Biến chứng nguy hiểm của bệnh cúm mùa và cách phòng ngừa

Biến chứng bệnh cúm mùa là gì?

Cúm mùa lây truyền trực tiếp qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, cũng như qua tiếp xúc với các bề mặt chứa vi rút. Sự nguy hiểm của bệnh không chỉ nằm ở triệu chứng cấp tính như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau cơ hay ho kéo dài, mà nằm ở khả năng gây ra biến chứng tại hệ hô hấp, hệ tim mạch và các cơ quan nội tạng khác.

Biến chứng xuất hiện khi vi rút xâm nhập sâu gây tổn thương trực tiếp hoặc khi vi khuẩn thừa cơ hội tấn công trên nền cơ thể đang suy giảm sức đề kháng. Những đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng bao gồm trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, người cao tuổi trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường, suy tim hoặc suy giảm miễn dịch.

Các biến chứng đường hô hấp thường gặp do cúm mùa

Viêm phổi là biến chứng phổ biến và nghiêm trọng nhất do cúm mùa gây ra. Tình trạng này có thể xuất phát trực tiếp từ vi rút cúm hoặc do nhiễm thêm vi khuẩn đường hô hấp khi sức đề kháng bị suy giảm. Người bệnh bị viêm phổi thường sốt cao trở lại sau khi đã bớt sốt, khó thở, thở gấp, đau ngực khi hít thở và ho ra đờm đục.

Bên cạnh viêm phổi, cúm mùa còn có thể kích phát đợt cấp của các bệnh hô hấp mạn tính sẵn có. Những người mắc hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính khi nhiễm cúm dễ gặp tình trạng co thắt phế quản, suy giảm chức năng thông khí và cần can thiệp y tế khẩn cấp. Ở trẻ nhỏ, cúm mùa có thể dẫn đến viêm thanh khí phế quản hoặc viêm tai giữa cấp tính.

Ảnh hưởng của cúm mùa đối với hệ tim mạch và các cơ quan khác

Vi rút cúm mùa còn có khả năng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tim mạch. Đợt nhiễm cúm cấp tính có thể làm gia tăng nguy cơ viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim, hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng suy tim ở những người có sẵn bệnh lý tim mạch. Phản ứng viêm toàn thân do nhiễm trùng vi rút cũng làm gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, tăng nguy cơ tai biến mạch máu nội và nhồi máu cơ tim cấp.

Trên hệ thần kinh và hệ cơ, cúm mùa trong một số trường hợp có thể gây viêm não hoặc hội chứng Guillain-Barré. Ở trẻ em, hiện tượng tiêu cơ vân cấp có thể xảy ra với dấu hiệu đau cơ dữ dội và nước tiểu màu sẫm. Ngoài ra, việc nhiễm vi rút cúm còn làm tăng nguy cơ suy thận cấp hoặc suy đa tạng ở bệnh nhân nặng.

Biện pháp phòng ngừa biến chứng cúm mùa hiệu quả

Tiêm vắc xin ngừa cúm mùa hằng năm là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất. Do vi rút cúm liên tục biến đổi, việc tiêm nhắc lại vắc xin mỗi năm giúp cơ thể cập nhật khả năng tạo kháng thể chống lại các chủng vi rút lưu hành phổ biến. Tiêm vắc xin đặc biệt quan trọng đối với nhóm rủi ro cao như người lớn tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Bên cạnh việc tiêm phòng, duy trì lối sống vệ sinh lành mạnh giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm vi rút. Mỗi cá nhân nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng, và che miệng khi ho. Việc đeo khẩu trang tại nơi đông người, giữ nơi ở thông thoáng và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ cũng góp phần củng cố hệ miễn dịch tự nhiên.

Chăm sóc và theo dõi người bệnh cúm mùa tại nhà

Khi nhiễm cúm mùa ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể được chăm sóc tại nhà với chế độ nghỉ ngơi hợp lý và uống đủ nước để bù lại lượng dịch mất do sốt. Việc cung cấp dinh dưỡng dạng lỏng, dễ tiêu hóa giúp người bệnh duy trì năng lượng và tăng cường sức đề kháng. Người chăm sóc cần theo dõi sát thân nhiệt, nhịp thở và các dấu hiệu bất thường của bệnh nhân.

Sử dụng thuốc hỗ trợ giảm triệu chứng như thuốc hạ sốt, giảm đau chỉ nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh để điều trị cúm vì kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt vi rút và việc dùng sai cách có thể gây ra hiện tượng kháng kháng sinh. Nếu người bệnh mệt mỏi kéo dài hoặc sốt cao không hạ, cần đưa ngay đến cơ sở y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh có thể trạng và nguy cơ biến chứng khác nhau. Người đọc tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc chống vi rút hoặc thay đổi liều lượng thuốc đang điều trị bệnh nền khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Bệnh cúm mùa tuy phổ biến nhưng không nên chủ quan vì nguy cơ tiềm ẩn các biến chứng nguy hiểm trên hệ hô hấp và tim mạch. Việc chủ động tiêm vắc xin cúm hằng năm, thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và theo dõi sát diễn biến sức khỏe là biện pháp giúp bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những ảnh hưởng tiêu cực của bệnh.