Bị chó cắn chảy máu ít có sao không và có lây bệnh dại không?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bị chó cắn chảy máu ít là tình huống thường gặp trong sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt khi chơi đùa với vật nuôi hoặc vô tình tiếp xúc với chó thả rông. Nhiều người vì thấy vết cắn nhỏ, chỉ rỉ vài giọt máu và không đau đớn nhiều nên nảy sinh tâm lý chủ quan, cho rằng không đáng lo ngại.
Thực tế y khoa cho thấy, bất kỳ vết rách da nào do răng động vật gây ra có chảy máu đều đã tạo điều kiện cho nước bọt chứa mầm bệnh xâm nhập sâu vào cơ thể. Việc đánh giá đúng mức độ nguy cơ và tiến hành xử trí y tế đúng quy trình là điều kiện tiên quyết để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người bị cắn.
Bị chó cắn chảy máu ít là gì?
Bị chó cắn chảy máu ít là tình trạng bề mặt da xuất hiện các vết xước, vết cào hoặc lỗ thủng nhỏ do răng của chó gây ra, kèm theo hiện tượng rỉ máu hoặc xuất huyết mao mạch tại chỗ. Về mặt sinh lý bệnh, da là lớp rào chắn vật lý vững chắc bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Khi răng của chó đâm thủng lớp thượng bì và chạm tới lớp trung bì, hệ thống mạch máu nhỏ bị tổn thương dẫn đến hiện tượng chảy máu. Sự đứt gãy cấu trúc da này tạo ra đường xâm nhập trực tiếp cho các loại vi sinh vật cư trú trong khoang miệng động vật, nổi bật và nguy hiểm nhất là virus dại thuộc chi Lyssavirus cùng các chủng vi khuẩn kỵ khí và vi khuẩn uốn ván. Do đó, bất kể mức độ chảy máu nhiều hay ít, đây đều được xem là một chấn thương phơi nhiễm có nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh.
Mức độ nguy hiểm khi bị chó cắn dù tổn thương da nhỏ và rỉ máu ít
Nhiều người thường cho rằng chỉ những vết cắn sâu, rách da rộng mới đáng lo ngại, còn vết răng cào xước nhẹ hoặc chỉ rỉ một vài giọt máu thì không nguy hiểm. Đây là một quan niệm sai lầm có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Bệnh dại lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật nhiễm virus xâm nhập vào cơ thể người qua vết thương hở hoặc niêm mạc bị tổn thương. Chỉ cần bề mặt biểu bì bị rách và có chảy máu, dù lượng máu rất ít, hàng rào bảo vệ tự nhiên của da đã bị phá vỡ hoàn toàn. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho virus dại tiếp xúc trực tiếp với các mô dưới da và đầu mút dây thần kinh cảm giác. Bên cạnh virus dại, khoang miệng của loài chó còn chứa nhiều loại vi khuẩn kỵ khí và gram âm có khả năng gây nhiễm trùng mô mềm tại chỗ hoặc viêm mô tế bào nếu không được can thiệp đúng cách.
Các bước sơ cứu ban đầu cần thực hiện ngay sau khi bị chó cắn
Ngay sau khi phát hiện bị chó cắn, bước sơ cứu tại chỗ đóng vai trò quyết định giúp giảm thiểu đáng kể tải lượng mầm bệnh tại vết thương. Bạn cần đưa vùng da bị tổn thương dưới vòi nước sạch đang chảy và rửa liên tục cùng xà phòng dịu nhẹ trong khoảng thời gian tối thiểu 15 phút. Dòng nước chảy sẽ giúp cuốn trôi phần lớn nước bọt của động vật cùng các chất bẩn bám dính. Sau khi rửa sạch bằng xà phòng, nhẹ nhàng lau khô vết thương bằng gạc sạch, sau đó sát trùng lại bằng cồn y tế 70 độ hoặc dung dịch povidone iodine. Bạn tuyệt đối không nên bôi các chất lạ như dầu hỏa, lá cây, tro bếp hay nước mắm lên miệng vết thương vì sẽ làm tăng nguy cơ hoại tử mô và nhiễm trùng thứ phát. Sau khi sát trùng, nên che phủ vết thương bằng gạc vô khuẩn một cách lỏng tay, không băng ép quá chặt.
Đánh giá nguy cơ lây truyền virus bệnh dại và vi khuẩn uốn ván
Tổn thương da có chảy máu do động vật cắn được xếp vào nhóm nguy cơ phơi nhiễm độ ba theo phân loại dịch tễ của Tổ chức Y tế Thế giới. Khi đã xuất hiện hiện tượng rỉ máu, virus dại nếu có trong nước bọt của con vật sẽ có khả năng di chuyển dọc theo các dây thần kinh ngoại biên để tiến dần về hệ thần kinh trung ương. Thời gian ủ bệnh dại có thể dao động từ vài tuần đến vài tháng tùy thuộc vào vị trí vết cắn gần hay xa thần kinh trung ương và tải lượng virus. Đáng chú ý, một khi bệnh dại đã phát tác triệu chứng lâm sàng thì tỷ lệ tử vong gần như là 100 phần trăm vì hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Ngoài ra, vết thương hở do răng nanh của chó tạo ra còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nha bào vi khuẩn uốn ván Clostridium tetani từ môi trường đất cát xung quanh. Do đó, việc dự phòng đồng thời cả bệnh dại và bệnh uốn ván là điều bắt buộc phải cân nhắc.
