Các bệnh thường gặp sau mưa lũ và những loại thuốc cần thiết trong gia đình

Bệnh thường gặp sau mưa lũ là gì?

Sau mỗi đợt mưa lũ, hệ thống thoát nước quá tải cùng lượng rác thải, bùn đất và xác động vật bị cuốn trôi làm biến đổi môi trường sống tự nhiên. Nguồn nước giếng khoan, nước máy và ao hồ dễ dàng bị nhiễm các vi sinh vật gây bệnh như vi khuẩn tả, lỵ, trực khuẩn E. coli cùng nhiều loại virus và ấu trùng ký sinh trùng.

Tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt, môi trường ẩm thấp kéo dài và điều kiện giữ gìn vệ sinh cá nhân suy giảm nghiêm trọng là những nguyên nhân chính khiến dịch bệnh bùng phát trên diện rộng. Các mầm bệnh không chỉ tấn công hệ tiêu hóa qua đường ăn uống mà còn xâm nhập qua niêm mạc mắt, vết thương hở trên da và thông qua các vector truyền bệnh như muỗi vằn sinh sôi tại các vũng nước đọng. Hiểu rõ các bệnh lý phổ biến sau mưa lũ cùng việc sử dụng đúng các loại thuốc cơ bản là bước phòng vệ thiết yếu cho từng hộ gia đình.

Bệnh đường tiêu hóa do nguồn nước nhiễm khuẩn và giải pháp bù nước

Nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm bùn đất, rác thải và vi sinh vật là nguyên nhân hàng đầu gây ra các đợt bùng phát tiêu chảy cấp, tả, lỵ và thương hàn. Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng đau quặn bụng, nôn mửa, đi ngoài nhiều lần dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải nhanh chóng.

Để ứng phó ban đầu, việc quan trọng nhất là bù nước kịp thời bằng dung dịch oresol hoặc viên bù điện giải pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn sử dụng. Bên cạnh đó, men vi sinh chứa lợi khuẩn đường ruột có thể được sử dụng để hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường tiêu hóa. Người dân tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc cầm tiêu chảy làm giảm nhu động ruột khi chưa có chỉ định y tế, vì điều này có thể giữ lại độc tố vi khuẩn trong cơ thể khiến tình trạng nhiễm trùng diễn biến phức tạp hơn.

Các bệnh da liễu thường gặp sau ngập lụt và thuốc bôi ngoài da

Việc ngâm chân tay thường xuyên trong nước bẩn tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và vi nấm phát triển, dẫn đến bệnh nước ăn chân do nấm kẽ, viêm nang lông, chốc lở mụn mủ và ghẻ ngứa. Những vùng da bị tổn thương thường có biểu hiện đỏ rát, bong vảy, ngứa ngáy dữ dội và dễ trầy xước khi gãi.

Tủ thuốc gia đình mùa mưa lũ cần chuẩn bị các dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ như povidone iodine hoặc nước muối sinh lý để làm sạch vùng trầy xước, tránh dùng cồn 70 độ trực tiếp lên vết thương hở vì có thể gây xót rát và tổn thương mô lành. Đối với tình trạng nấm kẽ chân, các loại thuốc bôi kháng nấm chứa clotrimazole hoặc ketoconazole giúp ức chế vi nấm hiệu quả. Nếu da có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn gây mưng mủ, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để được hướng dẫn dùng thuốc bôi phù hợp, đồng thời luôn giữ chân tay khô thoáng.

Viêm kết mạc mùa bão lũ và các dung dịch nhỏ mắt vệ sinh

Bệnh viêm kết mạc hay đau mắt đỏ rất dễ lây lan thành dịch sau bão lũ do thói quen sử dụng nguồn nước nhiễm khuẩn để rửa mặt hoặc dùng chung khăn lau. Triệu chứng điển hình bao gồm cộm xốn mắt, mắt đỏ, nhiều ghèn dính mi vào buổi sáng, chảy nước mắt và sưng nề mi mắt.

Biện pháp bảo vệ ban đầu là vệ sinh mắt hàng ngày bằng dung dịch natri clorid 0,9% đẳng trương để rửa trôi bụi bẩn và dịch tiết. Trong trường hợp viêm kết mạc có nhiễm khuẩn, các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh phổ rộng như tobramycin hoặc ciprofloxacin có thể được bác sĩ chỉ định. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng các thuốc nhỏ mắt chứa thành phần chống viêm corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi việc lạm dụng có thể gây loét giác mạc và tăng nhãn áp nguy hiểm.

Sốt xuất huyết cùng bệnh hô hấp và lưu ý khi dùng thuốc hạ sốt

Sau bão lũ, các vũng nước đọng, rác thải và mảnh vỡ ẩm ướt trở thành môi trường sinh sản lý tưởng cho muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết dengue. Đồng thời, thời tiết ẩm ướt thất thường cũng làm gia tăng các bệnh viêm đường hô hấp như cảm cúm, viêm họng và viêm phế quản với triệu chứng sốt cao, đau đầu, nhức mỏi toàn thân và ho khan.

Thuốc hạ sốt và giảm đau an toàn nhất để chuẩn bị là paracetamol, dùng đúng liều lượng theo cân nặng và khoảng cách giữa các lần uống theo khuyến cáo. Người bệnh tuyệt đối tránh tự ý sử dụng aspirin hoặc ibuprofen để hạ sốt khi chưa loại trừ được bệnh sốt xuất huyết, vì hai hoạt chất này có nguy cơ gây xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng. Khi sốt cao liên tục không hạ hoặc có dấu hiệu phát ban xuất huyết dưới da, cần đến ngay cơ sở y tế để xét nghiệm chẩn đoán.

Danh mục thuốc thiết yếu và vật tư y tế gia đình mùa bão lũ

Để chủ động ứng phó với tình trạng cô lập giao thông trong mùa mưa lũ, mỗi gia đình nên chuẩn bị sẵn một túi thuốc y tế dự phòng được bảo quản trong hộp nhựa kín chống nước. Danh mục cơ bản bao gồm thuốc hạ sốt giảm đau paracetamol, gói bù nước oresol, men vi sinh, thuốc cảm ho thông thường và thuốc chống dị ứng kháng histamin.

Ngoài các loại thuốc thiết yếu, túi y tế cần có đầy đủ bông băng vô trùng, gạc y tế, băng dán cá nhân, dung dịch sát khuẩn povidone iodine, nước muối sinh lý natri clorid 0,9% và nhiệt kế điện tử. Bên cạnh đó, các viên hóa chất khử khuẩn nước sinh hoạt như cloramin B hoặc aquatabs cũng là vật tư không thể thiếu để đảm bảo nguồn nước uống và sinh hoạt an toàn trong những ngày ngập úng kéo dài.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin về các nhóm thuốc chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người dân không được tự ý phối hợp các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm chứa corticoid hoặc dùng thuốc quá liều lượng hướng dẫn. Phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người có bệnh lý mạn tính cần được bác sĩ thăm khám trực tiếp. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao li bì, nôn ói liên tục, tiêu chảy mất nước nặng, đau bụng dữ dội hoặc chảy máu cam, cần khẩn trương đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Mưa bão và ngập lụt luôn kéo theo nhiều nguy cơ dịch bệnh phức tạp ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Việc chủ động trang bị kiến thức, chuẩn bị sẵn túi thuốc thiết yếu và thực hiện ăn chín uống sôi là giải pháp bảo vệ gia đình hiệu quả. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc trở nặng, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.