Các cấp độ sa sinh dục ở nữ giới và phương pháp cải thiện

Cấp độ sa sinh dục là gì?

Sa sinh dục là một loại rối loạn sàn chậu thường gặp ở phụ nữ sau sinh, phụ nữ làm việc nặng nhược hoặc phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh. Khi hệ thống cơ và dây chằng vùng chậu không còn đủ sức nâng đỡ, các cơ quan nội tạng có thể trượt dần xuống âm đạo.

Ở giai đoạn sớm, bệnh thường tiến triển âm thầm và ít gây biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, tình trạng sa có thể chuyển sang các cấp độ nặng hơn, dẫn đến viêm lở niêm mạc âm đạo, nhiễm trùng đường tiết niệu và ảnh hưởng lớn đến tâm lý cũng như sinh hoạt hằng ngày. Việc đánh giá chính xác cấp độ bệnh đóng vai trò quyết định trong xây dựng kế hoạch theo dõi và điều trị phù hợp cho từng cá nhân.

Phân loại 4 cấp độ sa sinh dục theo y khoa

Sa sinh dục được phân loại dựa trên khoảng cách sa của cơ quan vùng chậu so với cửa âm đạo:

Cấp độ 1 là mức độ nhẹ nhất. Cổ tử cung hoặc các cơ quan bị sa đã trượt xuống thấp hơn vị trí bình thường nhưng vẫn nằm hoàn toàn bên trong ống âm đạo và chưa chạm tới cửa âm đạo.

Cấp độ 2 là mức độ trung bình. Phần thấp nhất của khối sa đã di chuyển xuống sát hoặc vừa chạm đến màng trinh hay cửa âm đạo. Người bệnh có thể cảm thấy vướng nhẹ khi rặn hoặc đứng lâu.

Cấp độ 3 là mức độ nặng. Một phần lớn của khối sa đã nhô ra ngoài cửa âm đạo khi người bệnh rặn nhẹ, đi lại hoặc làm việc nặng.

Cấp độ 4 là mức độ rất nặng. Toàn bộ tử cung và các thành âm đạo bị sa hẳn ra ngoài âm đạo, làm tăng nguy cơ trầy xước, cọ xát và viêm nhiễm.

Nguyên nhân và yếu tố gia tăng nguy cơ sa sinh dục

Nguyên nhân cốt lõi gây sa sinh dục là sự tổn thương hoặc suy yếu hệ thống cơ và dây chằng nâng đỡ sàn chậu. Các yếu tố nguy cơ hàng đầu gồm:

Quá trình mang thai và sinh nở qua đường âm đạo nhiều lần, đặc biệt là các ca sinh khó, thai nhi nặng cân hoặc phải can thiệp thủ thuật trong chuyển dạ gây căng giãn hoặc đứt rách mô cơ chậu.

Sự suy giảm hoóc môn estrogen ở phụ nữ mãn kinh khiến các mô liên kết vùng chậu mất độ đàn hồi, trở nên mỏng và thoái hóa nhanh chóng.

Tăng áp lực ổ bụng diễn ra liên tục do lao động mang vác nặng, táo bón mãn tính phải rặn nhiều hoặc ho kéo dài do bệnh đường hô hấp. Ngoài ra, thừa cân, béo phì và yếu tố tuổi tác cũng đẩy nhanh quá trình sa cơ quan vùng chậu.

Dấu hiệu cảnh báo sa sinh dục qua các giai đoạn

Triệu chứng sa sinh dục biến đổi tùy theo cấp độ bệnh và cơ quan bị sa. Những biểu hiện lâm sàng thường gặp bao gồm:

Cảm giác nặng tức, trì kéo hoặc đau râm râm ở vùng hạ vị và thắt lưng. Người bệnh thường cảm thấy có khối phồng vướng víu ở âm đạo, rõ nhất khi đứng lâu hoặc vận động.

Các biểu hiện rối loạn tiểu tiện như tiểu dắt, tiểu khó, cảm giác không tiểu hết bàng quang hoặc rỉ tiểu khi ho, cười to. Trường hợp sa thành sau âm đạo kèm sa trực tràng có thể gây khó khăn khi đi đại tiện.

Một số phụ nữ bị đau rát khi quan hệ tình dục hoặc phát hiện dịch âm đạo bất thường do niêm mạc khối sa bị cọ xát gây viêm. Khi gặp các dấu hiệu này, người bệnh nên chủ động thăm khám sản phụ khoa.

Phương pháp chẩn đoán và hướng điều trị an toàn

Để chẩn đoán sa sinh dục, bác sĩ sản phụ khoa sẽ thực hiện thăm khám lâm sàng vùng chậu nhằm xác định chính xác vị trí và cấp độ sa của các cơ quan.

Với sa sinh dục cấp độ 1 và cấp độ 2, bác sĩ thường chỉ định điều trị bảo tồn. Người bệnh được hướng dẫn tập các bài tập Kegel giúp phục hồi trương lực cơ sàn chậu, kết hợp thay đổi lối sống như kiểm soát cân nặng, tránh mang vác nặng và điều trị táo bón. Đặt vòng nâng âm đạo pessary cũng là giải pháp hỗ trợ giữ cơ quan vùng chậu ở vị trí ổn định.

Với sa sinh dục cấp độ 3 và cấp độ 4 hoặc khi điều trị bảo tồn thất bại, giải pháp phẫu thuật sẽ được xem xét. Tùy theo độ tuổi và nhu cầu sinh sản, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật treo tử cung, nâng sàn chậu hoặc cắt tử cung.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ dùng để tham khảo kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ tuyệt đối không tự ý áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng hay dùng các sản phẩm không rõ nguồn gốc để chữa sa sinh dục. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường vùng chậu, bị chảy máu âm đạo hoặc khối sa lở loét, người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn giải pháp điều trị thích hợp.

Tóm tắt

Sa sinh dục là bệnh lý có thể chủ động phòng ngừa và cải thiện nếu được phát hiện từ những cấp độ đầu. Việc duy trì lối sống khoa học, rèn luyện bài tập cơ sàn chậu và khám phụ khoa định kỳ là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe vùng chậu. Người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để nhận hướng dẫn chăm sóc an toàn.