Thời điểm và quy trình xử trí y tế tại cơ sở chuyên khoa
Sau khi hoàn thành bước sơ cứu rửa sạch vết thương tại nhà, người bị chó cắn cần đến ngay trung tâm y tế dự phòng, phòng tiêm chủng hoặc bệnh viện gần nhất. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành thăm khám trực tiếp, phân độ vết thương, kiểm tra tiền sử tiêm chủng của nạn nhân và tiền sử dịch tễ của con vật cắn. Tùy thuộc vào vị trí vết cắn, tình trạng con vật tại thời điểm cắn và độ sâu của tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm vắc xin phòng dại đơn thuần hoặc kết hợp tiêm huyết thanh kháng dại cùng vắc xin uốn ván. Nếu con vật còn sống, người nhà cần tiến hành nhốt và theo dõi sát các biểu hiện hành vi của chó trong vòng 10 đến 14 ngày. Tuy nhiên, người bị cắn tuyệt đối không được trì hoãn việc tiêm phòng để chờ xem chó có phát dại hay không, bởi việc bảo vệ sớm là nguyên tắc sống còn trong dự phòng phơi nhiễm dại.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất hướng dẫn kiến thức y khoa phổ thông và không thể thay thế cho việc thăm khám trực tiếp bởi bác sĩ. Người bị chó cắn không được tự ý dùng thuốc bôi, đắp lá nam, giác hút nọc hoặc tự mua kháng sinh điều trị tại nhà. Tuyệt đối không trì hoãn việc đến cơ sở y tế dự phòng để được tư vấn tiêm chủng đúng phác đồ.
Tóm tắt
Bị chó cắn dù chỉ chảy máu ít vẫn tiềm ẩn rủi ro lây nhiễm virus dại và vi khuẩn uốn ván. Người bị cắn không nên chủ quan, cần tiến hành rửa vết thương ngay và đến trung tâm tiêm chủng hoặc cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá nguy cơ, tư vấn phác đồ tiêm dự phòng kịp thời và hướng dẫn theo dõi con vật đúng cách.
Nguồn tham khảo
- International Journal of Research Publication and Reviews: Challenges in Accessing Comprehensive Rabies Post-Exposure Prophylaxis: A Case Study Following a Street Dog Attack and Subsequent Kitten Bite
- Elsevier BV: Real-World Effectiveness of Rabies Post-Exposure Prophylaxis in Kerala, India: An Analysis of 1.29 Million Dog-Bite Cases
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên nặn máu ra sau khi bị chó cắn chảy máu ít không?
Không nên nặn bóp vì hành động này có thể làm dập nát thêm các tế bào xung quanh, tạo điều kiện cho virus dại và vi khuẩn xâm nhập sâu hơn vào mạch máu cũng như các đầu mút dây thần kinh. Bạn chỉ cần rửa vết thương nhẹ nhàng dưới vòi nước sạch.
Chó cắn trông khỏe mạnh bình thường thì có nguy cơ lây bệnh dại không?
Người bị cắn vẫn có thể đối mặt với nguy cơ lây bệnh dại vì con vật có thể đang trong giai đoạn ủ bệnh hoặc mang virus trước khi khởi phát triệu chứng. Bạn vẫn cần xử trí vết thương và đi khám chuyên khoa y tế để được đánh giá chỉ định tiêm phòng.
Chó đã tiêm phòng dại cắn chảy máu ít thì có cần tiêm vắc xin không?
Nếu chó đã tiêm phòng dại đầy đủ và còn hiệu lực, nguy cơ lây nhiễm sẽ thấp hơn nhưng không hoàn toàn bằng không. Bác sĩ vẫn cần kiểm tra sổ tiêm của vật nuôi, đánh giá vết thương và hướng dẫn theo dõi con vật trong vòng 10 đến 14 ngày.
Tiêm phòng vắc xin dại sau khi bị chó cắn có gây hại cho trí nhớ không?
Vắc xin phòng dại thế hệ mới được sản xuất trên tế bào nuôi cấy vô cùng an toàn và tinh khiết, không gây tổn thương hệ thần kinh trung ương hay ảnh hưởng đến trí nhớ như các thế hệ vắc xin công nghệ cũ trước đây.
Sau khi bị chó cắn chảy máu nên đi tiêm phòng trong bao lâu?
Thời gian tiêm phòng dại tốt nhất là càng sớm càng tốt sau khi bị thương, lý tưởng là trong vòng 24 giờ đầu. Việc tiêm chủng sớm giúp cơ thể kịp thời tạo kháng thể bảo vệ trước khi virus dại kịp xâm nhập vào hệ thần kinh.
