Bị đau mắt hàn nên kiêng gì và những lưu ý chăm sóc giúp mắt nhanh lành

Đau mắt hàn nên kiêng gì là gì?

Đau mắt hàn, trong y khoa còn được gọi là viêm giác mạc do tia hàn hoặc viêm giác mạc do bức xạ cực tím, xảy ra khi nhãn cầu tiếp xúc với bức xạ tia UV cường độ cao phát ra từ quá trình hàn kim loại mà không có kính bảo hộ che chắn.

Bức xạ cực tím gây tổn thương và làm bong tróc các tế bào biểu mô trên bề mặt giác mạc, làm lộ ra các đầu mút dây thần kinh cảm giác nhạy cảm. Đây là nguyên nhân khiến người bệnh cảm thấy đau nhức buốt, cộm xốn dữ dội, mắt đỏ ngầu và sợ ánh sáng. Do lớp biểu mô có cơ chế tự đổi mới nhanh, tổn thương này thường có tiên lượng tốt nếu bề mặt nhãn cầu được giữ sạch và không bị tác động thô bạo. Ngược lại, việc chăm sóc sai cách hoặc kiêng cữ không đúng có thể dẫn đến nhiễm trùng thứ phát và loét giác mạc.

Những hành động cần kiêng tuyệt đối để tránh làm tổn thương giác mạc

Hành động đầu tiên và quan trọng nhất cần kiêng là tuyệt đối không dụi mắt hoặc day mi mắt. Khi bị bức xạ tia cực tím tác động, lớp biểu mô giác mạc đang trong trạng thái tổn thương và rất nhạy cảm. Động tác cọ xát cơ học sẽ làm bong tróc thêm các tế bào bề mặt, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm giác mạc hoặc loét giác mạc.

Bên cạnh đó, người bệnh không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc kháng sinh phối hợp khi chưa có thăm khám từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng corticoid trên bề mặt giác mạc bị trợt có thể gây ức chế quá trình biểu mô hóa, làm chậm liền sẹo và tiềm ẩn nguy cơ tăng nhãn áp. Người bệnh cũng cần ngưng hoàn toàn việc đeo kính áp tròng cho đến khi bề mặt mắt hồi phục nguyên vẹn, nhằm tránh trầy xước biểu mô và giảm nguy cơ nhiễm trùng nặng.

Thói quen sinh hoạt và thực phẩm nên hạn chế khi đang đau mắt

Người bị đau mắt hàn nên hạn chế tối đa việc sử dụng màn hình điện tử như điện thoại, máy vi tính và ti vi trong giai đoạn mắt đang đau rát. Ánh sáng từ thiết bị điện tử sẽ kích thích các đầu mút thần kinh nhạy cảm ở giác mạc, gây hiện tượng chói mắt, chảy nước mắt và tăng cảm giác co thắt mi mắt.

Về chế độ ăn uống và sinh hoạt, nên hạn chế các loại thực phẩm cay nóng, gia vị kích thích mạnh và đồ uống có cồn như rượu bia, thuốc lá. Khói thuốc lá và hơi cay có thể làm kích ứng kết mạc, làm tăng phản ứng sung huyết và khô bề mặt nhãn cầu. Ngoài ra, nên tránh tiếp xúc trực tiếp với môi trường nhiều bụi bẩn, khói hàn tồn lưu và nguồn gió mạnh từ quạt điện hay máy điều hòa phả thẳng vào mặt.

Các biện pháp hỗ trợ làm dịu mắt hàn an toàn tại nhà

Để xoa dịu cơn đau nhức và cảm giác cộm rát, người bệnh có thể áp dụng biện pháp chườm lạnh bên ngoài mí mắt bằng khăn sạch bọc đá viên hoặc túi chườm chuyên dụng. Nhiệt độ mát giúp co mạch tại chỗ, giảm phù nề mi mắt và làm dịu phản ứng kích thích thần kinh. Tuyệt đối không để nước bẩn chảy trực tiếp vào khe mi.

Sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là giải pháp an toàn giúp bôi trơn bề mặt nhãn cầu, làm dịu cảm giác cộm xốn và hỗ trợ biểu mô giác mạc tái tạo. Người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi trong phòng thoáng mát, ánh sáng dịu nhẹ hoặc kéo rèm tối. Khi bắt buộc phải đi ra ngoài, hãy đeo kính râm có khả năng chống tia cực tím để bảo vệ mắt khỏi bụi bẩn và ánh sáng chói.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt hàn nhẹ có thể tự hồi phục, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Triệu chứng đầu tiên là tình trạng đau nhức dữ dội không thuyên giảm sau hơn 24 giờ dù đã áp dụng các biện pháp nghỉ ngơi và chườm mát.

Bên cạnh đó, nếu nhận thấy mắt tiết nhiều chất nhầy mủ màu vàng hoặc xanh, mi mắt sưng nề đỏ rực, hoặc thị lực suy giảm rõ rệt như nhìn mờ, thấy bóng mờ thì đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn hoặc tổn thương sâu tại giác mạc. Bác sĩ nhãn khoa sẽ sử dụng kính hiển vi sinh học và thuốc nhuộm huỳnh quang fluorescein để đánh giá chính xác mức độ tổn thương biểu mô và kê đơn điều trị phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có hoạt chất giảm đau bề mặt hoặc thuốc chứa corticoid kéo dài mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi có biểu hiện nhiễm trùng hoặc thị lực suy giảm, cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức.

Tóm tắt

Đau mắt hàn tuy gây khó chịu dữ dội nhưng biểu mô giác mạc thường có khả năng tự phục hồi nhanh chóng nếu được chăm sóc đúng cách. Việc chủ động kiêng khem những thói quen gây hại, nghỉ ngơi hợp lý và luôn tuân thủ nguyên tắc bảo hộ lao động sẽ giúp bảo vệ đôi mắt sáng khỏe và ngăn ngừa các di chứng thị lực về sau.