Những biểu hiện viêm loét dạ dày thường gặp và dấu hiệu cảnh báo

Viêm loét dạ dày là gì?

Viêm loét dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị viêm hoại tử và tạo thành các ổ loét sâu vượt qua lớp cơ niêm, thường do sự mất cân bằng giữa yếu tố bảo vệ niêm mạc và yếu tố tấn công như acid clohydric cùng men pepsin. Hai tác nhân phổ biến nhất dẫn tới tổn thương này là nhiễm khuẩn Helicobacter pylori và việc sử dụng kéo dài các loại thuốc giảm đau kháng viêm không steroid.

Khi hàng rào chất nhầy bảo vệ niêm mạc bị suy yếu, acid dạ dày dễ dàng ăn mòn mô bên dưới, gây ra phản ứng viêm sưng và đau đớn. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt gia tăng ở người thường xuyên chịu áp lực tinh thần, ăn uống thất thường hoặc lạm dụng rượu bia và thuốc lá. Hiểu rõ bản chất của tổn thương giúp người bệnh nâng cao cảnh giác, không tự ý dùng thuốc bừa bãi và chủ động tìm đến bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được chẩn đoán chính xác.

Cảm giác đau rát và cồn cào tại vùng thượng vị

Đau vùng thượng vị là triệu chứng điển hình và xuất hiện sớm nhất ở phần lớn bệnh nhân viêm loét dạ dày. Vị trí đau thường nằm ở khu vực giữa rốn và phía dưới xương ức. Cơn đau có thể mang tính chất nóng rát, âm ỉ hoặc quặn thắt từng cơn tùy thuộc vào mức độ tổn thương của ổ loét.

Ở người bị loét dạ dày, cảm giác đau thường rõ rệt hơn sau khi ăn khoảng ba mươi phút đến vài giờ, do thức ăn kích thích dạ dày tiết thêm dịch vị acid cọ xát vào vết loét. Ngược lại, một số trường hợp tổn thương gần vùng môn vị hoặc tá tràng lại đau nhiều khi bụng đói hoặc vào lúc nửa đêm, khiến người bệnh phải thức giấc. Cơn đau có thể tạm thời dịu đi sau khi uống nước ấm hoặc dùng các chất trung hòa acid, nhưng sẽ nhanh chóng tái phát nếu nguyên nhân gốc rễ chưa được giải quyết triệt để.

Rối loạn tiêu hóa kèm đầy hơi và ợ chua

Bên cạnh cơn đau bụng, tình trạng viêm loét làm suy giảm khả năng co bóp và tiêu hóa thức ăn của dạ dày, dẫn tới hàng loạt biểu hiện khó tiêu. Người bệnh thường cảm thấy no căng tức bụng ngay sau khi mới ăn vài miếng thức ăn, đi kèm cảm giác nặng nề kéo dài nhiều giờ ở vùng bụng trên.

Sự tích tụ hơi và chậm làm rỗng dạ dày khiến phản xạ ợ hơi, ợ chua và trào ngược dịch vị xảy ra thường xuyên hơn. Lượng acid trào ngược lên thực quản có thể gây nóng rát sau xương ức, đắng miệng và khàn tiếng nhẹ vào buổi sáng. Ngoài ra, cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa nhẹ sau bữa ăn cũng là dấu hiệu cho thấy niêm mạc dạ dày đang bị kích thích mạnh, làm người bệnh suy giảm cảm giác thèm ăn và ngại dung nạp các món ăn mới.

Suy nhược cơ thể và sụt cân không rõ lý do

Khi các tổn thương viêm loét kéo dài liên tục, quá trình hấp thu chất dinh dưỡng tại đường tiêu hóa bị gián đoạn đáng kể. Cảm giác đau sau mỗi lần ăn uống kết hợp với chứng đầy trướng bụng khiến người bệnh có tâm lý sợ ăn, giảm khẩu phần ăn hằng ngày, từ đó dẫn đến tình trạng mệt mỏi và sụt cân ngoài ý muốn.

Tổn thương mạn tính cũng có thể gây rỉ máu vi thể kéo dài từ ổ loét mà mắt thường không thể quan sát thấy trong phân. Tình trạng mất máu âm thầm này dần dần gây ra thiếu máu thiếu sắt, biểu hiện qua các dấu hiệu như da dẻ xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, hoa mắt, chóng mặt khi thay đổi tư thế và giảm khả năng tập trung khi làm việc. Nếu thấy cơ thể suy nhược đi kèm cảm giác khó chịu ở bụng, người bệnh cần được kiểm tra công thức máu và đánh giá tiêu hóa toàn diện.

Các triệu chứng cảnh báo biến chứng cấp tính cần cấp cứu

Viêm loét dạ dày có thể dẫn đến những biến chứng đe dọa trực tiếp tính mạng nếu ổ loét ăn sâu vào mạch máu lớn hoặc làm thủng thành dạ dày. Xuất huyết tiêu hóa là biến chứng rất thường gặp, biểu hiện qua việc nôn ra máu tươi hoặc dịch màu nâu đen như bã cà phê, đi kèm đại tiện phân đen bóng như nhựa đường và có mùi tanh nồng đặc trưng.

Một biến chứng nguy hiểm khác là thủng dạ dày, khiến người bệnh xuất hiện cơn đau bụng đột ngột, dữ dội như dao đâm tại vùng thượng vị, bụng co cứng như gỗ và khó thở. Khi xảy ra biến chứng, người bệnh có thể rơi vào trạng thái sốc mất máu hoặc viêm phúc mạc với biểu hiện vã mồ hôi lạnh, mạch đập nhanh, tụt huyết áp và lơ mơ. Đây là những tình huống cấp cứu ngoại khoa khẩn cấp, đòi hỏi phải đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức để can thiệp y tế.

Lưu ý an toàn

Các biểu hiện viêm loét dạ dày rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa khác như viêm thực quản trào ngược, sỏi túi mật hoặc hội chứng ruột kích thích. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc ức chế acid hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học. Việc tự dùng thuốc có thể làm lu mờ triệu chứng, khiến việc nội soi tiêu hóa chẩn đoán sau đó gặp khó khăn hoặc làm chậm trễ phát hiện các tổn thương ác tính nguy hiểm.

Tóm tắt

Viêm loét dạ dày là bệnh lý có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và can thiệp y khoa đúng cách. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường kéo dài ở vùng bụng trên, người bệnh nên chủ động đến thăm khám tại chuyên khoa tiêu hóa để thực hiện nội soi và xét nghiệm vi khuẩn. Việc phối hợp chặt chẽ với bác sĩ kết hợp duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp niêm mạc dạ dày phục hồi hiệu quả.