Các loại test nhanh Covid-19 được Bộ Y tế cấp phép và lưu ý sử dụng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Xét nghiệm kháng nguyên nhanh là công cụ sàng lọc quen thuộc hỗ trợ người dân tự đánh giá tình trạng nhiễm virus SARS-CoV-2 ngay tại nhà hoặc nơi làm việc. Việc sử dụng các sản phẩm nằm trong danh mục được Bộ Y tế cấp phép giúp đảm bảo độ tin cậy của kết quả, hạn chế tối đa nguy cơ âm tính giả hoặc dương tính giả.
Người dùng cần nắm rõ tiêu chuẩn lựa chọn các dòng kit thử đạt chuẩn, quy trình thao tác đúng kỹ thuật cũng như cách xử lý phù hợp khi xuất hiện các vạch màu trên khay xét nghiệm để quá trình tự kiểm tra diễn ra an toàn và hiệu quả.
Test nhanh Covid-19 được Bộ Y tế cấp phép là gì?
Test nhanh Covid-19 là phương pháp xét nghiệm sắc ký miễn dịch dòng chảy giúp phát hiện định tính sự hiện diện của kháng nguyên bề mặt virus SARS-CoV-2 trong bệnh phẩm đường hô hấp. Bộ Y tế đã tiến hành cấp phép lưu hành cho nhiều sản phẩm kit thử kháng nguyên từ các nhà sản xuất uy tín trong và ngoài nước nhằm phục vụ nhu cầu giám sát dịch tễ cộng đồng. Các bộ xét nghiệm này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nhận diện sớm ca nghi nhiễm, từ đó kịp thời áp dụng các biện pháp phòng vệ, cách ly và hạn chế sự lây lan của mầm bệnh trong gia đình và xã hội. Mặc dù có ưu điểm vượt trội về thời gian trả kết quả nhanh chóng chỉ sau mười lăm đến ba mươi phút, test nhanh kháng nguyên vẫn là phương tiện sàng lọc ban đầu và không thể thay thế hoàn toàn cho xét nghiệm sinh học phân tử Real-time RT-PCR trong các đánh giá chẩn đoán khẳng định chuyên sâu.
Các nhóm test nhanh Covid-19 phổ biến trong danh mục cấp phép y tế
Bộ Y tế Việt Nam định kỳ thẩm định và công bố danh mục các bộ sinh phẩm, trang thiết bị y tế chẩn đoán in vitro xét nghiệm kháng nguyên virus SARS-CoV-2 được cấp số lưu hành hoặc giấy phép nhập khẩu. Các sản phẩm này chủ yếu phân loại theo phương thức thu thập bệnh phẩm, bao gồm test nhanh dịch tỵ hầu, test nhanh ngoáy dịch mũi trước và test nhanh dịch tỵ hầu kết hợp dịch họng hoặc mẫu nước bọt. Mỗi chủng loại kit thử đều trải qua quá trình đánh giá lâm sàng nghiêm ngặt về độ nhạy và độ đặc hiệu tại các viện kiểm nghiệm chuyên ngành trước khi phân phối ra thị trường. Khi lựa chọn, người tiêu dùng cần kiểm tra kỹ số đăng ký lưu hành do cơ quan quản lý dược và thiết bị y tế cấp, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng cùng thông tin nhà sản xuất in sắc nét trên bao bì.
Tiêu chí nhận diện bộ kit test nhanh Covid-19 đạt chuẩn chất lượng
Để đảm bảo tính chuẩn xác của kết quả, người dùng chỉ nên tìm mua các bộ kit xét nghiệm tại các cơ sở phân phối dược phẩm, nhà thuốc đạt chuẩn thực hành tốt và các đơn vị cung ứng trang thiết bị y tế hợp pháp. Sản phẩm đạt chuẩn phải còn nguyên tem niêm phong, nhãn phụ tiếng Việt đầy đủ với các thông tin cốt lõi gồm tên thương mại, nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu, số quyết định lưu hành, số lô sản xuất và hạn sử dụng. Hộp chứa cần có tờ hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt mô tả chi tiết quy trình thao tác và bảng đọc kết quả. Tuyệt đối không giao dịch mua bán các loại kit trôi nổi trên các trang mạng xã hội không rõ pháp nhân vì nguy cơ gặp hàng nhái, hàng bảo quản sai nhiệt độ làm biến tính hóa chất thử nghiệm.
Quy trình thao tác tự lấy mẫu và xét nghiệm đúng kỹ thuật y tế
Quy trình xét nghiệm kháng nguyên tại nhà đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt theo từng bước kỹ thuật. Trước khi tiến hành, người thực hiện cần rửa sạch tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn có cồn, chuẩn bị bề mặt thao tác khô ráo và sạch sẽ. Đọc kỹ hướng dẫn lấy mẫu đặc thù của từng loại kit, đưa que lấy mẫu vào đúng độ sâu khoang mũi hoặc ngách tỵ hầu rồi xoay nhẹ theo số vòng quy định để thu đủ lượng dịch tiết. Sau khi lấy mẫu, nhúng đầu que vào ống chứa dung dịch đệm chiết xuất, ép đều thân ống để giải phóng kháng nguyên rồi đậy nắp nhỏ giọt. Nhỏ đúng số lượng giọt chỉ định vào giếng nhận mẫu trên khay thử và bấm giờ chính xác theo khuyến cáo của nhà sản xuất để quan sát vạch hiển thị.
