Bị người nhiễm HIV cắn có lây không và các con đường không lây truyền virus

Bị người hiv cắn có lây không?

Virus gây suy giảm miễn dịch ở người HIV lây truyền chủ yếu qua ba con đường chính gồm đường máu, đường quan hệ tình dục không an toàn và lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai, sinh nở hoặc cho con bú. Virus tồn tại với nồng độ cao trong máu, dịch sinh dục và sữa mẹ của người nhiễm. Trái lại, các dịch tiết sinh học khác như nước bọt, mồ hôi, nước mắt, nước tiểu và phân chứa nồng độ virus rất thấp hoặc không đáng kể, do đó không đủ khả năng gây lây nhiễm trong điều kiện bình thường. Khi đánh giá nguy cơ lây nhiễm HIV từ một hành vi tiếp xúc, yếu tố quyết định là liệu có sự xâm nhập trực tiếp của máu hoặc dịch cơ thể chứa virus vào dòng máu của người lành qua vết thương rách da hay niêm mạc bị tổn thương hay không.

Giải đáp nguy cơ lây nhiễm HIV khi bị người nhiễm cắn

Khả năng lây nhiễm HIV qua vết cắn phụ thuộc trực tiếp vào tình trạng tổn thương da và sự xuất hiện của máu. Nước bọt nguyên chất không phải là nguồn lây truyền HIV hiệu quả vì enzim và môi trường trong nước bọt có khả năng ức chế hoạt tính của virus. Nếu người nhiễm HIV cắn nhưng không làm rách da hoặc chỉ gây trầy xước nhẹ không chảy máu, nguy cơ lây nhiễm gần như bằng không.

Tuy nhiên, nguy cơ chỉ thực sự phát sinh khi vết cắn gây rách da sâu, rách cơ và trong khoang miệng của người cắn đang có tổn thương chảy máu niêm mạc, chảy máu chân răng hoặc lở loét. Trong tình huống này, máu của người cắn có thể theo vết thương hở xâm nhập trực tiếp vào hệ tuần hoàn của người bị cắn. Ngoài ra, nồng độ virus HIV trong máu của người cắn cũng đóng vai trò quyết định; người đang điều trị bằng thuốc kháng virus ARV và đạt mức nồng độ virus dưới ngưỡng phát hiện sẽ có nguy cơ lây truyền thấp hơn rất nhiều.

Các con đường sinh hoạt thông thường không làm lây truyền HIV

Nhiều người thường cảm thấy lo lắng thái quá về các tiếp xúc thường ngày do chưa nắm rõ đặc tính lây truyền của virus HIV. Virus HIV rất yếu khi ra ngoài môi trường không khí và không thể sống sót lâu trên các bề mặt khô ráo. Do đó, HIV hoàn toàn không lây truyền qua các hoạt động giao tiếp xã hội như bắt tay, ôm hôn xã giao, nói chuyện hay ngồi gần người nhiễm virus.

Bên cạnh đó, việc dùng chung các vật dụng sinh hoạt gia đình không dính máu như bát đĩa, ly uống nước, chậu rửa, nhà vệ sinh, quần áo hay chăn màn cũng không làm lây virus. Virus HIV cũng không lây qua đường hô hấp khi ho, hắt hơi, hoặc qua tuyến mồ hôi và nước mắt. Thêm vào đó, côn trùng như muỗi, gián hay muỗi đốt không thể làm lây truyền HIV vì virus không thể sinh sản trong cơ thể côn trùng và muỗi không bơm máu của người trước sang người sau khi đốt.

Hướng dẫn xử trí sơ cứu ban đầu khi bị người cắn rách da

Khi gặp sự cố bị cắn gây tổn thương rách da, việc thực hiện các bước sơ cứu kịp thời và đúng cách sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng và giảm lượng virus tiếp xúc nếu có. Đầu tiên, cần rửa sạch ngay vết thương dưới dòng nước chảy nhẹ kết hợp với xà phòng kháng khuẩn trong khoảng 5 đến 10 phút. Tránh hành động bóp nặn quá mạnh hoặc chà xát dữ dội làm tổn thương mô sâu hơn.

Sau khi rửa sạch, dùng dung dịch sát trùng thông thường như cồn 70 độ hoặc dung dịch povidone iodine để làm sạch bề mặt vết thương, sau đó che phủ bằng gạc vô trùng nhẹ nhàng. Người bị thương tuyệt đối không tự ý bôi các loại lá cây, hóa chất lạ hoặc tự dùng thuốc khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Sau khi hoàn thành sơ cứu ban đầu, cần khẩn trương di chuyển đến cơ sở y tế chuyên khoa để bác sĩ đánh giá mức độ nguy cơ.

Vai trò của điều trị dự phòng sau tiếp xúc PEP trong 72 giờ

Điều trị dự phòng sau tiếp xúc hay còn gọi là PEP là biện pháp sử dụng thuốc kháng virus ARV dành cho những người có nguy cơ phơi nhiễm với HIV trong vòng 72 giờ đầu tiên sau sự cố. Hiệu quả ngăn ngừa lây nhiễm của PEP đạt mức cao nhất khi được bắt đầu càng sớm càng tốt, tối ưu là trong vòng 2 đến 6 giờ đầu và không muộn quá 72 giờ kể từ thời điểm bị cắn hoặc phơi nhiễm.

Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành thăm khám, tư vấn và làm các xét nghiệm máu cần thiết cho người bị cắn trước khi kê đơn phác đồ điều trị kéo dài liên tục 28 ngày. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định uống thuốc đúng giờ, đúng liều lượng và theo dõi các tác dụng phụ có thể gặp phải. Việc tự ý dừng thuốc giữa chừng hoặc uống không đều đặn có thể làm giảm hiệu quả dự phòng virus.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay chỉ định điều trị chuyên môn. Mức độ nguy cơ phơi nhiễm HIV ở mỗi cá thể phụ thuộc vào bản chất vết thương và yếu tố dịch tễ thực tế. Khi xảy ra sự cố nghi ngờ phơi nhiễm, người đọc cần đến ngay các trung tâm y tế, bệnh viện chuyên khoa hoặc cơ sở y tế dự phòng gần nhất để được nhân viên y tế tư vấn, xét nghiệm và hướng dẫn xử trí dự phòng kịp thời trong khung giờ vàng.

Tóm tắt

Bị người nhiễm HIV cắn chỉ có nguy cơ lây truyền khi có tổn thương rách da chảy máu và tiếp xúc trực tiếp với máu của người cắn. Hiểu rõ các con đường lây truyền không chỉ giúp mỗi người bình tĩnh xử trí đúng y khoa khi gặp sự cố mà còn góp phần giảm bớt sự kỳ thị đối với người sống chung với HIV trong cộng đồng.