Các biểu hiện thường gặp khi trẻ bị hen phế quản

Hen phế quản ở trẻ em là gì?

Hen phế quản ở trẻ em là hiện tượng niêm mạc phế quản phản ứng quá mức với các tác nhân kích thích từ môi trường hoặc thể trạng. Khi cơn hen xuất hiện, lòng phế quản bị hẹp lại do cơ trơn co thắt, niêm mạc sưng nề và tiết nhiều đờm nhầy làm cản trở luồng khí lưu thông.

Ở trẻ nhỏ, đường thở có kích thước khiêm tốn nên chỉ cần một sự thu hẹp nhỏ cũng có thể gây ra những biểu hiện hô hấp rõ rệt. Cụ thể, trẻ thường xuất hiện các phản xạ ho, thở khò khè, thở rít hoặc gặp khó khăn khi hít thở. Tình trạng này có thể xuất hiện từng đợt tái phát, đặc biệt gia tăng vào đêm, sáng sớm hoặc sau khi trẻ vận động mạnh và tiếp xúc với yếu tố dị nguyên.

Triệu chứng ho kéo dài và thở khò khè ở trẻ em

Ho là một trong những phản xạ đầu tiên khi niêm mạc đường hô hấp của trẻ bị kích ứng. Trẻ bị hen phế quản thường gặp tình trạng ho hắng dai dẳng, ho thành từng cơn kéo dài, đặc biệt tần suất ho tăng lên nhiều hơn về đêm muộn hoặc rạng sáng. Cùng với ho, tiếng thở khò khè là dấu hiệu đặc trưng phản ánh sự thu hẹp của đường hô hấp. Phụ huynh có thể nghe thấy âm thanh thở âm ỉ, tiếng rít cò cử phát ra khi trẻ thở ra, đặc biệt rõ lúc trẻ áp tai vào ngực bé hoặc khi bé nằm yên. Những cơn ho và khò khè này thường xuất hiện sau khi trẻ bị cảm lạnh, thay đổi thời tiết hoặc khi tiếp xúc với khói bụi, lông thú cưng.

Dấu hiệu thở nhanh và khó thở khi trẻ lên cơn hen

Khi lòng phế quản bị co thắt nhiều, lượng không khí lưu thông vào phổi giảm khiến trẻ phải nỗ lực thở nhiều hơn. Phụ huynh có thể quan sát thấy trẻ thở nhanh bất thường so với lứa tuổi, nhịp thở gấp gáp và nông. Khi tình trạng khó thở tiến triển, các cơ hô hấp phụ phải hoạt động mạnh dẫn đến hiện tượng rút lõm lồng ngực, rút lõm vùng hố trên xương đòn hoặc phập phồng cánh mũi khi hít vào. Trẻ nhỏ chưa biết mô tả cảm giác khó thở thường thể hiện qua sự quấy khóc, thu mình, không thể nói trọn vẹn một câu dài hoặc phải dừng lại ngắt quãng để lấy hơi khi đang nói và chơi đùa.

Biểu hiện mệt mỏi và biến đổi sắc mặt ở trẻ

Tình trạng thiếu hụt oxy kéo dài trong các đợt co thắt phế quản ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng chung của trẻ. Trẻ thường tỏ ra mệt mỏi, uể uả, lười vận động và mất tập trung vào các hoạt động thường ngày. Trong lúc ngủ, trẻ có thể trằn trọc, trằn trọc không yên giấc do các đợt ho và khó thở cản trở giấc ngủ. Ngoài ra, việc quan sát màu sắc da và niêm mạc cũng cung cấp thông tin quan trọng. Khi đường thở bị cản trở nghiêm trọng, trẻ có thể xuất hiện dấu hiệu tái nhợt ở vùng da quanh môi, đầu ngón tay, ngón chân hoặc niêm mạc miệng do giảm tưới máu oxy.

Yếu tố kích thích khiến biểu hiện hen phế quản dễ bùng phát

Các biểu hiện hen ở trẻ em thường không xuất hiện ngẫu nhiên mà hay bùng phát khi gặp các yếu tố khởi phát thích hợp. Thời tiết thay đổi đột ngột từ nóng sang lạnh hoặc không khí ẩm ướt là điều kiện thuận lợi cho cơn hen xuất hiện. Bên cạnh đó, việc tiếp xúc với các tác nhân dị ứng trong môi trường sống như bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc, khói thuốc lá, mùi hóa chất nồng hoặc lông động vật cũng làm đường thở trẻ phản ứng dữ dội. Ngoài ra, các đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus như cảm cụm hoặc trạng thái trẻ gắng sức vận động, chạy nhảy quá mức cũng có thể kích hoạt cơn ho và khó thở bùng phát.

Lưu ý an toàn

Thông tin về biểu hiện hen phế quản ở trẻ em chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho việc chẩn đoán hay đánh giá y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc xịt, thuốc uống hoặc tự thay đổi liều lượng điều trị cho trẻ khi chưa có chỉ định của y bác sĩ. Việc theo dõi chặt chẽ diễn biến triệu chứng và tái khám định kỳ là vô cùng cần thiết để đảm bảo an toàn cho đường hô hấp của bé.

Tóm tắt

Việc chủ động nhận biết các biểu hiện hen phế quản ở trẻ em như ho kéo dài, thở khò khè hay thở gấp giúp gia đình xử trí kịp thời và chăm sóc bé đúng cách. Khi thấy trẻ có các dấu hiệu hô hấp bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn kế hoạch theo dõi an toàn từ chuyên gia y tế.