Biến thể Omicron là gì và mức độ nguy hiểm đối với sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Biến thể Omicron là một dòng chủng đột biến của vi rút SARS-CoV-2 được phát hiện và ghi nhận lần đầu vào cuối năm 2021. So với các chủng vi rút ban đầu và biến thể Delta, Omicron sở hữu số lượng lớn đột biến trên protein gai, dẫn đến khả năng gia tăng tốc độ truyền bệnh trong cộng đồng và làm giảm hiệu quả bảo vệ ban đầu của hệ miễn dịch.
Việc tìm hiểu đúng về biến thể Omicron giúp người bệnh không hoang mang nhưng cũng không chủ quan trước những rủi ro sức khỏe. Mặc dù nhiều dữ liệu y khoa ghi nhận tỷ lệ biến chứng nặng do Omicron gây ra có xu hướng thấp hơn, chủng vi rút này vẫn có thể đe dọa sức khỏe của người cao tuổi, người có bệnh nền mãn tính hoặc người chưa tiêm đủ vắc xin COVID-19.
Biến thể Omicron là gì?
Biến thể Omicron mang nhiều dòng phụ khác nhau, tiếp tục tiến hóa và tạo ra các chủng nhánh mới có khả năng né tránh miễn dịch tự nhiên hoặc miễn dịch tạo ra từ vắc xin. Sự xuất hiện của các đột biến di truyền giúp vi rút gắn kết dễ dàng hơn vào tế bào đường hô hấp trên như mũi và họng, thay vì tấn công sâu vào nhu mô phổi như các biến thể trước đây. Điều này giải thích lý do vì sao chủng Omicron lây nhiễm rất nhanh nhưng tần suất gây tổn thương phổi nghiêm trọng hay suy hô hấp cấp lại giảm bớt ở nhóm người có sức khỏe bình thường. Dù vậy, nhiễm vi rút hô hấp do Omicron vẫn cần được theo dõi sát sao, đặc biệt khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu diễn biến bất thường.
Đặc điểm lây nhiễm và biểu hiện thường gặp của Omicron
Biến thể Omicron lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn hô hấp và khí dung khi người nhiễm vi rút ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở mạnh. Thời gian ủ bệnh của Omicron thường ngắn hơn các chủng SARS-CoV-2 trước đây, dao động trong khoảng từ hai đến ba ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Triệu chứng nhiễm Omicron phần lớn tập trung ở đường hô hấp trên với các biểu hiện phổ biến như đau rát họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi, ho khô, mệt mỏi, đau đầu và sốt nhẹ. Nhìn chung, hiện tượng mất khứu giác hoặc vị giác ít xuất hiện hơn so với khi nhiễm biến thể Delta. Nhiều trường hợp mắc bệnh có biểu hiện lâm sàng tương tự như cảm cúm thông thường, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn nếu không thực hiện xét nghiệm chẩn đoán y tế. Tuy nhiên, ở những người có thể trạng yếu, nhiễm vi rút vẫn có thể gây sốt cao kéo dài, đau mỏi cơ nghiêm trọng và kiệt sức.
Mức độ nguy hiểm của biến thể Omicron đối với từng nhóm đối tượng
Mức độ ảnh hưởng của biến thể Omicron phụ thuộc rất lớn vào tình trạng sức khỏe tổng thể, tuổi tác và mức độ miễn dịch của từng cá nhân. Đối với người trẻ tuổi không có bệnh lý kèm theo và đã tiêm phòng đầy đủ, bệnh thường diễn tiến nhẹ và tự phục hồi sau khoảng năm đến bảy ngày chăm sóc phù hợp. Ngược lại, biến thể Omicron vẫn có thể trở nên nguy hiểm đối với nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người từ sáu mươi lăm tuổi trở lên, người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, suy thận mãn tính, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính hoặc người bị suy giảm miễn dịch. Ở những nhóm người này, sự xâm nhập của vi rút SARS-CoV-2 dễ dẫn đến biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, bội nhiễm vi khuẩn và làm trầm trọng thêm các bệnh lý sẵn có, đòi hỏi phải có sự can thiệp và theo dõi chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa.
