Các huyệt đạo ở lưng và cách bấm huyệt giảm đau mỏi cơ thể

Huyệt đạo ở lưng là gì?

Theo lý luận y học cổ truyền, vùng lưng là nơi phân bố chủ yếu của kinh Túc thái dương Bàng quang chạy dọc hai bên cột sống và mạch Đốc chạy thẳng ở chính giữa. Dọc theo các kinh mạch này là hệ thống các du huyệt, đóng vai trò là cửa ngõ giao lưu khí huyết giữa bề mặt cơ thể và các tạng phủ như phế, tâm, can, tỳ, thận. Khi khí huyết kinh lạc vùng lưng bị tắc nghẽn do hàn thấp xâm nhập, chấn thương vi thể hoặc căng thẳng cơ học kéo dài, cơ thể sẽ xuất hiện triệu chứng đau nhức, tê bì và hạn chế vận động cột sống. Bấm huyệt lưng là phương pháp dùng ngón tay hoặc bàn tay tác động một lực cơ học thích hợp lên các điểm huyệt nhằm kích thích phản xạ thần kinh, thư giãn các dải cơ co rút, thúc đẩy tưới máu tại chỗ và phục hồi cân bằng âm dương cho cơ thể.

Các huyệt đạo quan trọng ở vùng lưng trên và lưng giữa

Vùng lưng trên và lưng giữa là nơi chạy qua của đường kinh Túc thái dương Bàng quang, chứa các du huyệt tương ứng với nhiều tạng phủ quan trọng. Trong đó, huyệt Phế du nằm ở dưới gai đốt sống ngực thứ 3 đo ngang ra 1,5 thốn, thường được tác động để hỗ trợ giảm đau mỏi vùng lưng trên, giải tỏa căng cứng cơ thang và cải thiện tình trạng tức ngực. Ngay phía dưới là huyệt Tâm du nằm dưới gai đốt sống ngực thứ 5 đo ra 1,5 thốn, hỗ trợ an thần và thư giãn vùng lồng ngực lưng.

Xuống vùng lưng giữa, huyệt Cách du ở dưới gai đốt sống ngực thứ 7 và huyệt Can du ở dưới gai đốt sống ngực thứ 9 đo ngang ra 1,5 thốn là những điểm day ấn quan trọng giúp lưu thông khí huyết, giải tỏa co thắt cơ lưng giữa do căng thẳng hoặc ngồi nhiều giờ liên tục. Việc định vị các huyệt này thường dựa vào mốc gai đốt sống ngực khi người bệnh cúi nhẹ cổ hoặc nằm sấp thư giãn trên mặt phẳng.

Các huyệt đạo chủ chốt hỗ trợ giảm đau vùng thắt lưng

Vùng thắt lưng là khu vực chịu tải trọng lớn nhất của cơ thể, rất dễ bị đau nhức do thoái hóa cột sống hoặc sai tư thế sinh hoạt. Hai huyệt đạo nổi bật nhất tại đây là huyệt Thận du và huyệt Đại trường du. Huyệt Thận du nằm ở vị trí dưới gai đốt sống thắt lưng thứ 2 đo ngang sang hai bên 1,5 thốn. Tác động nhẹ nhàng vào huyệt Thận du giúp ích tinh, trợ dương, hỗ trợ giảm đau mỏi thắt lưng, mỏi gối và cải thiện tình trạng ê ẩm sau khi làm việc nặng.

Cách Thận du hai đốt sống là huyệt Đại trường du, nằm dưới gai đốt sống thắt lưng thứ 4 đo ngang ra 1,5 thốn, tương đương ngang đường nối hai mào chậu. Đây là huyệt vị then chốt giúp hóa ứ, thư cân hoạt lạc, làm giãn các dải cơ cạnh sống thắt lưng bị co rút. Ngoài ra, huyệt Mệnh môn nằm ngay chính giữa cột sống thắt lưng tại khe giữa đốt sống L2 và L3 trên mạch Đốc, giữ vai trò bồi bổ nguyên khí và làm ấm vùng thắt lưng khi gặp lạnh.

Quy trình thực hiện xoa bóp bấm huyệt lưng đúng kỹ thuật

Để bấm huyệt lưng đạt hiệu quả cao và an toàn, người bệnh nên nằm sấp trên giường phẳng có đệm mỏng, hai tay buông dọc thân mình, thả lỏng toàn bộ các khối cơ. Trước khi day ấn huyệt, người trợ giúp cần thực hiện các thao tác xoa xát, miết nhẹ dọc hai khối cơ cạnh cột sống từ trên vai gáy xuống thắt lưng khoảng 3 đến 5 phút để làm ấm da và làm mềm mô cơ.

Khi bắt đầu bấm huyệt, sử dụng đầu ngón tay cái hoặc gốc bàn tay đặt chính xác lên vị trí huyệt đạo. Tác động lực từ từ theo chiều thẳng đứng kết hợp day tròn nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ, tăng dần cường độ từ nhẹ đến vừa phải. Giữ lực ấn ổn định trong khoảng 1 đến 2 phút tại mỗi điểm huyệt cho đến khi người bệnh cảm nhận được cảm giác tê tức nhẹ lan tỏa, tuyệt đối không dùng lực thô bạo dồn đột ngột lên các đốt xương cột sống.

Các trường hợp cần tránh tự ý bấm huyệt vùng lưng

Dù bấm huyệt mang lại nhiều lợi ích thư giãn nhưng không phải ai cũng phù hợp với liệu pháp này. Tuyệt đối không thực hiện bấm huyệt trực tiếp lên vùng da lưng đang có vết thương hở, lở loét, mụn nhọt, viêm nhiễm hoặc bầm tím. Người có tiền sử loãng xương nặng, chấn thương cột sống chưa rõ nguyên nhân, gãy xương hoặc nghi ngờ rạn nứt xương cần tránh hoàn toàn các động tác day ấn mạnh để ngăn ngừa nguy cơ tổn thương cấu trúc xương.

Bên cạnh đó, các trường hợp đau lưng dữ dội kèm theo sốt cao, tê bì lan xuống hai chân, đại tiểu tiện mất tự chủ hoặc người bệnh có khối u vùng cột sống là những dấu hiệu cảnh báo bệnh lý ngoại khoa nghiêm trọng. Trong những tình huống này, bấm huyệt không thể giải quyết nguyên nhân gốc rễ mà người bệnh cần được chuyển ngay đến cơ sở y tế để được chụp cộng hưởng từ và thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh cột sống.

Lưu ý an toàn

Bấm huyệt là liệu pháp hỗ trợ cơ năng, không thay thế thuốc điều trị hay can thiệp ngoại khoa khi có tổn thương cấu trúc cột sống. Tránh day ấn khi quá no, quá đói, vừa sử dụng rượu bia hoặc khi cơ thể đang suy kiệt. Khi thực hiện, phải dùng lực vừa sức và lắng nghe cảm giác của cơ thể. Nếu xuất hiện cơn đau nhói bất thường, chóng mặt hoặc khó thở, cần ngừng thao tác ngay và đi khám tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Tóm tắt

Bấm huyệt lưng là phương pháp hỗ trợ giảm đau mỏi cơ năng và thư giãn cột sống an toàn khi thực hiện đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, liệu pháp này không thay thế việc chẩn đoán và điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ y học cổ truyền để được đánh giá đúng thể trạng, xác định chính xác vị trí huyệt đạo và có phác đồ chăm sóc lưng phù hợp nhất.