xin Hib có giúp phòng ngừa bệnh cúm mùa hay không?
Vắc xin Hib không phòng ngừa bệnh cúm mùa. Vi khuẩn Haemophilus influenzae tuýp b khác hoàn toàn với vi virus gây bệnh cúm ở người. Để phòng bệnh cúm mùa, trẻ cần được tiêm vắc xin phòng cúm riêng biệt theo khuyến cáo y tế.
Trẻ trên 5 tuổi có cần tiêm vắc xin phòng vi khuẩn Hib không?
Hầu hết trẻ trên 5 tuổi không cần tiêm vắc xin Hib vì nguy cơ mắc bệnh xâm lấn giảm mạnh và trẻ thường đã có miễn dịch tự nhiên. Tuy nhiên, một số trường hợp đặc biệt có nguy cơ cao như suy giảm miễn dịch sẽ được bác sĩ tư vấn riêng.
Nếu trẻ bị trễ lịch tiêm vắc xin Hib thì có phải tiêm lại từ đầu không?
Trẻ bị trễ lịch tiêm không cần phải tiêm lại từ mũi đầu tiên. Phụ huynh chỉ cần đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để bác sĩ khám và xếp lịch tiêm tiếp tục các mũi còn thiếu càng sớm càng tốt.
Vắc xin 5 trong 1 và 6 trong 1 loại nào phòng Hib tốt hơn?
Thành phần kháng nguyên phòng vi khuẩn Hib trong vắc xin 5 trong 1 và 6 trong 1 đều có hiệu quả bảo vệ tương đương nhau. Điểm khác biệt chính là vắc xin 6 trong 1 có thêm thành phần phòng bệnh bại liệt.
Trẻ bị sốt nhẹ sau khi tiêm vắc xin Hib có nguy hiểm không?
Sốt nhẹ sau tiêm vắc xin Hib là phản ứng thông thường của cơ thể khi tiếp nhận kháng nguyên. Phụ huynh có thể cho trẻ uống nhiều nước, mặc đồ thoáng và dùng thuốc hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ nếu trẻ khó chịu.
