Bị thủy đậu khi mang thai nguy hiểm như thế nào và cách xử trí

Thủy đậu khi mang thai là gì?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc với dịch tiết từ nốt phỏng nước. Ở phụ nữ mang thai chưa có kháng thể bảo vệ, virus khi xâm nhập vào cơ thể có thể gây tổn thương da toàn thân và tiềm ẩn nguy cơ tấn công vào các cơ quan nội tạng.

Nguy cơ của bệnh được xem xét trên cả sức khỏe người mẹ lẫn sự an toàn của thai nhi. Người mẹ có nguy cơ đối mặt với biến chứng viêm phổi nặng, trong khi thai nhi có thể chịu ảnh hưởng từ hội chứng thủy đậu bẩm sinh cho đến bệnh thủy đậu sơ sinh nguy kịch. Việc nhận biết sớm tình trạng bệnh và hiểu rõ hướng can thiệp giúp gia đình chủ động phối hợp cùng bác sĩ sản khoa và truyền nhiễm trong việc bảo vệ thai kỳ an toàn.

Mức độ nguy hiểm của bệnh thủy đậu đối với sức khỏe người mẹ

Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu có nguy cơ gặp biến chứng nội khoa cao hơn nhiều so với người bình thường do hệ miễn dịch bị ức chế tự nhiên trong thai kỳ. Biến chứng đáng ngại nhất ở người mẹ là viêm phổi do virus Varicella Zoster, thường khởi phát nhanh sau vài ngày xuất hiện nốt ban da. Thai phụ có thể gặp triệu chứng sốt cao liên tục, ho khan dữ dội, khó thở và đau thắt ngực. Nếu không được phát hiện và hỗ trợ thở kịp thời, tình trạng viêm phổi dễ diễn tiến thành suy hô hấp cấp đe dọa trực tiếp tính mạng người mẹ. Ngoài ra, việc cào gãi nốt phỏng nước còn làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn trên da, dẫn đến viêm mô tế bào hoặc nhiễm trùng huyết toàn thân.

Nguy cơ đối với thai nhi và trẻ sơ sinh theo từng thời điểm mắc bệnh

Mức độ ảnh hưởng của virus lên thai nhi phụ thuộc mật thiết vào tuổi thai khi người mẹ phát bệnh. Nếu mẹ nhiễm thủy đậu trong khoảng tuần thứ 8 đến tuần thứ 20 của thai kỳ, virus có thể truyền qua nhau thai gây hội chứng thủy đậu bẩm sinh. Trẻ sinh ra có nguy cơ đối mặt với các dị tật như sẹo da sâu, teo cơ, cụt chi, tổn thương mắt hoặc bất thường hệ thần kinh trung ương. Khi mẹ mắc bệnh ở giai đoạn sau tuần 20, nguy cơ dị tật giảm đi đáng kể. Tuy nhiên, giai đoạn chu sinh từ năm ngày trước sinh đến hai ngày sau sinh lại vô cùng nguy hiểm. Trẻ sơ sinh nhiễm virus trong giai đoạn này chưa kịp nhận kháng thể bảo vệ từ mẹ nên rất dễ mắc thủy đậu sơ sinh lan tỏa với tỷ lệ tử vong cao do suy đa tạng.

Hướng xử trí y tế khi phụ nữ mang thai tiếp xúc hoặc nhiễm bệnh

Khi thai phụ chưa có miễn dịch tiếp xúc gần với người bị thủy đậu, việc can thiệp y tế trong vòng 96 giờ đầu tiên có vai trò rất quyết định. Bác sĩ có thể chỉ định tiêm globulin miễn dịch Varicella Zoster để cung cấp kháng thể thụ động khẩn cấp, giúp ngăn chặn mầm bệnh hoặc làm giảm đáng kể mức độ nghiêm trọng của bệnh. Trong trường hợp nốt phỏng nước đã xuất hiện, thai phụ cần được bác sĩ chuyên khoa sản và truyền nhiễm hội chẩn trực tiếp. Bác sĩ có thể cân nhắc dùng thuốc kháng virus dạng uống hoặc tiêm truyền như acyclovir để kìm hãm sự nhân lên của virus và giảm nguy cơ biến chứng phổi. Thai phụ không được tự ý dùng thuốc hạ sốt nhóm aspirin hay các thuốc kháng viêm không steroid vì có thể gây hại cho thai nhi.

Biện pháp chăm sóc tại nhà và phòng ngừa an toàn trong thai kỳ

Chăm sóc đúng cách tại nhà giúp thai phụ giảm bớt triệu chứng khó chịu và ngăn ngừa nhiễm khuẩn da. Người mẹ cần nghỉ ngơi trong phòng riêng thoáng khí, giữ vệ sinh cơ thể bằng cách tắm nhanh với nước ấm sạch và mặc quần áo cotton rộng rãi. Khi mụn nước gây ngứa rát, thai phụ nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để dùng dung dịch sát trùng bôi ngoài dịu nhẹ, tránh cào gãi làm trầy xước bóng nước. Về lâu dài, tiêm vắc xin phòng thủy đậu trước khi mang thai tối thiểu một đến ba tháng là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất. Trong suốt thai kỳ, do vắc xin thủy đậu chống chỉ định cho người mang thai, mẹ bầu chưa có miễn dịch cần hạn chế tối đa tiếp xúc với người đang sốt phát ban hoặc mắc bệnh zona, đồng thời duy trì thói quen rửa tay thường xuyên.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục thường thức, không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa trực tiếp. Phụ nữ mang thai khi tiếp xúc với nguồn lây hoặc nghi ngờ có dấu hiệu thủy đậu cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa sản và truyền nhiễm để được đánh giá cẩn trọng. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus, thuốc giảm đau hạ sốt hay đắp các loại lá dân gian lên vùng da tổn thương khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tóm tắt

Thủy đậu trong thai kỳ tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho cả mẹ bầu và thai nhi nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được theo dõi và can thiệp kịp thời. Chủ động tiêm vắc xin trước khi thụ thai và giữ gìn vệ sinh là chìa khóa phòng bệnh hiệu quả nhất. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, gia đình cần đưa thai phụ đến bệnh viện để được thăm khám và chăm sóc y tế toàn diện.