Các biện pháp điều trị xơ gan mà bạn nên biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Xơ gan là hậu quả cuối cùng của quá trình tổn thương tế bào gan kéo dài do nhiều nguyên nhân khác nhau, khiến mô gan bình thường dần bị thay thế bởi các dải xơ và mô sẹo không hồi phục. Tình trạng này làm suy giảm nghiêm trọng chức năng gan tổng hợp, chuyển hóa và cản trở dòng máu lưu thông qua gan.
Nhiều người bệnh băn khoăn về các biện pháp điều trị xơ gan hiệu quả nhằm duy trì sức khỏe và kéo dài tuổi thọ. Mặc dù cấu trúc mô sẹo xơ khó có thể phục hồi nguyên vẹn như ban đầu, nền y học hiện đại đã phát triển nhiều phương pháp điều trị giúp kiểm soát căn nguyên, ngăn chặn tổn thương lan rộng và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm. Việc tiếp cận điều trị đúng đắn từ sớm mang ý nghĩa quyết định đối với chất lượng sống của người bệnh.
Điều trị xơ gan
Xơ gan diễn tiến qua hai giai đoạn lâm sàng chính gồm xơ gan còn bù và xơ gan mất bù. Ở giai đoạn còn bù, các phần mô gan khỏe mạnh vẫn đủ khả năng đảm đương chức năng sinh học bình thường, triệu chứng thường nghèo nàn hoặc chỉ thoáng qua với cảm giác mệt mỏi nhẹ, chán ăn. Khi tiến triển sang xơ gan mất bù, nhu mô gan bị xơ hóa nặng nề, dẫn đến hàng loạt rối loạn chuyển hóa cùng biến chứng suy chức năng gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Mục tiêu cốt lõi của các biện pháp điều trị xơ gan không phải là xóa bỏ hoàn toàn mô sẹo đã hình thành, mà là ức chế quá trình xơ hóa tiếp diễn, bảo vệ các tế bào gan còn lại, giảm thiểu nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, cổ trướng, nhiễm trùng và nâng cao thời gian sống cho bệnh nhân.
Kiểm soát và loại bỏ nguyên nhân gây tổn thương gan
Biện pháp nền tảng hàng đầu trong kiểm soát xơ gan là giải quyết trực tiếp căn nguyên gây hủy hoại tế bào gan. Đối với người mắc xơ gan do viêm gan virus B hoặc viêm gan virus C, bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm sẽ chỉ định thuốc kháng virus nhằm ức chế sự nhân lên của virus, giảm tình trạng viêm mạn tính và làm chậm tiến trình xơ hóa.
Nếu nguyên nhân bắt nguồn từ việc lạm dụng rượu bia, người bệnh bắt buộc phải ngừng uống rượu bia hoàn toàn để các tế bào gan còn lại không tiếp tục bị tổn thương. Với các trường hợp gan nhiễm mỡ không do rượu hoặc viêm gan thoái hóa mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, kiểm soát tốt chỉ số đường huyết, giảm mỡ máu và giảm cân bền vững dưới sự hướng dẫn y khoa là chìa khóa để bảo tồn nhu mô gan. Người bệnh cũng cần ngưng các loại thuốc hoặc hóa chất có độc tính với gan theo đánh giá của bác sĩ.
Ngăn ngừa và điều trị các biến chứng của xơ gan
Khi xơ gan tiến triển, áp lực tĩnh mạch cửa tăng cao và suy giảm chức năng gan dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Biện pháp y khoa thường được áp dụng là phòng ngừa và xử trí xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản hoặc tĩnh mạch dạ dày bằng thuốc chẹn beta không chọn lọc, kết hợp thủ thuật nội soi thắt búi giãn tĩnh mạch bằng vòng cao su.
Đối với biến chứng cổ trướng và phù nề chân, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc lợi tiểu kết hợp chế độ ăn hạn chế natri nghiêm ngặt, đôi khi cần chọc tháo dịch màng bụng giải áp khi dịch tích tụ quá mức. Bên cạnh đó, tình trạng hôn mê gan hay bệnh não gan được can thiệp bằng các thuốc giúp giảm nồng độ amoniac trong máu như lactulose và kháng sinh đường ruột tác dụng tại chỗ. Tầm soát định kỳ bằng xét nghiệm alpha-fetoprotein và siêu âm gan mỗi 6 tháng là bắt buộc để phát hiện sớm nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan.
Chế độ dinh dưỡng và lối sống hỗ trợ bảo tồn chức năng gan
Chế độ ăn uống hợp lý đóng vai trò thiết yếu giúp duy trì thể trạng và giảm thiểu gánh nặng cho gan suy giảm chức năng. Người bệnh xơ gan cần cung cấp đủ năng lượng hàng ngày thông qua các bữa ăn nhỏ phân bố đều, bao gồm một bữa phụ giàu carbohydrate phức tạp trước khi đi ngủ nhằm hạn chế tình trạng ly giải cơ và suy kiệt protein.
