Buồng trứng phụ nữ có bao nhiêu quả và những sự thật ít người biết

Buồng trứng phụ nữ có bao nhiêu quả là gì?

Buồng trứng là tuyến sinh dục nữ có hình hạt hạnh nhân dẹt, màu trắng ngà hoặc xám nhạt, bề mặt nhẵn bóng ở thiếu nữ và trở nên gồ ghề sau nhiều lần phóng noãn ở phụ nữ trưởng thành. Ở người trưởng thành khỏe mạnh, mỗi buồng trứng thường dài khoảng 2,5 đến 5 centimet, rộng khoảng 1,5 đến 3 centimet và dày khoảng 0,6 đến 1,5 centimet, nặng trung bình từ 4 đến 8 gram.

Cơ quan này vừa giữ chức năng ngoại tiết là sản sinh ra tế bào trứng vừa giữ chức năng nội tiết là chế tiết các hormone sinh dục nữ vào tuần hoàn máu. Vị trí buồng trứng liên kết mật thiết với phễu vòi trứng thông qua tua vòi, tạo thành một hành lang đón nhận hoàn hảo giúp nang noãn sau khi chín và rụng có thể nhanh chóng đi vào vòi tử cung để gặp tinh trùng.

Vị trí và cấu trúc giải phẫu của hai buồng trứng

Về vị trí giải phẫu, hai buồng trứng của người phụ nữ nằm ở hai bên góc trên của tử cung, ngay phía dưới loa vòi trứng và tựa sát vào thành bên của khung chậu hông. Các dây chằng chuyên biệt như dây chằng riêng buồng trứng, dây chằng treo buồng trứng và nếp phúc mạc giữ cho cơ quan này nằm đúng vị trí sinh lý nhưng vẫn có độ di động nhất định.

Cấu trúc của mỗi buồng trứng được bao bọc bên ngoài bởi lớp biểu mô mầm và lớp màng trắng sợi xơ bền vững. Tiến sâu vào bên trong là lớp vỏ buồng trứng, nơi cư trú của hàng trăm nghìn nang noãn ở các giai đoạn phát triển khác nhau từ sơ cấp đến trưởng thành. Trung tâm là vùng tủy buồng trứng xốp hơn, tập trung mạng lưới mạch máu, mạch bạch huyết và sợi thần kinh phong phú nhằm liên tục nuôi dưỡng và dẫn truyền các tín hiệu điều hòa sinh học cho các nang noãn.

Hai chức năng cốt lõi của buồng trứng trong cơ thể nữ giới

Buồng trứng vận hành đồng thời hai vai trò sinh học thiết yếu của phái nữ là chức năng ngoại tiết và chức năng nội tiết. Về mặt ngoại tiết, buồng trứng là nơi ươm mầm, nuôi dưỡng và định kỳ giải phóng một tế bào trứng trưởng thành trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt để đón nhận tinh trùng, tạo điều kiện cho quá trình thụ tinh và làm tổ tại buồng tử cung.

Về mặt nội tiết, buồng trứng là nhà máy sản xuất chính của hai loại hormone sinh dục nữ quan trọng bậc nhất gồm estrogen và progesterone, cùng một lượng nhỏ hormone androgen. Estrogen chịu trách nhiệm hoàn thiện các đặc tính sinh dục thứ phát, giữ gìn nét nữ tính, bảo vệ mật độ xương và hỗ trợ thành mạch. Trong khi đó, progesterone phối hợp làm dày niêm mạc tử cung đón trứng thụ tinh, điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và duy trì sự ổn định của thai kỳ trong những tuần đầu.

Số lượng nang noãn thay đổi thế nào qua từng giai đoạn cuộc đời

Nhiều người lầm tưởng buồng trứng sẽ liên tục tạo ra các tế bào trứng mới giống như cách tinh hoàn sản xuất tinh trùng ở nam giới. Thực tế hoàn toàn ngược lại, số lượng nang noãn của người phụ nữ đã được xác định cố định và đạt đỉnh điểm khi còn là bào thai khoảng hai mươi tuần tuổi trong bụng mẹ, lên tới khoảng sáu đến bảy triệu nang.

Kể từ thời điểm đó, số lượng trứng chỉ giảm dần theo thời gian qua quá trình thoái hóa tự nhiên mà không bao giờ tăng thêm. Khi chào đời, bé gái chỉ còn giữ khoảng một đến hai triệu nang noãn. Đến tuổi dậy thì, con số này sụt giảm xuống còn khoảng ba trăm nghìn đến bốn trăm nghìn nang. Suốt giai đoạn hoạt động sinh sản từ dậy thì đến mãn kinh, chỉ có khoảng bốn trăm đến năm trăm nang trứng đạt độ chín hoàn thiện để phóng noãn, phần còn lại sẽ tiêu biến dần cho đến khi nguồn dự trữ cạn kiệt.

Khả năng sinh sản và nội tiết khi chỉ còn một buồng trứng

Trong thực tế lâm sàng, không ít phụ nữ phải đối diện với việc chỉ còn một bên buồng trứng do phẫu thuật bóc tách khối u nang lớn, can thiệp thai ngoài tử cung tại vòi trứng ăn lan hoặc dị tật bẩm sinh chỉ có một bên phần phụ. Dù vậy, buồng trứng còn lại hoàn toàn đủ khả năng bù trừ sinh lý cho phần đã mất.

Nghiên cứu y học cho thấy bên buồng trứng khỏe mạnh duy nhất sẽ tiếp nhận tín hiệu nội tiết từ tuyến yên để tăng cường phóng noãn và sản sinh đủ lượng hormone estrogen cần thiết. Do đó, người phụ nữ vẫn có chu kỳ kinh nguyệt bình thường và vẫn có thể thụ thai tự nhiên. Những trường hợp có ba buồng trứng hay hoàn toàn không có buồng trứng bẩm sinh thuộc nhóm dị tật hiếm gặp, thường đi kèm các bất thường khác về nhiễm sắc thể hoặc đường sinh dục dưới.

Lưu ý an toàn

Các bất thường tại buồng trứng như u nang buồng trứng, hội chứng buồng trứng đa nang hay suy buồng trứng sớm thường tiến triển âm thầm mà không gây đau đớn dữ dội ở giai đoạn sớm. Nữ giới tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các sản phẩm bổ sung nội tiết tố hoặc thuốc kích thích rụng trứng khi chưa qua thăm khám chuyên khoa. Khám phụ khoa định kỳ kèm siêu âm tử cung phần phụ là phương pháp chuẩn mực giúp theo dõi toàn diện sức khỏe sinh sản.

Tóm tắt

Cơ thể phụ nữ khỏe mạnh bình thường luôn sở hữu hai buồng trứng nằm đối xứng trong khung chậu, giữ vai trò quyết định đối với cả khả năng sinh nở lẫn sự cân bằng nội tiết tố nữ. Thấu hiểu cấu tạo giải phẫu và tiến trình tiêu hao tự nhiên của nguồn nang noãn giúp phái đẹp chủ động chăm sóc bản thân, lên kế hoạch mang thai hợp lý và theo dõi sức khỏe phụ khoa một cách khoa học qua từng giai đoạn cuộc đời.