Bị chó con cắn xước nhẹ ở tay có cần tiêm phòng dại không?

Chó con cắn xước nhẹ có cần tiêm phòng dại không là gì?

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra, lây truyền từ động vật có vú sang người chủ yếu qua nước bọt khi bị cắn, cào hoặc liếm vào vùng da trầy xước. Khi virus dại xâm nhập vào cơ thể qua vết thương hở, chúng sẽ nhân lên tại chỗ rồi di chuyển dọc theo các dây thần kinh ngoại biên tiến thẳng về tủy sống và não bộ.

Thời gian ủ bệnh dại có thể dao động từ vài tuần đến vài tháng tùy thuộc vào vị trí vết cắn, mức độ tổn thương và lượng virus xâm nhập. Bàn tay là khu vực tập trung mạng lưới thụ cảm thần kinh dày đặc, khiến khoảng cách virus di chuyển lên hệ thần kinh trung ương tương đối ngắn. Một khi các triệu chứng lâm sàng của bệnh dại đã khởi phát, tỷ lệ tử vong gần như là một trăm phần trăm. Do đó, tiêm vắc xin phòng dại sau phơi nhiễm là biện pháp y khoa duy nhất có hiệu quả để cứu sống người bệnh.

Mức độ nguy cơ khi bị chó con cắn xước nhẹ ở tay

Theo phân loại mức độ phơi nhiễm của Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế, các vết cào, vết cắn xước nhẹ làm rách da nông nhưng chưa chảy máu hoặc chỉ rớm máu li ti được xếp vào phơi nhiễm độ hai. Ở mức độ này, lớp hàng rào bảo vệ tự nhiên của biểu bì đã bị phá vỡ, tạo điều kiện cho virus dại trong nước bọt của động vật xâm nhập vào các đầu mút dây thần kinh ngoại biên.

Nhiều người lầm tưởng rằng chó con vài tuần đến vài tháng tuổi chưa thể mắc bệnh dại nên thường bỏ qua việc tiêm phòng. Thực tế, chó con vẫn có nguy cơ bị phơi nhiễm virus dại nếu tiếp xúc với động vật mang mầm bệnh ngoài môi trường hoặc chưa được tiêm chủng đầy đủ vắc xin phòng dại thú y. Do đó, dù tổn thương chỉ là vết xước mảnh ở mu bàn tay hay ngón tay, người tiếp xúc vẫn cần được thăm khám y tế trực tiếp để đánh giá nguy cơ dịch tễ và chỉ định tiêm vắc xin phòng dại kịp thời.

Cách sơ cứu ban đầu đúng cách cho vết xước ở tay

Các bước xử trí tại chỗ trong những phút đầu tiên sau khi bị động vật cào cắn đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu mật độ virus dại tại vị trí tổn thương. Người bị cắn cần nhanh chóng đưa vết thương ở tay dưới vòi nước chảy và rửa kỹ bằng xà phòng trong thời gian tối thiểu 15 phút. Dòng nước xối liên tục giúp loại bỏ cơ học phần lớn nước bọt và mầm bệnh bám dính trên bề mặt da.

Sau khi rửa sạch dưới nước chảy, người bệnh cần lau khô nhẹ nhàng bằng gạc sạch rồi sát trùng vết thương bằng dung dịch cồn y tế 70 độ hoặc dung dịch povidone iodine. Tránh chà xát mạnh gây dập nát thêm mô hạt, không nặn bóp vết thương quá mức và không băng kín chặt chẽ nếu vết xước nông. Sau bước sơ cứu ban đầu, người bệnh cần đến ngay điểm tiêm chủng vắc xin hoặc cơ sở y tế gần nhất trong ngày để được nhân viên y tế thăm khám và hướng dẫn phác đồ bảo vệ.

Quy trình tiêm vắc xin phòng dại và theo dõi động vật

Khi đến cơ sở y tế dự phòng, bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám kỹ lưỡng vị trí tổn thương ở bàn tay, xác định tình trạng vết xước, đánh giá tiền sử tiêm phòng dại của người bệnh cũng như tình trạng dịch tễ của con vật. Đối với phơi nhiễm độ hai, phác đồ tiêu chuẩn thường là tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ các mũi theo lịch hẹn tiêm bắp hoặc tiêm trong da được Bộ Y tế phê duyệt.

Nếu con vật cắn là chó nuôi trong nhà, có thể nhốt lại để theo dõi sức khỏe và biểu hiện hành vi trong vòng 10 đến 14 ngày. Tuy nhiên, việc theo dõi con vật phải diễn ra song song với việc tiêm vắc xin phòng dại ngay từ ngày đầu tiên, tuyệt đối không được trì hoãn tiêm phòng để chờ xem chó có phát dại hay không. Nếu sau thời gian theo dõi quy định mà con vật vẫn hoàn toàn khỏe mạnh bình thường, bác sĩ điều trị sẽ tư vấn cụ thể về việc điều chỉnh hoặc duy trì phác đồ tiêm chủng cho phù hợp.

Phòng ngừa uốn ván và nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn

Ngoài việc phòng ngừa virus dại, vết thương do răng móng động vật gây ra dù nông hay sâu đều có nguy cơ nhiễm vi khuẩn kỵ khí Clostridium tetani gây bệnh uốn ván. Do đó, người bệnh cần thông báo với nhân viên y tế về tiền sử tiêm chủng vắc xin uốn ván của bản thân để được bác sĩ chỉ định tiêm nhắc lại hoặc tiêm huyết thanh kháng uốn ván nếu cần thiết.

Bên cạnh đó, vùng bàn tay tập trung nhiều mạch máu, gân và dây thần kinh, đồng thời thường xuyên tiếp xúc với môi trường bên ngoài nên dễ bị bội nhiễm vi khuẩn thông thường từ khoang miệng của chó. Người bệnh cần theo dõi sát các dấu hiệu sưng nề, tấy đỏ lan rộng, chảy mủ hoặc sốt để quay lại cơ sở y tế điều trị ngoại khoa kịp thời. Việc giữ gìn vết thương khô ráo, sạch sẽ trong sinh hoạt hàng ngày là điều kiện cần thiết giúp tổn thương mau lành.

Lưu ý an toàn

Bệnh dại khi đã xuất hiện triệu chứng lâm sàng thì không có thuốc điều trị đặc hiệu và dẫn đến tử vong. Người bị chó cắn tuyệt đối không tự ý đắp lá thuốc, bôi dầu, rạch chích vết thương hoặc dùng các bài thuốc dân gian truyền miệng để thử độc. Mọi can thiệp y tế cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ tại các trung tâm tiêm chủng hoặc cơ sở y tế được cấp phép.

Tóm tắt

Bị chó con cào hoặc cắn xước nhẹ ở tay vẫn tiềm ẩn nguy cơ lây truyền virus dại qua dịch tiết. Người bệnh cần nhanh chóng rửa sạch tổn thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng và đến ngay trung tâm y tế dự phòng để được bác sĩ đánh giá mức độ phơi nhiễm, chỉ định tiêm vắc xin phòng dại và uốn ván kịp thời, tuyệt đối không chủ quan vì chó còn nhỏ.