Bị cận loạn có nên đeo kính thường xuyên không và cách chăm sóc mắt

Cận loạn có nên đeo kính thường xuyên không?

Cận loạn là tình trạng mắt xuất hiện đồng thời hai tật khúc xạ phổ biến gồm cận thị và loạn thị. Ở mắt chính thị bình thường, giác mạc và thể thủy tinh có bề mặt cong đều đặn dạng hình cầu, giúp các tia sáng song song hội tụ tại một điểm duy nhất ngay trên võng mạc.

Khi bị cận thị, trục nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc công suất khúc xạ của giác mạc quá lớn, khiến tiêu điểm nằm phía trước võng mạc và làm tầm nhìn xa bị mờ. Trong khi đó, loạn thị xảy ra khi giác mạc hoặc thể thủy tinh cong không đều, có độ cong khác nhau ở các kinh tuyến khác nhau, dẫn tới việc ánh sáng đi vào mắt hội tụ thành nhiều điểm thay vì một điểm rõ ràng. Do đó, người bị cận loạn thị không chỉ gặp khó khăn khi quan sát vật thể ở xa mà còn cảm thấy hình ảnh bị biến dạng, có viền bóng mờ ở cả cự ly gần lẫn xa, dễ gây đau đầu và hoa mắt nếu mắt phải tự điều tiết quá mức.

Yếu tố quyết định người bị cận thị kèm loạn thị có cần đeo kính thường xuyên không

Việc người mắc tật khúc xạ kết hợp giữa cận thị và loạn thị có nên đeo kính cả ngày hay không phụ thuộc trực tiếp vào độ khúc xạ thực tế. Nếu tổng độ cận và độ loạn ở mức vừa hoặc cao, người bệnh bắt buộc phải đeo kính thường xuyên để đảm bảo tầm nhìn rõ nét và hạn chế hiện tượng nhược thị, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Khi mắt không nhìn rõ, não bộ sẽ liên tục gửi tín hiệu điều tiết, khiến cơ thể mi căng cứng kéo dài.

Đối với những trường hợp cận nhẹ dưới 1 đi-ốp và độ loạn thị dưới 0,5 đi-ốp, người bệnh có thể linh hoạt tháo kính khi thực hiện các hoạt động ngoài trời, đi bộ hoặc thư giãn. Dẫu vậy, khi tham gia giao thông, lái xe ban đêm, đọc sách báo hoặc thao tác trên màn hình điện tử, việc sử dụng kính chuyên dụng là rất cần thiết để tránh tình trạng nhòe bóng hình ảnh và căng thẳng thị giác. Ngược lại, người có độ loạn từ 1 đi-ốp trở lên hầu như luôn cần đeo kính đều đặn vì loạn thị gây mờ cả ở cự ly gần lẫn cự ly xa.

Tác hại khi không đeo kính hoặc đeo sai độ ở người có tật cận loạn

Nhiều người có tâm lý ngại đeo kính vì sợ phụ thuộc hoặc lo ngại mắt bị dại. Tuy nhiên, việc trì hoãn đeo kính khi đã có chỉ định hoặc cố tình đeo kính sai độ sẽ gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe đôi mắt. Khi không có thấu kính hiệu chỉnh phù hợp, người bệnh thường có xu hướng nheo mắt, nghiêng đầu để tìm góc nhìn rõ hơn. Hành động này làm tăng áp lực lên nhãn cầu và các nhóm cơ vận nhãn, dẫn đến hiện tượng nhức hốc mắt, chảy nước mắt và đau nửa đầu kéo dài.

Đặc biệt ở lứa tuổi thanh thiếu niên, việc không đeo kính đúng độ khi bị cận loạn thị có thể đẩy nhanh tốc độ tiến triển của độ cận do mắt phải làm việc trong điều kiện thiếu sáng và hình ảnh hội tụ không chuẩn xác trên võng mạc. Ở trẻ em dưới 12 tuổi, loạn thị không được điều chỉnh kịp thời còn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhược thị chức năng, khiến thị lực không thể phục hồi tối đa dù sau này có đeo kính hay can thiệp phẫu thuật.

Hướng dẫn đeo kính cận loạn thị đúng cách trong sinh hoạt hàng ngày

Để việc đeo kính mang lại hiệu quả thị giác tối ưu và không gây mỏi mắt, người bệnh cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản. Trước hết, gọng kính phải vừa vặn với khuôn mặt, ve mũi và càng kính không gây chèn ép mạch máu vùng thái dương. Quan trọng nhất là tâm của tròng kính phải trùng khít với tâm đồng tử; việc lệch tâm kính dù chỉ vài milimét cũng có thể tạo ra hiệu ứng lăng kính ngoài ý muốn, gây méo hình và chóng mặt.

Khi làm việc với các thiết bị kỹ thuật số, khoảng cách từ mắt đến màn hình máy tính nên duy trì từ 50 đến 60 centimet và đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút. Tránh thói quen nhìn nghiêng qua mép kính vì thấu kính điều chỉnh loạn thị có trục quang học nhất định, việc nhìn lệch trục sẽ khiến hình ảnh bị biến dạng quang học. Sau khoảng 20 đến 30 phút tập trung cao độ, hãy chủ động tháo kính hoặc phóng tầm mắt ra xa để mắt được thả lỏng hoàn toàn.

Các biện pháp giúp bảo vệ thị lực và hạn chế tăng độ cận loạn

Bên cạnh việc đeo kính chỉnh quang học, người có tật khúc xạ cần chủ động áp dụng các biện pháp sinh hoạt lành mạnh để làm chậm tốc độ tăng độ cận và giữ cho giác mạc ổn định. Quy tắc thị giác 20-20-20 là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao: sau mỗi 20 phút làm việc liên tục, hãy nhìn vào một vật thể ở khoảng cách 20 feet tương đương 6 mét trong vòng ít nhất 20 giây. Thói quen này giúp giải tỏa áp lực cho cơ thể mi vốn phải co thắt liên tục khi nhìn gần.

Ánh sáng nơi học tập và làm việc cần được bố trí đồng đều, tránh để nguồn sáng phản chiếu trực tiếp gây chói mắt. Tăng cường thời gian hoạt động ngoài trời trong điều kiện ánh sáng tự nhiên từ 1 đến 2 giờ mỗi ngày đã được chứng minh có tác dụng tích cực trong việc làm chậm quá trình dài ra của trục nhãn cầu ở người trẻ. Ngoài ra, việc bổ sung các dưỡng chất như vitamin A, vitamin C, lutein, zeaxanthin và axit béo omega-3 từ thực phẩm cũng hỗ trợ duy trì độ ẩm và sức khỏe của võng mạc.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho quy trình khám khúc xạ chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kính có sẵn ngoài thị trường hoặc dùng chung kính với người khác mà chưa qua kiểm tra nhãn khoa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau nhức mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột hoặc nhìn thấy quầng sáng lóa, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám.

Tóm tắt

Người mắc tật cận loạn cần hiểu rõ tình trạng mắt để đeo kính đúng thời điểm và phù hợp nhu cầu thị giác. Việc tuân thủ lịch khám khúc xạ định kỳ, xây dựng thói quen nghỉ ngơi cho mắt và dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp bảo vệ thị lực lâu dài. Hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa mắt để nhận chỉ định điều chỉnh kính chính xác nhất.