Các biến chứng sốt xuất huyết thường gặp và dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Biến chứng sốt xuất huyết là gì?

Biến chứng sốt xuất huyết là tình trạng bệnh chuyển từ mức độ nhẹ sang thể có dấu hiệu cảnh báo hoặc sốt xuất huyết nặng. Cơ chế bệnh sinh phức tạp khiến huyết tương thoát khỏi lòng mạch vào các khoang cơ thể, làm giảm thể tích tuần hoàn hiệu dụng. Đồng thời, lượng tiểu cầu sụt giảm nhanh kết hợp tổn thương nội mạc mạch máu làm tăng nguy cơ chảy máu tại nhiều cơ quan.

Biến chứng nặng thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu hạ sốt, khiến nhiều người lầm tưởng bệnh đã khỏi. Nếu không phát hiện sớm hiện tượng cô đặc máu và xuất huyết, người bệnh có thể rơi vào tình trạng sốc tuần hoàn nguy hiểm đến tính mạng. Do đó, việc nhận diện các dạng biến chứng và theo dõi diễn tiến lâm sàng có ý nghĩa quyết định trong điều trị.

Biến chứng sốc do thoát huyết tương và cô đặc máu

Sốc giảm thể tích là biến chứng nguy hiểm hàng đầu trong sốt xuất huyết Dengue nặng. Hiện tượng thoát huyết tương qua thành mạch vào màng phổi và màng bụng làm lượng dịch trong lòng mạch sụt giảm nhanh chóng. Hậu quả là máu bị cô đặc, chỉ số dung tích hồng cầu hematocrit tăng cao, dẫn tới tụt huyết áp và thiếu máu nuôi các cơ quan.

Tình trạng này thường khởi phát từ ngày thứ tư đến ngày thứ sáu của bệnh. Người bệnh vào sốc thường có biểu hiện li bì, bứt rứt, chân tay lạnh ẩm, mạch nhanh nhỏ khó bắt và huyết áp kẹp hoặc tụt sâu. Nếu không được bù dịch tĩnh mạch kịp thời theo đúng phác đồ cấp cứu tại bệnh viện, thiếu tưới máu kéo dài sẽ gây suy tuần hoàn cấp và nguy cơ tử vong rất cao.

Biến chứng xuất huyết niêm mạc và nội tạng

Xuất huyết là biến chứng đặc trưng của sốt xuất huyết, xuất phát từ tình trạng giảm tiểu cầu nghiêm trọng và rối loạn đông máu. Ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể thấy các chấm xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam. Khi chuyển nặng, hiện tượng xuất huyết nội tạng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Các dạng xuất huyết nội tạng nguy hiểm gồm nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có lẫn máu tươi. Ở phụ nữ, bệnh có thể gây rong kinh dữ dội hoặc xuất huyết tử cung bất thường. Nguy hiểm hơn, xuất huyết não có thể dẫn đến co giật, hôn mê và tổn thương thần kinh vĩnh viễn. Mất máu cấp đòi hỏi can thiệp truyền khối tiểu cầu hoặc chế phẩm máu tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Biến chứng suy đa tạng và tổn thương gan thận

Ở các ca sốt xuất huyết diễn tiến nặng, phản ứng viêm toàn thân và thiếu oxy mô kéo dài có thể gây tổn thương nhiều tạng. Trong đó, tổn thương tế bào gan là tình trạng thường gặp nhất, thể hiện qua men gan tăng cao vọt, vàng da nhẹ và suy giảm chức năng gan cấp tính.

Bên cạnh gan, thận cũng chịu ảnh hưởng nặng nề khi huyết áp tụt kéo dài gây hoại tử ống thận cấp, dẫn đến thiểu niệu, vô niệu và suy thận cấp. Một số bệnh nhân còn gặp biến chứng viêm cơ tim, suy tim cấp hoặc phù phổi cấp do rối loạn huyết động. Người bệnh suy đa tạng cần được điều trị tích cực tại khoa hồi sức bằng máy thở, lọc máu liên tục và theo dõi huyết động chuyên sâu.

Tràn dịch màng phổi và màng bụng gây suy hô hấp

Khi huyết tương thoát ra ngoài lòng mạch với lượng lớn, dịch sẽ tích tụ tại khoang màng phổi và màng bụng. Tràn dịch màng bụng làm bụng chướng to, gây cảm giác căng tức khó chịu và cản trở cơ hoành hoạt động. Đồng thời, tràn dịch màng phổi hai bên gây xẹp nhu mô phổi, cản trở thông khí và dẫn đến suy hô hấp cấp.

Người bệnh gặp biến chứng này thường có biểu hiện thở nhanh nông, khó thở, tức ngực và chỉ số bão hòa oxy trong máu sụt giảm. Quá trình xử trí đòi hỏi bác sĩ phải đánh giá lượng dịch qua siêu âm và chụp X-quang, kết hợp hỗ trợ hô hấp thích hợp. Tuyệt đối không can thiệp chọc hút dịch màng phổi tùy tiện vì nguy cơ chảy máu rất cao.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến bệnh viện ngay

Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo là yếu tố then chốt giúp ngăn ngừa biến chứng sốc và suy đa tạng. Người bệnh và gia đình cần đặc biệt theo dõi từ ngày thứ ba của bệnh, khi cơn sốt bắt đầu hạ dần.

Các dấu hiệu nguy hiểm cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay gồm: đau bụng nhiều và liên tục, nôn ói nhiều lần trong ngày, chảy máu chân răng nhiều hoặc chảy máu mũi khó cầm, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, li bì, vật vã, chân tay lạnh ẩm và tiểu tiện ít rõ rệt. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, người bệnh cần được nhập viện cấp cứu để theo dõi công thức máu và truyền dịch đúng phác đồ y khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các biến chứng sốt xuất huyết mang tính chất tham khảo y khoa, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý uống aspirin hoặc ibuprofen để hạ sốt vì nhóm thuốc này làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa dữ dội. Không tự ý truyền dịch tại nhà vì có thể dẫn tới quá tải dịch và phù phổi cấp nguy hiểm tính mạng.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết Dengue có thể diễn tiến nặng rất nhanh trong giai đoạn hạ sốt với các biến chứng sốc, xuất huyết và suy tạng. Việc nắm rõ dấu hiệu cảnh báo và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời là chìa khóa bảo vệ tính mạng. Tuân thủ chỉ định theo dõi của bác sĩ giúp ngăn ngừa rủi ro nguy hiểm trong suốt quá trình điều trị.