Cách chăm sóc và phòng ngừa biến thể Omicron hiệu quả
Chăm sóc người nhiễm biến thể Omicron tại nhà cần tập trung vào việc nghỉ ngơi hợp lý, duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng và uống đủ nước để hỗ trợ cơ thể nâng cao sức đề kháng. Người bệnh có thể sử dụng các dung dịch nước muối sinh lý để súc họng và rửa mũi giúp làm sạch đường hô hấp. Việc theo dõi thân nhiệt và chỉ số bão hòa oxy trong máu bằng thiết bị đo phù hợp là rất cần thiết để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Đối với việc sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm ho hay thuốc điều trị triệu chứng, người bệnh bắt buộc phải tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn, tuyệt đối không tự ý tìm mua hay sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng vi rút và thuốc corticoid khi chưa có chỉ định y khoa. Bên cạnh đó, tiêm vắc xin COVID-19 đầy đủ các mũi nhắc lại vẫn là giải pháp quan trọng giúp giảm rủi ro nhập viện và tử vong do biến thể Omicron.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo y khoa tổng quan và không thay thế cho các chẩn đoán hay chỉ định điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Mỗi cá nhân khi có biểu hiện nghi ngờ nhiễm vi rút SARS-CoV-2 cần tự cách ly an toàn và liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để được hướng dẫn xét nghiệm và xử trí phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các liệu pháp truyền miệng, không tự mua thuốc kê đơn hoặc thay đổi liều lượng thuốc đang sử dụng khi chưa có sự tư vấn chuyên môn từ nhân viên y tế.
Tóm tắt
Biến thể Omicron có khả năng lây lan nhanh nhưng hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát và phòng ngừa nếu mỗi người nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe. Việc chủ động tiêm vắc xin, giữ gìn vệ sinh cá nhân, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa khi mắc bệnh là chìa khóa quan trọng giúp bảo vệ an toàn cho bản thân và cộng đồng trước vi rút SARS-CoV-2.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người đã từng mắc COVID-19 có thể tái nhiễm biến thể Omicron không?
Người từng nhiễm các chủng SARS-CoV-2 trước đây vẫn có nguy cơ tái nhiễm biến thể Omicron. Nguyên nhân là do các đột biến trên protein gai của Omicron giúp vi rút dễ dàng né tránh một phần hệ miễn dịch tự nhiên được tạo ra từ lần nhiễm bệnh trước đó.
Biến thể Omicron gây ra những triệu chứng khác biệt gì so me chủng cũ?
So với biến thể Delta, chủng Omicron ít gây mất khứu giác hoặc vị giác hơn, thay vào đó thường tập trung gây triệu chứng đường hô hấp trên như đau rát họng, hắt hơi, chảy nước mũi, ho nhẹ và mệt mỏi tương tự cảm cúm.
Tiêm vắc xin COVID-19 có còn tác dụng bảo vệ trước biến thể Omicron không?
Vắc xin COVID-19 vẫn duy trì hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa nguy cơ chuyển nặng, giảm rủi ro nhập viện và tử vong khi nhiễm biến thể Omicron. Các mũi tiêm nhắc lại giúp củng cố mức độ kháng thể bảo vệ cơ thể tốt hơn.
Khi nhiễm biến thể Omicron cần làm gì để tránh lây nhiễm cho gia đình?
Người nhiễm bệnh nên cách ly tại phòng riêng thông thoáng, đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc gần, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, và không dùng chung đồ dùng cá nhân với các thành viên khác trong nhà.
Thời gian ủ bệnh của biến thể Omicron kéo dài bao lâu?
Thời gian ủ bệnh của biến thể Omicron thường tương đối ngắn, phổ biến từ hai đến ba ngày kể từ khi tiếp xúc với nguồn lây vi rút. Một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng trong khoảng từ một đến bốn ngày.