Cách đọc và đánh giá kết quả trên khay xét nghiệm kháng nguyên
Khay thử tiêu chuẩn luôn có hai vị trí hiển thị kết quả là vạch chứng C và vạch kết quả T. Phép thử chỉ có giá trị khi vạch C xuất hiện rõ nét, chứng minh lượng dung dịch đệm và hạt màu đã di chuyển mao dẫn đạt yêu cầu qua màng thử. Nếu chỉ có duy nhất vạch C, kết quả được xác định là âm tính. Nếu xuất hiện đồng thời cả vạch C và vạch T, dù vạch T mờ hay đậm, kết quả vẫn được ghi nhận là dương tính với kháng nguyên virus. Trong trường hợp vạch C hoàn toàn không xuất hiện, kết quả không có giá trị chẩn đoán do lỗi kỹ thuật hoặc kit thử hỏng; lúc này người thực hiện bắt buộc phải hủy bỏ khay cũ và làm lại bằng một bộ xét nghiệm mới hoàn toàn.
Lưu ý an toàn
Kết quả test nhanh Covid-19 mang tính chất định tính sàng lọc ban đầu và có thể chịu ảnh hưởng bởi kỹ thuật lấy mẫu, thời điểm thử nghiệm hoặc điều kiện bảo quản khay hóa chất. Người dân không được tự ý sử dụng các loại thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thuốc ức chế miễn dịch khi chưa có chỉ định từ bác sĩ phụ trách. Khi xuất hiện các dấu hiệu trở nặng như khó thở, tức ngực liên tục, tím tái môi đầu chi hoặc chỉ số SpO2 suy giảm dưới mức an toàn, người bệnh cần nhanh chóng liên hệ đường dây nóng y tế hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được can thiệp kịp thời.
Tóm tắt
Bộ kit xét nghiệm nhanh kháng nguyên là giải pháp sàng lọc ban đầu thuận tiện giúp người dân chủ động phát hiện sớm nguy cơ mắc Covid-19. Việc lựa chọn sản phẩm trong danh mục được cơ quan chức năng cấp phép kết hợp thực hiện đúng thao tác lấy mẫu và đọc kết quả là yếu tố quyết định độ chính xác. Khi nhận kết quả xét nghiệm hoặc khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu hô hấp bất thường, người dân nên liên hệ trạm y tế hoặc bác sĩ chuyên khoa để được hướng dẫn chăm sóc y tế an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Kết quả test nhanh Covid-19 hiện hai vạch có ý nghĩa gì?
Khay thử cho kết quả dương tính khi xuất hiện đồng thời hai vạch tại vị trí C và T. Lúc này người thực hiện cần tự cách ly tại phòng riêng, đeo khẩu trang y tế và thông báo ngay cho y tế địa phương hoặc bác sĩ chuyên khoa để nhận hướng dẫn theo dõi.
Nên thực hiện test nhanh Covid-19 vào thời điểm nào để có độ chính xác cao?
Thời điểm tối ưu để xét nghiệm là từ ba đến năm ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây hoặc ngay khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp như sốt, ho, đau họng. Xét nghiệm quá sớm khi tải lượng virus còn thấp có thể dẫn đến kết quả âm tính giả.
Test nhanh Covid-19 cho kết quả một vạch âm tính có hoàn toàn loại trừ bệnh không?
Kết quả âm tính phản ánh tại thời điểm lấy mẫu tải lượng kháng nguyên chưa đủ ngưỡng phát hiện. Nếu người bệnh vẫn còn triệu chứng hô hấp nghi ngờ hoặc tiếp tục tiếp xúc nguồn lây, nên lặp lại xét nghiệm sau hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ.
Có thể dùng tăm bông của kit ngoáy mũi để lấy dịch họng được không?
Mỗi bộ kit được nhà sản xuất hiệu chuẩn riêng cho mẫu dịch tỵ hầu, dịch ngoáy mũi hoặc nước bọt. Việc tự ý đổi phương pháp lấy mẫu khác với hướng dẫn đi kèm sẽ làm sai lệch nồng độ bệnh phẩm và dẫn đến sai lệch kết quả chẩn đoán.
Xử lý bộ kit test nhanh Covid-19 sau khi dùng xong như thế nào để đảm bảo vệ sinh?
Khay thử và que tăm bông sau xét nghiệm có nguy cơ chứa mầm bệnh. Người dùng cần ngâm toàn bộ dụng cụ vào dung dịch sát khuẩn hoặc cho vào túi nilon buộc kín miệng, dán nhãn rác thải y tế nguy cơ trước khi xử lý theo quy định địa phương.
