Bị zona thần kinh có nổi hạch không và khi nào cần khám bác sĩ

Bị zona có nổi hạch không?

Zona thần kinh là bệnh lý nhiễm trùng da do virus Varicella Zoster tái hoạt động sau thời gian dài ẩn nấp trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi bùng phát, virus gây tổn thương dải da theo phân bố dây thần kinh, kèm theo cảm giác đau rát, mẩn đỏ và các mụn nước mọc thành chùm.

Trong quá trình này, các cơ quan của hệ bạch huyết như hạch bạch huyết khu vực đóng vai trò làm hàng rào bảo vệ. Hạch bạch huyết thu nhận kháng nguyên và các tế bào viêm từ vùng da bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng sưng nhẹ, đau căng và có thể sờ thấy được dưới da. Tình trạng sưng hạch bạch huyết phản ứng này chứng tỏ hệ miễn dịch đang hoạt động tích cực để khu trú vi sinh vật gây hại, ngăn chặn virus lan rộng ra các cơ quan khác.

Nguyên nhân gây nổi hạch ở người mắc zona thần kinh

Khi virus Varicella Zoster tái hoạt động tại hạch rễ sau dây thần kinh, chúng di chuyển dọc theo sợi thần kinh đến bề mặt da và gây ra tình trạng viêm nhiễm tại chỗ. Khi nhận được tín hiệu cảnh báo từ tế bào da bị tổn thương, hệ thống bạch huyết lập tức khởi động đáp ứng miễn dịch tự nhiên.

Dịch bạch huyết mang theo vi thần kinh, độc tố tế bào và kháng nguyên từ vùng da bị zona chảy về các hạch bạch huyết gần nhất. Tại đây, các tế bào bạch cầu như tế bào lympho T và lympho B nhanh chóng nhân lên về số lượng để tiêu diệt virus và sản sinh kháng thể phản ứng. Sự gia tăng mật độ tế bào miễn dịch cùng tình trạng ứ trệ dịch lympho tại chỗ khiến kích thước hạch tăng lên đáng kể. Do đó, hiện tượng nổi hạch ở người bệnh zona là dấu hiệu tự nhiên của hệ miễn dịch đang chống lại quá trình nhiễm trùng.

Nổi hạch do zona thần kinh có nguy hiểm không

Trong đa số trường hợp lâm sàng, nổi hạch phản ứng do zona thần kinh là hiện tượng lành tính và không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Hạch thường có đặc điểm mềm hoặc hơi chắc, di động tốt dưới da, gây đau nhẹ khi ấn vào và xuất hiện ở cùng bên với dải tổn thương da zona. Khi các mụn nước khô lại, đóng vảy và biến mất, tình trạng viêm giảm dần thì các hạch sưng đau này cũng sẽ thu nhỏ kích thước và tự lặn sau vài tuần.

Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan nếu hạch sưng to nhanh chóng, cứng bít, dính chặt vào tổ chức xung quanh hoặc có hiện tượng mưng mủ. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng bội nhiễm vi khuẩn trên nền tổn thương da zona, hoặc báo hiệu một tình trạng viêm nhiễm nặng hơn. Trong những tình huống này, việc đánh giá lâm sàng từ bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc truyền nhiễm là rất cần thiết.

Vị trí nổi hạch thường gặp tương ứng với vùng tổn thương da

Vị trí xuất hiện hạch sưng phản ứng phụ thuộc hoàn toàn vào vùng dây thần kinh bị virus Varicella Zoster tấn công. Do dịch bạch huyết dẫn lưu theo phân vùng cơ thể, hạch sưng luôn nằm ở các trạm bạch huyết khu vực tiếp giáp với nơi phát ban mụn nước.

Nếu người bệnh bị zona thần kinh ở vùng mặt, đầu hoặc cổ do ảnh hưởng của dây thần kinh tam thoa, các hạch sưng thường xuất hiện ở vị trí dưới hàm, sau tai hoặc vùng cổ nông. Đối với tổn thương zona ở vùng ngực, lưng trên hoặc cánh tay, hạch nách cùng bên thường sưng to và nhạy cảm khi di chuyển tay. Trong khi đó, nếu tổn thương da bùng phát ở vùng thắt lưng, đùi hoặc sinh dục, các hạch bẹn cùng bên sẽ phản ứng và sưng đau. Việc xác định đúng mối liên quan giữa vị trí hạch sưng và vùng da zona giúp người bệnh hiểu rõ diễn biến bình thường của bệnh.

Cách theo dõi và chăm sóc an toàn khi bị nổi hạch do zona

Để hỗ trợ cơ thể phục hồi và giảm cảm giác khó chịu khi bị nổi hạch do zona thần kinh, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc chăm sóc tại nhà an toàn. Việc quan trọng nhất là giữ vệ sinh sạch sẽ vùng da bị thương tổn, rửa nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ theo hướng dẫn chuyên môn để phòng ngừa nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.

Người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ, bổ sung đủ nước và duy trì chế độ dinh dưỡng giàu vitamin để tăng cường sức đề kháng. Tuyệt đối không tự ý sờ nắn, đè nén hoặc nặn ép vào vùng hạch sưng vì có thể làm tăng phản ứng viêm và khiến độc tố lan rộng. Nếu nhận thấy hạch sưng đau nhiều kèm theo sốt cao kéo dài, tổn thương mụn nước lan rộng hoặc đau thần kinh nghiêm trọng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ khám và có hướng xử trí phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, thuốc nam không rõ nguồn gốc lên vùng da bị zona hoặc vùng hạch sưng đau vì dễ gây nhiễm trùng da thứ phát và biến chứng nguy hiểm. Không tự mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc giảm đau để sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Mỗi cá nhân có thể trạng và diễn biến bệnh khác nhau, do đó cần trao đổi trực tiếp với y bác sĩ để nhận tư vấn phù hợp.

Tóm tắt

Hiện tượng bị zona thần kinh có nổi hạch là đáp ứng miễn dịch tự nhiên của hệ bạch huyết nhằm bảo vệ cơ thể trước sự tấn công của virus Varicella Zoster. Phần lớn các trường hợp hạch sẽ tự thu nhỏ khi vết thương ngoài da hồi phục. Tuy nhiên, người bệnh hãy luôn theo dõi sát các diễn biến bất thường và chủ động tư vấn bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và hướng dẫn chăm sóc an toàn, hiệu quả.