Bị viêm họng có nên uống nước cam không và cách dùng hợp lý

Viêm họng có nên uống nước cam là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại lớp niêm mạc lót trong lòng hầu họng, thường khởi phát do nhiễm các loại virus đường hô hấp như rhinovirus, coronavirus hoặc vi khuẩn liên cầu. Khi phản ứng viêm diễn ra, các mao mạch tại niêm mạc họng giãn nở, mô họng trở nên sưng đỏ, phù nề và các thụ thể thần kinh cảm giác tại đây trở nên nhạy cảm hơn bình thường rất nhiều.

Trong bối cảnh đó, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò hỗ trợ đắc lực giúp cơ thể có đủ năng lượng và kháng thể chống lại tác nhân gây bệnh. Nước cam là thức uống phổ biến chứa lượng lớn vitamin C, kali, folate và các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học cao. Tuy nhiên, quả cam tự nhiên cũng chứa một lượng đáng kể axit hữu cơ, đặc biệt là axit citric. Sự kết hợp giữa dưỡng chất tăng cường miễn dịch và đặc tính axit gây kích ứng khiến nước cam trở thành chủ đề gây nhiều băn khoăn cho người bệnh viêm họng trong việc lựa chọn thực đơn phục hồi sức khỏe hàng ngày.

Tác động của nước cam đối với niêm mạc họng đang viêm

Nước cam chứa hàm lượng dồi dào vitamin C, hợp chất flavonoid, folate và kali, mang lại nhiều giá trị sinh học cho quá trình hồi phục thể trạng. Vitamin C đóng vai trò chất chống oxy hóa quan trọng, hỗ trợ hoạt động của tế bào bạch cầu và tăng cường sức đề kháng trước các đợt tấn công của virus, vi khuẩn đường hô hấp trên. Thêm vào đó, việc bổ sung dịch lỏng từ nước trái cây giúp cơ thể duy trì đủ nước, hỗ trợ làm loãng dịch nhầy và giảm tình trạng mệt mỏi toàn thân khi sốt nhẹ.

Tuy nhiên, hàm lượng axit citric tự nhiên trong quả cam chính là yếu tố gây bất lợi khi niêm mạc hầu họng đang sung huyết. Khi tiếp xúc trực tiếp với các vết trợt xước hoặc vùng mô viêm đỏ, axit citric kích thích các đầu mút dây thần kinh thụ cảm, gây ra cảm giác xót buốt, châm chích dữ dội và có thể khởi phát cơn ho khan kéo dài. Vì vậy, mặc dù nước cam cung cấp dưỡng chất tốt, đặc tính axit mạnh lại khiến đồ uống này trở thành tác nhân gây khó chịu cho người đang đau họng.

Thời điểm người bệnh nên hạn chế hoặc có thể dùng nước cam

Quyết định có nên uống nước cam hay không phụ thuộc phần lớn vào mức độ đau rát và khả năng dung nạp của từng cá nhân. Trong giai đoạn cấp tính, khi niêm mạc cổ họng sưng tấy, nuốt nghẹn hoặc có tổn thương loét nông, việc uống nước cam trực tiếp thường gây đau buốt rõ rệt. Ở thời điểm này, người bệnh nên tạm ngưng nước cam và ưu tiên các loại thức uống trung tính, dịu nhẹ hơn để tránh làm trầm trọng thêm cảm giác bỏng rát.

Khi triệu chứng viêm họng đã thuyên giảm, cảm giác đau rát giảm bớt và người bệnh chỉ còn ho húng hắng, nước cam có thể được đưa trở lại thực đơn dinh dưỡng. Bổ sung dưỡng chất lúc này giúp củng cố miễn dịch, hỗ trợ tái tạo mô biểu mô đường hô hấp và nhanh chóng lấy lại thể lực. Người bệnh nên lắng nghe phản ứng của cơ thể; nếu sau khi uống một ngụm nhỏ mà thấy cổ họng xót nhiều, nên dừng lại ngay thay vì cố gắng uống hết.

Cách uống nước cam an toàn khi cổ họng chưa hồi phục hoàn toàn

Để tận dụng nguồn dinh dưỡng từ quả cam mà không làm tổn thương niêm mạc hầu họng, người bệnh cần chú ý đến cách thức chế biến và thời điểm sử dụng. Trước hết, tuyệt đối không uống nước cam nguyên chất đậm đặc mà nên pha loãng với nước lọc ấm theo tỷ lệ thích hợp. Việc pha loãng làm giảm nồng độ axit citric tiếp xúc với bề mặt họng, đồng thời nhiệt độ ấm vừa phải giúp làm dịu cảm giác căng tức niêm mạc.

Người bệnh có thể thêm một lượng nhỏ mật ong nguyên chất vào nước cam pha ấm nếu không có chống chỉ định (lưu ý không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi), nhằm làm dịu cảm giác đau rát và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc họng. Ngoài ra, nên dùng ống hút để đưa nước cam vào sâu khoang miệng, hạn chế tối đa diện tích tiếp xúc với vùng amidan và thành sau họng. Sau khi uống xong, việc súc miệng hoặc uống lại một vài ngụm nước lọc ấm sẽ giúp rửa trôi lượng axit còn đọng lại, ngăn ngừa kích ứng kéo dài và bảo vệ men răng.

Các thức uống thay thế lành tính giúp làm dịu niêm mạc họng

Bên cạnh nước cam, người bị viêm họng có rất nhiều lựa chọn thay thế giàu dưỡng chất, giúp cấp ẩm niêm mạc và hỗ trợ phục hồi mà không gây xót rát. Nước ấm pha mật ong cùng một vài lát gừng tươi là lựa chọn quen thuộc giúp giữ ấm đường thở, làm dịu phản xạ ho và giảm sưng nề mô họng hiệu quả. Các loại trà thảo mộc không chứa caffeine như trà hoa cúc hoặc trà cam thảo cũng mang lại cảm giác dễ chịu khi nuốt.

Về nguồn vitamin C và chất chống oxy hóa, người bệnh có thể thay thế bằng các loại quả có tính kiềm hoặc ít axit hơn như ổi chín gọt vỏ bỏ hạt, đu đủ chín, thanh long, dưa hấu hoặc quả bơ. Nước dừa tươi cũng là nguồn cung cấp chất điện giải tự nhiên tuyệt vời, giúp bù dịch khi sốt mà không hề gây kích ứng niêm mạc hầu họng. Các món súp gà ấm, cháo loãng nấu cùng rau củ xay mịn cũng cung cấp đầy đủ năng lượng và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho quá trình hồi phục của hệ hô hấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc dinh dưỡng phổ thông và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh viêm họng không nên tự ý dùng nước cam hay bất kỳ thực phẩm nào để thay thế phác đồ điều trị được chỉ định. Cần đặc biệt thận trọng và đi khám tại cơ sở y tế nếu tình trạng đau họng đi kèm các biểu hiện nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, nuốt nghẹn nghiêm trọng, có mủ trắng ở amidan hoặc khàn tiếng kéo dài trên một tuần.

Tóm tắt

Viêm họng có thể khiến niêm mạc họng đau rát khi tiếp xúc với các loại thức uống có tính axit như nước cam. Người bệnh không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối nhưng nên lắng nghe cơ thể, pha loãng khi uống và ưu tiên các loại nước ấm thanh nhẹ để cổ họng nhanh hồi phục. Nếu triệu chứng đau họng kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc thăm khám bác sĩ là cần thiết để được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân.