Biến chứng của xuất huyết dạ dày và những điều cần biết

Biến chứng của xuất huyết dạ dày là gì?

Xuất huyết dạ dày, hay còn gọi là chảy máu dạ dày, là hiện tượng máu chảy ra từ các tổn thương trên niêm mạc dạ dày vào trong lòng ống tiêu hóa. Đây là một dạng xuất huyết tiêu hóa trên phổ biến, thường bắt nguồn từ viêm loét dạ dày tá tràng tiến triển, hội chứng rách niêm mạc tâm vị, giãn vỡ tĩnh mạch thực quản dạ dày hoặc do tác dụng phụ của các loại thuốc giảm đau kháng viêm.

Tùy thuộc vào vị trí mạch máu bị tổn thương và tốc độ chảy máu, tình trạng xuất huyết có thể diễn ra ồ ạt hoặc kéo dài âm ỉ. Mặc dù y học hiện đại đã có nhiều tiến bộ trong kỹ thuật nội soi can thiệp, xuất huyết dạ dày vẫn luôn được xếp vào nhóm bệnh lý khẩn cấp. Mọi trường hợp nghi ngờ chảy máu tiêu hóa đều cần được đánh giá y khoa toàn diện nhằm hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra biến chứng đe dọa tính mạng.

Biến chứng sốc giảm thể tích do mất máu cấp tính

Sốc giảm thể tích do mất máu cấp là biến chứng cấp tính và nguy hiểm hàng đầu của xuất huyết dạ dày. Khi mạch máu lớn tại ổ loét dạ dày tá tràng bị tổn thương, một lượng lớn máu có thể thoát ra khỏi lòng mạch trong thời gian ngắn. Tình trạng này khiến huyết áp tụt nhanh chóng, tim đập nhanh nhưng yếu, lượng oxy cung cấp cho các mô suy giảm nghiêm trọng.

Người bệnh bị sốc mất máu thường biểu hiện lơ mơ, da tái lạnh, vã mồ hôi nhiều và có thể ngất xỉu đột ngột. Nếu không được bồi phụ thể tích tuần hoàn và tiến hành nội soi cầm máu kịp thời, sốc tuần hoàn sẽ dẫn đến trụy tim mạch và đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh. Mọi sự chậm trễ trong cấp cứu đều làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong.

Tình trạng thiếu máu mạn tính và suy nhược cơ thể kéo dài

Không chỉ gây mất máu ồ ạt, xuất huyết dạ dày còn có thể biểu hiện dưới dạng rỉ rả kéo dài mà người bệnh khó nhận biết ngay từ đầu. Tình trạng mất máu âm thầm qua đường tiêu hóa khiến số lượng hồng cầu và nồng độ hemoglobin trong cơ thể suy giảm dần theo thời gian, dẫn đến hội chứng thiếu máu mạn tính.

Người bệnh thường xuyên cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, cơ thể mệt mỏi rã rời, giảm khả năng tập trung và suy giảm năng suất lao động. Niêm mạc mắt nhợt nhạt, móng tay giòn dễ gãy, da dẻ xanh xao là những dấu hiệu lâm sàng điển hình. Tình trạng thiếu máu kéo dài còn làm tăng gánh nặng hoạt động cho cơ tim, khiến tim phải đập nhanh hơn để bù đắp lượng oxy thiếu hụt, lâu dần có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng tim mạch.

Nguy cơ tổn thương thiếu máu cục bộ và suy đa tạng

Khi huyết áp tụt sâu và thể tích máu tuần hoàn suy giảm nghiêm trọng do chảy máu tiêu hóa, các cơ quan trọng yếu trong cơ thể sẽ không nhận đủ máu nuôi dưỡng. Thận là một trong những tạng nhạy cảm nhất với tình trạng thiếu máu cục bộ, dễ dẫn đến biến chứng suy thận cấp trước thận, biểu hiện qua tình trạng thiểu niệu hoặc vô niệu.

Bên cạnh đó, các tế bào não và cơ tim cũng đối diện với nguy cơ tổn thương do thiếu oxy trầm trọng, có thể kích hoạt nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn ý thức cấp tính, đặc biệt ở người cao tuổi có sẵn bệnh lý nền. Hiện tượng suy đa cơ quan là hậu quả nặng nề của sốc mất máu kéo dài, đòi hỏi các biện pháp hồi sức tích cực chuyên sâu và theo dõi liên tục tại phòng chăm sóc đặc biệt.

Nguy cơ tái phát xuất huyết và các tổn thương tiêu hóa thứ phát

Ổ loét dạ dày đã từng chảy máu nếu không được kiểm soát triệt để căn nguyên rất dễ tái phát đợt xuất huyết mới. Viêm loét dạ dày do nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, việc tiếp tục lạm dụng thuốc kháng viêm không steroid hoặc sử dụng rượu bia là những yếu tố hàng đầu thúc đẩy tái chảy máu.

Mỗi đợt xuất huyết tái phát thường có diễn tiến phức tạp và khó can thiệp hơn lần đầu do mô xung quanh đã bị xơ hóa hoặc tổn thương sâu. Ngoài ra, các ổ loét xơ chai lâu ngày ở vùng môn vị còn có thể gây sẹo co kéo dẫn đến biến chứng hẹp môn vị, làm cản trở thức ăn lưu thông xuống ruột non, khiến bệnh nhân nôn mửa liên tục và suy kiệt thể chất. Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn điều trị để ngăn ngừa các đợt bùng phát nguy hiểm này.

Lưu ý an toàn

Các thông tin y khoa về biến chứng của xuất huyết dạ dày mang tính chất giáo dục và tham khảo chung, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên môn. Khi có các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chóng mặt, ngất xỉu hoặc đau bụng dữ dội, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế có khoa cấp cứu hoặc khoa tiêu hóa để can thiệp kịp thời. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cầm máu hay mẹo dân gian tại nhà.

Tóm tắt

Xuất huyết dạ dày là một cấp cứu tiêu hóa nguy hiểm có thể dẫn đến suy tuần hoàn, thiếu máu mạn tính hoặc tái phát nếu không được xử trí dứt điểm. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường đóng vai trò then chốt giúp kiểm soát tổn thương và bảo vệ tính mạng. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý điều trị tại nhà để tránh các biến chứng đáng tiếc.