Bổ sung dầu cá có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ

Bổ sung dầu cá và nguy cơ tim mạch là gì?

Dầu cá là nguồn cung cấp dồi dào hai loại axit béo không bão hòa đa quan trọng thuộc nhóm omega 3 là axit eicosapentaenoic, viết tắt là EPA, và axit docosahexaenoic, viết tắt là DHA. Cơ thể con người không thể tự tổng hợp các axit béo này với số lượng đầy đủ, do đó cần được dung nạp thông qua khẩu phần ăn hàng ngày hoặc từ các chế phẩm bổ sung.

Trong y học, omega 3 đã được nghiên cứu kỹ lưỡng về khả năng hỗ trợ giảm nồng độ triglycerid trong máu và cải thiện một số phản ứng viêm mạn tính. Tuy nhiên, ranh giới giữa lợi ích hỗ trợ và nguy cơ tiềm ẩn phụ thuộc rất nhiều vào liều lượng dung nạp, dạng hoạt chất và tình trạng tim mạch thực tế của người sử dụng.

Khi được đưa vào cơ thể ở nồng độ cao thông qua các viên uống cô đặc, omega 3 có thể làm thay đổi tính thấm màng tế bào cơ tim và các kênh ion dẫn truyền điện học. Sự thay đổi này giải thích vì sao một số người xuất hiện tình trạng nhịp tim không đều sau một thời gian dài lạm dụng viên uống bổ sung dầu cá.

Mối liên hệ giữa việc bổ sung dầu cá và sức khỏe tim mạch ở người khỏe mạnh

Trong nhiều năm qua, viên uống dầu cá chứa axit béo omega 3 gồm EPA và DHA thường được xem là giải pháp hỗ trợ tuần hoàn máu và giảm mỡ máu. Nhiều người khỏe mạnh có thói quen mua dùng mỗi ngày với mong muốn phòng ngừa bệnh xơ vữa động mạch từ sớm.

Tuy nhiên, các quan sát y khoa gần đây chỉ ra rằng tác động của việc bổ sung dầu cá phụ thuộc rất lớn vào tình trạng tim mạch nền tảng của từng cá nhân. Đối với những người chưa có bệnh lý tim mạch từ trước, việc sử dụng thường xuyên các chế phẩm dầu cá liều cao không mang lại hiệu quả bảo vệ rõ rệt, thậm chí còn có thể liên quan đến sự gia tăng nhẹ nguy cơ gặp phải biến cố tim mạch ban đầu.

Trái lại, ở những bệnh nhân đã được chẩn đoán mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ, suy tim hoặc rối loạn lipid máu nặng, dầu cá và các chế phẩm chứa axit béo omega 3 tinh khiết lại có thể đóng vai trò hỗ trợ điều trị dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Do đó, quan niệm uống dầu cá càng nhiều càng tốt cho tim là một nhận định chưa toàn diện.

Cơ chế làm gia tăng nguy cơ rung nhĩ và đột quỵ từ việc lạm dụng dầu cá

Mối lo ngại lớn nhất khi bổ sung dầu cá không đúng chỉ định là sự gia tăng tỷ lệ mắc chứng rung nhĩ. Rung nhĩ là một dạng rối loạn nhịp tim phổ biến, trong đó hai buồng tâm nhĩ đập nhanh và không đều, khiến tim bơm máu kém hiệu quả.

Khi tâm nhĩ co bóp bất thường, dòng máu dễ bị ứ trệ và tạo thành các cục máu đông trong buồng tim. Những cục máu đông này có thể di chuyển theo tuần hoàn lên não, gây tắc nghẽn mạch máu não và dẫn tới đột quỵ thiếu máu não cục bộ. Một số thử nghiệm lâm sàng ghi nhận rằng liều dùng omega 3 càng cao thì nguy cơ xuất hiện cơn rung nhĩ mới càng rõ rệt, đặc biệt ở nhóm đối tượng nhạy cảm hoặc có sẵn nguy cơ rối loạn điện sinh học tim.

Ngoài ra, liều lượng dầu cá cao còn tác động lên khả năng đông máu do làm giảm độ kết tập tiểu cầu. Nếu người dùng tự ý sử dụng liều cao kéo dài mà không kiểm soát, nguy cơ xuất huyết hoặc các biến chứng mạch máu não nguy hiểm cũng có thể tăng lên tương ứng.

Sự khác biệt giữa ăn cá tự nhiên và uống thực phẩm bổ sung dầu cá

Nguồn axit béo omega 3 từ thực phẩm tự nhiên mang lại lợi ích sinh học khác biệt so với các sản phẩm dầu cá dạng viên nén hoặc viên nang mềm cô đặc. Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi hay cá ngừ cung cấp EPA và DHA trong một phức hợp dinh dưỡng tự nhiên hoàn chỉnh.

Khi ăn cá, cơ thể tiếp nhận omega 3 cùng lúc với các nguồn đạm chất lượng cao, vitamin D, vitamin B12, selen và nhiều khoáng chất vi lượng cần thiết khác. Cấu trúc dinh dưỡng tự nhiên này giúp quá trình chuyển hóa diễn ra từ từ, hạn chế tối đa tình trạng quá liều hoạt chất và không làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim như khi bổ sung bằng các viên uống liều cao.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị người trưởng thành nên duy trì chế độ ăn có cá từ hai đến ba bữa mỗi tuần. Đây là cách thức an toàn, bền vững và hiệu quả nhất để nâng cao sức khỏe tim mạch mà không cần lo lắng về tác dụng không mong muốn do các chất bổ sung đem lại.

Nguyên tắc sử dụng dầu cá an toàn và đúng chỉ định y khoa

Để sử dụng các sản phẩm bổ sung an toàn và hiệu quả, người dân cần hiểu đúng nhu cầu thực tế của cơ thể thay vì sử dụng theo trào lưu truyền miệng. Những người có chỉ số mỡ máu bình thường và không có tiền sử bệnh lý tim mạch nên tập trung xây dựng lối sống lành mạnh, ăn uống điều độ và tăng cường vận động thể chất.

Trong trường hợp được bác sĩ chỉ định bổ sung dầu cá để kiểm soát nồng độ chất béo trung tính triglycerid trong máu, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn về loại chế phẩm và thời gian dùng. Không nên tự ý tăng liều, không kết hợp tùy tiện nhiều loại thực phẩm chức năng có cùng thành phần omega 3.

Những người đang dùng thuốc chống đông máu, thuốc huyết áp, người chuẩn bị phẫu thuật hoặc người cao tuổi cần thông báo cho bác sĩ điều trị biết trước khi bắt đầu bất kỳ sản phẩm bổ sung nào. Việc theo dõi định kỳ nhịp tim và các chỉ số sinh hóa máu sẽ giúp phát hiện sớm các bất thường và điều chỉnh kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người dân tuyệt đối không tự ý dùng dầu cá để thay thế thuốc hạ mỡ máu hay thuốc tim mạch do bác sĩ kê đơn. Người có tiền sử rối loạn nhịp tim hoặc đang sử dụng thuốc chống đông cần tham vấn ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào.

Tóm tắt

Dầu cá vẫn là nguồn dưỡng chất có giá trị nhưng không phải là biện pháp bảo vệ tim mạch phù hợp cho tất cả mọi người. Thay vì tự ý uống các viên bổ sung liều cao kéo dài, người dân nên ưu tiên chế độ ăn đa dạng từ thực phẩm tự nhiên và trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được đánh giá đúng nhu cầu sức khỏe cụ thể.