Lượng protein nạp vào nên ưu tiên từ nguồn đạm thực vật như các loại đậu hoặc đạm trắng từ gia cầm, cá và sữa để hạn chế nguy cơ tăng amoniac huyết. Lượng muối ăn cần được kiểm soát chặt chẽ dưới sự hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng, thông thường cần giảm muối rõ rệt để ngăn ngừa tích tụ dịch gây cổ trướng. Ngoài ra, người bệnh cần uống đủ lượng nước được bác sĩ khuyến nghị, tránh uống nước quá nhiều khi đang có tình trạng giảm natri máu, đồng thời bổ sung các vitamin nhóm B, vitamin tan trong dầu theo đơn chỉ định.
Can thiệp chuyên sâu và chỉ định ghép gan trong xơ gan giai đoạn muộn
Ở giai đoạn xơ gan mất bù nặng, khi các chức năng gan suy sụp trầm trọng hoặc xuất hiện các biến chứng đe dọa trực tiếp tính mạng mà điều trị nội khoa không còn kiểm soát được, ghép gan là giải pháp điều trị triệt để duy nhất được cân nhắc. Phương pháp này bao gồm việc thay thế toàn bộ lá gan xơ hóa bằng một phần hoặc toàn bộ lá gan khỏe mạnh từ người hiến tặng phù hợp.
Quá trình ghép gan đòi hỏi quy trình đánh giá sức khỏe toàn diện, đáp ứng nhiều tiêu chuẩn y khoa khắt khe và người bệnh phải tiếp tục dùng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời sau phẫu thuật. Ngoài ra, trong một số tình huống tăng áp lực tĩnh mạch cửa nghiêm trọng gây xuất huyết tái phát nhiều lần hoặc cổ trướng kháng trị, kỹ thuật tạo shunt thông cửa chủ trong gan qua tĩnh mạch cảnh có thể được thực hiện để giải áp tĩnh mạch cửa tạm thời trước khi xem xét ghép gan.
Lưu ý an toàn
Mọi biện pháp dùng thuốc hạ áp lực tĩnh mạch cửa, thuốc lợi tiểu hay kháng virus đều phải do bác sĩ chuyên khoa gan mật kê đơn và theo dõi liều lượng sát sao. Người bệnh xơ gan tuyệt đối không tự ý uống các loại thuốc giảm đau hạ sốt kháng viêm không steroid, thuốc an thần hay các chế phẩm chức năng không rõ thành phần vì có thể gây suy gan cấp, xuất huyết tiêu hóa hoặc suy thận.
Tóm tắt
Điều trị xơ gan đòi hỏi sự kiên trì, tuân thủ chặt chẽ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật và phối hợp chăm sóc dinh dưỡng đúng mực. Người bệnh cần tái khám định kỳ, chủ động tầm soát biến chứng và duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ tối đa lượng mô gan lành còn lại.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Xơ gan có thể chữa khỏi hoàn toàn được không?
Mô sẹo xơ gan không thể hồi phục hoàn toàn trở lại trạng thái bình thường. Tuy nhiên, việc điều trị đúng cách và kịp thời sẽ giúp kiểm soát nguyên nhân, bảo tồn lượng tế bào gan khỏe mạnh còn lại và ngăn bệnh chuyển sang giai đoạn mất bù.
Người bị xơ gan có nên uống thuốc nam hoặc thảo dược giải độc không?
Người bệnh xơ gan tuyệt đối không được tự ý sử dụng bất kỳ loại thảo dược hoặc bài thuốc truyền miệng nào. Gan đang suy giảm chức năng chuyển hóa, việc dùng thuốc không rõ nguồn gốc rất dễ dẫn đến ngộ độc gan cấp và suy gan bùng phát.
Những dấu hiệu cảnh báo xơ gan chuyển nặng cần nhập viện ngay là gì?
Khi xuất hiện các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, phù chân nhiều, trướng bụng nhanh, sốt không rõ nguyên nhân hoặc lơ mơ, mất định hướng, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế để cấp cứu kịp thời.
Bao lâu người bệnh xơ gan cần đi tái khám và kiểm tra chức năng gan một lần?
Người bệnh xơ gan cần khám định kỳ trung bình mỗi 3 đến 6 tháng hoặc theo lịch hẹn cụ thể của bác sĩ để làm xét nghiệm chức năng gan, siêu âm ổ bụng và xét nghiệm tầm soát ung thư biểu mô tế bào gan.
Trường hợp nào người bệnh xơ gan được chỉ định ghép gan?
Ghép gan được chỉ định cho các trường hợp xơ gan giai đoạn cuối mất bù, suy gan nặng đe dọa tính mạng hoặc có biến chứng ung thư gan trong giới hạn can thiệp, khi các biện pháp nội khoa không còn đem lại hiệu quả.
