Người bị trào ngược dạ dày nên nằm nghiêng bên nào khi ngủ?

Trào ngược dạ dày nằm nghiêng bên nào là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản ban đêm là tình trạng dịch vị có tính axit từ dạ dày đảo chiều đi ngược lên thực quản khi người bệnh đang nằm nghỉ ngơi hoặc ngủ say. Khác với ban ngày khi cơ thể ở trạng thái đứng hoặc ngồi thẳng giúp trọng lực giữ thức ăn và axit ở đáy dạ dày, khi nằm ngủ, trọng lực không còn hỗ trợ đắc lực. Nếu van cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu hoặc giãn mở bất thường, dịch axit sẽ dễ dàng tràn vào lòng thực quản. Hậu quả là người bệnh phải đối mặt với cảm giác nóng rát ngực, đắng miệng, tức ngực, nghẹn họng hoặc thậm chí giật mình tỉnh giấc vì khó thở. Một tư thế ngủ hợp lý không thể thay thế phác đồ điều trị chuyên khoa nhưng lại đóng vai trò là giải pháp hỗ trợ cơ học đắc lực, giúp làm dịu triệu chứng tức thì và bảo vệ niêm mạc thực quản suốt đêm dài.

Lý do người bị trào ngược dạ dày nên nằm nghiêng bên trái

Về mặt cấu trúc giải phẫu học, dạ dày của con người có dạng hình chữ J và nằm chếch về phía bên trái của khoang bụng, trong khi đoạn nối giữa thực quản và dạ dày nằm lệch về bên phải so với thân dạ dày. Khi bạn nằm nghiêng sang bên trái, toàn bộ dạ dày sẽ nằm ở vị trí thấp hơn lối vào của thực quản. Nhờ đó, lượng axit dạ dày và các enzym tiêu hóa được giữ lại ở phần cong lớn của dạ dày, bên dưới mức của cơ thắt thực quản dưới.

Ngay cả trong trường hợp cơ thắt thực quản dưới bị giãn mở thoáng qua, dịch vị cũng khó có thể tràn ngược lên trên do mực chất lỏng luôn nằm thấp hơn cửa ngõ thực quản. Nhiều theo dõi lâm sàng ghi nhận rằng những bệnh nhân duy trì tư thế nằm nghiêng bên trái ít gặp phải các đợt trào ngược về đêm hơn, đồng thời thời gian tiếp xúc của axit với niêm mạc thực quản cũng ngắn hơn đáng kể so với các tư thế nằm khác.

Hạn chế của tư thế nằm nghiêng bên phải và nằm ngửa phẳng

Nằm nghiêng về bên phải là tư thế mà người bị trào ngược dạ dày thực quản nên hạn chế tối đa. Khi nghiêng sang phải, vị trí giải phẫu của dạ dày bị đảo ngược, khiến dạ dày nằm cao hơn đoạn cơ thắt thực quản dưới. Khi đó, dịch vị chứa axit sẽ dâng lên sát miệng nối thực quản, chỉ cần một cử động nhỏ hoặc sự suy yếu nhẹ của van cơ thắt cũng đủ để axit trào ồ ạt vào thực quản, gây cảm giác nóng rát dữ dội và đắng miệng kéo dài.

Bên cạnh đó, tư thế nằm ngửa hoàn toàn trên mặt phẳng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Mặt phẳng nằm ngang làm mất đi hoàn toàn lợi thế của trọng lực, khiến dịch axit tự do di chuyển dọc theo chiều dài của thực quản. Đối với người có thói quen nằm ngửa, nếu không nâng cao vùng đầu và ngực, nguy cơ axit trào ngược lên tận vòm họng, gây co thắt phế quản, ho sặc hoặc viêm đường hô hấp trên vào ban đêm là rất cao.

Cách nâng cao đầu giường để tối ưu khả năng ngăn chặn axit

Ngoài việc nằm nghiêng sang bên trái, các chuyên gia tiêu hóa luôn khuyến nghị người bệnh kết hợp nâng cao đầu giường từ 15 đến 20 cm. Điều quan trọng cần phân biệt rõ là nâng toàn bộ phần thân trên từ thắt lưng trở lên chứ không phải chỉ kê thêm gối dưới đầu. Việc chỉ kê cao một hoặc hai chiếc gối dày dưới đầu sẽ khiến đốt sống cổ bị gập cong, vô tình làm tăng áp lực trong ổ bụng và đẩy dịch vị lên thực quản mạnh mẽ hơn.

Để thực hiện đúng cách, bạn có thể kê chân giường phía đầu giường cao lên bằng các khối gỗ chắc chắn, hoặc sử dụng gối chống trào ngược chuyên dụng hình nêm tam giác. Chiếc gối nêm này tạo ra một góc nghiêng thoai thoải, nâng đỡ toàn bộ phần lưng trên, vai và đầu một cách đồng đều. Nhờ độ dốc tự nhiên này, trọng lực sẽ liên tục kéo dịch axit trở lại khoang dạ dày ngay cả khi cơ thể bạn có sự thay đổi nhẹ về tư thế trong lúc ngủ say.

Các thói quen sinh hoạt trước khi ngủ giúp hạn chế trào ngược axit

Tư thế ngủ sẽ phát huy hiệu quả cao nhất nếu được kết hợp chặt chẽ với những thói quen ăn uống và sinh hoạt lành mạnh vào buổi tối. Trước hết, bạn nên kết thúc bữa ăn tối cách giờ đi ngủ ít nhất 2 đến 3 tiếng. Khoảng thời gian này giúp dạ dày có đủ thời gian để nhào trộn và tống bớt thức ăn xuống ruột non, làm giảm áp lực bên trong dạ dày trước khi bạn chuyển sang trạng thái nằm.

Trong bữa tối, hãy hạn chế các loại thực phẩm kích thích tăng tiết axit hoặc làm giãn cơ thắt thực quản như đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm cay nóng, bạc hà, socola, cà phê và đồ uống có cồn. Đồng thời, bạn không nên mặc quần áo ngủ quá bó sát ở vùng eo, bởi áp lực từ cạp quần chật có thể chèn ép dạ dày, thúc đẩy dịch vị trào ngược lên trên. Duy trì tinh thần thư giãn trước giờ ngủ bằng cách đọc sách hoặc nghe nhạc nhẹ cũng góp phần làm dịu hệ thần kinh tiêu hóa.

Lưu ý an toàn

Thông tin về tư thế nằm chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng cơ học và không thay thế cho việc thăm khám hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm tiết axit hoặc thuốc trung hòa dạ dày khi chưa có chỉ định y khoa. Nếu các triệu chứng trào ngược diễn ra liên tục, kèm theo dấu hiệu nuốt nghẹn, sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn ra máu hoặc đau tức ngực dữ dội lan ra cánh tay, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, người bị trào ngược dạ dày thực quản nên tạo thói quen nằm nghiêng sang bên trái và kết hợp nâng cao đầu giường khi ngủ để giảm thiểu tối đa sự xâm nhập của axit vào thực quản. Việc kiên trì áp dụng tư thế đúng cùng lối sống điều độ sẽ giúp cải thiện đáng kể chất lượng giấc ngủ. Hãy chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa nếu tình trạng khó chịu vẫn tiếp diễn thường xuyên.