Những biến chứng thường gặp khi không điều trị viêm mũi dị ứng đúng cách
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm mũi dị ứng là bệnh lý đường hô hấp trên rất phổ biến do phản ứng quá mức của hệ miễn dịch trước các dị nguyên như mạt bụi nhà, phấn hoa, lông thú nuôi hay nấm mốc. Vì các triệu chứng như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong và ngạt mũi thường đến rồi đi theo từng đợt, nhiều người bệnh có tâm lý chủ quan, chỉ tìm cách giảm khó chịu tức thì thay vì điều trị căn nguyên.
Việc không kiểm soát tốt hoặc tự ý dùng thuốc sai cách có thể chuyển bệnh từ thể nhẹ sang thể mạn tính, đồng thời gây ra hàng loạt biến chứng phức tạp ảnh hưởng đến tai, xoang, họng và phổi. Hiểu rõ các biến chứng tiềm ẩn giúp người bệnh có cái nhìn nghiêm túc hơn để chủ động thăm khám và chăm sóc hệ hô hấp khoa học.
Biến chứng viêm mũi dị ứng là gì?
Viêm mũi dị ứng xảy ra khi niêm mạc lót bên trong hốc mũi tiếp xúc với các dị nguyên từ môi trường xung quanh, kích hoạt các tế bào miễn dịch giải phóng chất trung gian hóa học histamine. Phản ứng này gây giãn mạch máu, kích thích tiết dịch nhầy và làm niêm mạc sưng phồng. Dù không phải bệnh lý truyền nhiễm đe dọa tính mạng ngay tức thì, bản chất của viêm mũi dị ứng là một quá trình viêm mạn tính của đường hô hấp. Nếu người bệnh bỏ mặc triệu chứng kéo dài hoặc tự ý dùng các loại thuốc xịt thông mũi không theo hướng dẫn, hàng rào bảo vệ tự nhiên của mũi sẽ bị suy yếu trầm trọng. Niêm mạc mũi mất đi khả năng lọc bụi và làm ấm luồng khí thở, mở đường cho vi khuẩn xâm nhập vào các cơ quan lân cận, biến các đợt kích ứng thông thường thành những bệnh lý phức tạp, khó phục hồi và tốn kém chi phí can thiệp.
Biến chứng viêm xoang cấp và mạn tính
Viêm xoang là một trong những biến chứng thường gặp nhất khi viêm mũi dị ứng kéo dài dai dẳng. Khi niêm mạc mũi bị viêm sưng phù nề liên tục, các lỗ thông xoang tự nhiên sẽ bị bít tắc, cản trở sự dẫn lưu dịch nhầy từ các hốc xoang ra ngoài. Tình trạng ứ đọng dịch tạo môi trường yếm khí thuận lợi cho các loại vi khuẩn và vi nấm phát triển, biến một đợt viêm mũi dị ứng đơn thuần thành viêm xoang cấp tính hoặc viêm xoang mạn tính. Người bệnh thường có biểu hiện nặng tức vùng mặt, đau nhức quanh hốc mắt, trán hoặc hai bên gò má, dịch mũi chảy xuống họng đặc quánh, đổi màu vàng xanh và hơi thở có mùi khó chịu. Nếu không được bác sĩ điều trị kịp thời, tình trạng viêm nhiễm có thể lan rộng sang các cấu trúc lân cận.
Biến chứng viêm tai giữa và giảm thính lực
Cấu trúc tai giữa thông với vùng vòm họng qua một ống dẫn nhỏ gọi là vòi nhĩ. Khi người bệnh bị viêm mũi dị ứng mà không kiểm soát tốt, phản ứng viêm sưng và dịch ứ đọng ở vùng mũi họng rất dễ lan đến cửa vòi nhĩ, gây tắc nghẽn và rối loạn chức năng thông khí của tai giữa. Áp suất âm trong hòm nhĩ kéo dài dẫn tới hiện tượng tiết dịch, gây ra viêm tai giữa ứ dịch hoặc viêm tai giữa mủ. Trẻ nhỏ là đối tượng dễ gặp biến chứng này nhất do vòi nhĩ ngắn và nằm ngang hơn so với người lớn. Biến chứng này thường gây cảm giác ù tai, đau nhói trong tai, nặng tai, nghe kém tạm thời, và nếu để mủ ứ đọng kéo dài có thể gây thủng màng nhĩ, ảnh hưởng lâu dài đến sức nghe.
Biến chứng kích phát và làm nặng thêm bệnh hen suyễn
Đường hô hấp trên và đường hô hấp dưới có mối liên hệ mật thiết theo quan niệm một đường thở thống nhất. Do đó, viêm mũi dị ứng và hen phế quản thường đi kèm với nhau. Khi niêm mạc mũi bị viêm mạn tính, người bệnh thường xuyên phải thở bằng miệng, khiến không khí hít vào phổi không được sưởi ấm, làm ẩm và lọc sạch bụi bẩn. Điều này trực tiếp kích thích đường thở dưới, làm tăng phản ứng viêm và co thắt phế quản. Ở những người đã có sẵn cơ địa hen suyễn, việc không điều trị viêm mũi dị ứng đúng cách khiến các cơn hen xuất hiện thường xuyên hơn, mức độ khó thở trầm trọng hơn và kém đáp ứng với các loại thuốc hít kiểm soát định kỳ. Kiểm soát tốt mũi là điều kiện tiên quyết để ổn định bệnh hen.
Rối loạn giấc ngủ và hội chứng ngừng thở khi ngủ
Tình trạng ngạt tắc mũi thường trở nên nghiêm trọng hơn khi người bệnh nằm xuống vào ban đêm do lượng máu dồn về các cuốn mũi tăng lên. Để duy trì oxy, người bệnh buộc phải há miệng để thở suốt đêm. Thói quen này không chỉ gây khô miệng, viêm họng mạn tính, sâu răng mà còn làm xẹp các mô mềm vùng hầu họng, dẫn đến tình trạng ngáy to và hội chứng ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Giấc ngủ bị gián đoạn liên tục khiến người bệnh rơi vào trạng thái thiếu oxy ngắt quãng, sáng dậy đau đầu, mệt mỏi rã rời, buồn ngủ ban ngày, suy giảm trí nhớ và giảm hiệu suất công việc. Ở trẻ em, giấc ngủ kém sâu còn ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thể chất và hành vi.
Biến chứng viêm mũi do thuốc từ thói quen tự điều trị
Nhiều người bệnh có thói quen tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc nhỏ hoặc xịt co mạch chứa naphazoline, oxymetazoline để thông mũi tức thì. Mặc dù các hoạt chất này giúp giảm nghẹt mũi rất nhanh, nhưng nếu lạm dụng liên tục quá năm đến bảy ngày sẽ gây ra hiện tượng nhờn thuốc và phản ứng dội ngược, hình thành biến chứng viêm mũi do thuốc. Lúc này, các mạch máu niêm mạc mũi bị giãn liệt vĩnh viễn, niêm mạc cuốn mũi phù nề xơ hóa to hơn trước, khiến tình trạng ngạt mũi trở nên kháng trị với các biện pháp thông thường. Bên cạnh đó, việc tự ý dùng thuốc xịt corticoid hay thuốc uống kháng histamin không đúng chỉ định cũng có thể gây khô loét niêm mạc, chảy máu cam hoặc các tác dụng phụ toàn thân.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và lạm dụng các loại thuốc xịt co mạch, kháng sinh hoặc thuốc chứa corticoid khi chưa có đơn của bác sĩ. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám chuẩn xác.
Tóm tắt
Viêm mũi dị ứng tuy lành tính nhưng có thể dẫn tới nhiều biến chứng dai dẳng tại tai mũi họng và đường hô hấp dưới nếu người bệnh xem nhẹ hoặc điều trị sai cách. Thăm khám sớm với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng, tuân thủ đúng phác đồ và chủ động kiểm soát môi trường sống là chìa khóa giúp bảo vệ đường thở an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Dùng thuốc xịt co mạch kéo dài có gây biến chứng nguy hiểm không?
Thuốc xịt co mạch chỉ dùng ngắn ngày theo chỉ định. Lạm dụng kéo dài quá năm đến bảy ngày có thể gây hiện tượng dội ngược, dẫn đến viêm mũi do thuốc và làm niêm mạc mũi phì đại xơ hóa.
Viêm mũi dị ứng kéo dài có biến chứng thành viêm xoang không?
Có. Tình trạng phù nề niêm mạc mũi và ứ đọng dịch nhầy dễ làm tắc lỗ thông xoang, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và chuyển thành viêm xoang cấp hoặc mạn tính.
Nghẹt mũi do dị ứng có làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ không?
Hoàn toàn có thể. Đường thở liên tục bị tắc nghẽn buộc người bệnh phải thở bằng miệng vào ban đêm, gây khô họng, ngáy to, gián đoạn giấc ngủ và tăng nguy cơ ngừng thở khi ngủ.
Bệnh viêm mũi dị ứng ảnh hưởng như thế nào đến bệnh hen suyễn?
Viêm mũi dị ứng không được kiểm soát tốt làm tăng phản ứng viêm toàn bộ đường thở, khiến các cơn hen dễ bùng phát, tần suất lên cơn dày hơn và khó kiểm soát bằng thuốc thông thường.
Khi nào người bệnh viêm mũi dị ứng cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng?
Người bệnh nên đi khám khi triệu chứng kéo dài trên hai tuần, đau nhức hốc mắt gò má, dịch mũi chuyển màu vàng xanh đặc, ù tai, giảm thính lực hoặc xuất hiện khó thở khò khè.
