Bị tiêu chảy nên ăn gì, uống gì và kiêng gì để mau hồi phục

Bị tiêu chảy nên ăn gì?

Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng hoặc chứa nhiều nước từ ba lần trở lên trong vòng 24 giờ. Nguyên nhân phổ biến thường xuất phát từ nhiễm khuẩn, nhiễm virus qua đường ăn uống hoặc do ngộ độc thực phẩm. Bên cạnh tình trạng mất nước và điện giải, tiêu chảy còn làm giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng của ruột, khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi và suy nhược. Chế độ ăn uống đóng vai trò hỗ trợ đắc lực nhằm giảm bớt kích thích ruột, hạn chế biến chứng mệt mỏi kéo dài, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để niêm mạc đường ruột sớm bình phục.

Các loại thực phẩm dễ tiêu hóa nên dùng khi bị tiêu chảy

Trong những ngày đầu bị tiêu chảy, người bệnh nên chọn những món ăn có kết cấu mềm, dễ nuốt, ít chất xơ thô và không chứa nhiều gia vị hay mỡ động vật. Cháo trắng nấu lỏng hoặc cơm mềm là nguồn carbohydrate lành tính, giúp cung cấp năng lượng nhanh chóng mà không ép dạ dày và ruột phải làm việc quá sức. Có thể kết hợp nấu cháo với thịt lợn nạc hoặc thịt gà bỏ da để bổ sung protein.

Bên cạnh đó, chuối chín là thực phẩm rất thích hợp nhờ chứa nhiều kali – chất điện giải thường bị sụt giảm khi đi ngoài nhiều lần. Táo hấp chín hoặc nghiền nhỏ cũng cung cấp pectin, một loại chất xơ hòa tan có khả năng hấp thụ bớt dịch dư thừa trong lòng ruột. Bánh mì trắng, khoai tây hấp hoặc luộc chín nghiền mịn, cùng các loại rau củ như cà rốt, bí xanh nấu mềm cũng là những lựa chọn an toàn, giúp xoa dịu niêm mạc đường ruột.

Thực phẩm và đồ uống cần hạn chế để tránh làm tăng tiêu chảy

Một số loại thức ăn và đồ uống có thể khiến tình trạng co bóp ruột gia tăng, gây đau bụng và làm triệu chứng đi ngoài phân lỏng trở nên nghiêm trọng hơn. Người bệnh cần tránh xa các món chiên rán, xào nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh và các loại thực phẩm chứa gia vị cay nóng như ớt, tiêu. Các loại rau sống, bắp cải sống, ngũ cốc nguyên hạt hay thực phẩm chứa quá nhiều chất xơ không hòa tan cũng có thể gây kích thích niêm mạc ruột.

Đồng thời, đồ uống chứa caffeine như cà phê, trà đậm, bia rượu và nước ngọt có ga chứa nhiều đường nhân tạo là những thứ cần tuyệt đối tránh. Với sữa tươi và các sản phẩm từ sữa, một số người có thể gặp tình trạng giảm khả năng tiêu hóa lactose tạm thời sau khi bị viêm dạ dày ruột, dẫn đến đầy bụng và tiêu chảy gia tăng.

Hướng dẫn bù nước và bổ sung điện giải đúng cách tại nhà

Bù nước và các chất điện giải bị mất là nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong việc chăm sóc người bị tiêu chảy. Người bệnh nên ưu tiên sử dụng dung dịch oresol được pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn ghi trên bao bì. Oresol chứa sự cân bằng tối ưu giữa đường glucose và các muối khoáng, giúp ruột hấp thu nước hiệu quả hơn so với chỉ uống nước lọc thông thường.

Ngoài oresol, người bệnh có thể uống thêm nước lọc, nước khoáng không ga, nước cơm lỏng hoặc nước dùng từ thịt nạc đã hớt bỏ chất béo. Nước dừa tươi cũng là một nguồn cung cấp kali tự nhiên tốt, tuy nhiên không nên dùng để thay thế hoàn toàn dung dịch bù điện giải chuyên dụng khi bị mất nước nghiêm trọng. Cần chia nhỏ lượng nước uống thành nhiều ngụm trong ngày thay vì uống quá nhiều cùng một lúc.

Lưu ý an toàn khi dùng thuốc và các trường hợp cần đi khám

Việc tự ý mua các loại thuốc cầm tiêu chảy như loperamid khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể làm chậm quá trình đào thải vi khuẩn hoặc độc tố ra khỏi cơ thể, đặc biệt nguy hiểm nếu tiêu chảy kèm theo sốt cao hoặc phân có máu. Một số sản phẩm như diosmectite hay men vi sinh chứa chủng lợi khuẩn probiotic có thể được xem xét sử dụng để hỗ trợ làm giảm triệu chứng, nhưng người bệnh vẫn nên tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng.

Nếu nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo như tiêu chảy kéo dài trên ba ngày, phân có lẫn máu hoặc nhầy, sốt cao rét run, đau bụng dữ dội hoặc xuất hiện triệu chứng mất nước nặng như môi khô, mắt trũng, tiểu rất ít hoặc lừ đừ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý ngưng sử dụng thuốc đang điều trị hoặc tự mua các thuốc cầm tiêu chảy mạnh khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Đặc biệt đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có các bệnh lý nền như đái tháo đường hay bệnh thận, mọi sự thay đổi về tình trạng sức khỏe cần được theo dõi chặt chẽ và tham vấn bác sĩ kịp thời.

Tóm tắt

Chế độ ăn phù hợp kết hợp với việc bù nước và điện giải kịp thời là yếu tố then chốt giúp người bị tiêu chảy sớm bình phục. Việc lựa chọn các món ăn mềm, dễ tiêu như cháo, chuối, cơm trắng và tránh các thực phẩm kích thích sẽ giúp bảo vệ niêm mạc đường ruột. Khi các triệu chứng cải thiện, người bệnh có thể từng bước quay trở lại chế độ ăn uống sinh hoạt bình thường.