Bệnh xơ gan có nguy hiểm không và các biến chứng thường gặp

Bệnh xơ gan có nguy hiểm không là gì?

Bệnh xơ gan là tình trạng xơ hóa lan tỏa kèm theo sự hình thành các nốt tái tạo bất thường trong cấu trúc nhu mô gan, phát sinh sau nhiều năm tổn thương viêm gan mạn tính. Lá gan bình thường vốn đảm nhận hàng trăm chức năng chuyển hóa quan trọng như tổng hợp protein huyết tương, đông máu, lọc độc tố và tiết dịch mật hỗ trợ tiêu hóa. Khi các mô sẹo xơ thay thế nhu mô lành, cấu trúc mạch máu trong gan bị biến dạng làm cản trở dòng máu lưu thông và suy giảm nghiêm trọng chức năng của cơ quan này. Xơ gan được chia thành hai giai đoạn chính gồm xơ gan còn bù và xơ gan mất bù, trong đó giai đoạn mất bù là thời điểm các triệu chứng suy gan nặng nề và biến chứng nguy hiểm bắt đầu bùng phát rõ rệt.

Mức độ nguy hiểm của bệnh xơ gan đối với sức khỏe

Bệnh xơ gan thực chất là giai đoạn muộn của quá trình viêm và tổn thương tế bào gan kéo dài do nhiều nguyên nhân như viêm gan virus B, viêm gan virus C mạn tính, lạm dụng rượu bia hoặc gan nhiễm mỡ thoái hóa tiến triển. Mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn phát hiện và khả năng bù trừ của nhu mô gan còn lại.

Ở giai đoạn xơ gan còn bù, các tế bào gan khỏe mạnh vẫn cố gắng đảm nhiệm chức năng chuyển hóa, thải độc và tổng hợp protein thiết yếu, do đó người bệnh thường chỉ có các biểu hiện mơ hồ như mệt mỏi, chán ăn hoặc không có triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, khi bệnh chuyển sang giai đoạn xơ gan mất bù, nhu mô gan bị xơ hóa lan tỏa kèm theo suy giảm chức năng gan nghiêm trọng và hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa, nguy cơ tử vong tăng cao nếu xuất hiện các đợt mất bù cấp tính. Do đó, xơ gan là một bệnh lý mạn tính nguy hiểm cần được theo dõi y khoa liên tục.

Các biến chứng nguy hiểm do tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa là cơ chế bệnh sinh trung tâm dẫn đến nhiều biến chứng cơ học và tuần hoàn nguy hiểm trong bệnh xơ gan. Khi các dải xơ cản trở dòng máu từ hệ tiêu hóa đổ về gan, áp lực lòng mạch tăng cao làm giãn nở các tĩnh mạch tại thực quản và dạ dày, tạo thành các búi giãn mỏng manh có thể vỡ bất kỳ lúc nào gây xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, nôn ra máu tươi và đi ngoài phân đen.

Đồng thời, sự kết hợp giữa tăng áp lực tĩnh mạch cửa và suy giảm nồng độ albumin máu khiến dịch thoát ra khoang phúc mạc hình thành cổ trướng và phù hai chi dưới. Khi dịch cổ trướng tích tụ nhiều, vi khuẩn đường ruột có thể xâm nhập gây nhiễm trùng dịch báng tự phát, biểu hiện qua sốt, đau bụng âm ỉ hoặc rối loạn tiêu hóa. Đây là tình trạng nhiễm trùng nguy hiểm đe dọa tính mạng nếu không được dùng kháng sinh và can thiệp y tế kịp thời.

Biến chứng suy giảm chức năng gan và nguy cơ ung thư gan

Khi gan suy kiệt không còn khả năng chuyển hóa và đào thải các chất độc hại sinh ra từ quá trình tiêu hóa protein, đặc biệt là amoniac, các độc chất này theo vòng tuần hoàn lên não gây ra hội chứng não gan hay hôn mê gan. Người bệnh có thể xuất hiện thay đổi tính tình, rối loạn giấc ngủ, run rẩy tay, lú lẫn, mất định hướng và dần hôn mê sâu.

Bên cạnh đó, rối loạn huyết động toàn thân do xơ gan tiến triển có thể kích hoạt hội chứng gan thận, dẫn đến tình trạng suy thận cấp chức năng rất khó hồi phục. Đáng lo ngại hơn, nền gan xơ là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến ung thư biểu mô tế bào gan. Việc tầm soát định kỳ bằng siêu âm ổ bụng và định lượng chỉ số AFP là bắt buộc để phát hiện sớm các tổn thương ác tính phát sinh trên nền gan xơ.

Nguyên tắc kiểm soát bệnh xơ gan và ngăn ngừa biến chứng

Mặc dù xơ gan không thể đảo ngược hoàn toàn khi mô sẹo đã hình thành dày đặc, việc chăm sóc đúng hướng có thể làm chậm tốc độ thoái hóa tế bào gan và ngăn ngừa các đợt biến chứng cấp tính. Người bệnh cần tuyệt đối ngưng sử dụng rượu bia, tuân thủ phác đồ điều trị nguyên nhân như thuốc kháng virus nếu mắc viêm gan B hoặc C mạn tính.

Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh xơ gan cần đảm bảo cung cấp đủ năng lượng, chia nhỏ bữa ăn trong ngày, hạn chế lượng muối natri để giảm bớt tình trạng ứ dịch cổ trướng. Ngoài ra, người bệnh cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật để được nội soi kiểm tra tĩnh mạch thực quản, làm xét nghiệm sinh hóa máu đánh giá chức năng gan và siêu âm tầm soát u gan sớm.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật. Người bệnh xơ gan tuyệt đối không tự ý mua thuốc, sử dụng các bài thuốc nam, thuốc bắc truyền miệng hoặc tự ý thay đổi liều lượng thuốc đang dùng vì nguy cơ gây độc trực tiếp cho gan và thúc đẩy suy gan cấp tính. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như nôn ra máu, đi ngoài phân đen sệt như bã cà phê, bụng chướng to nhanh, sốt cao hoặc lơ mơ lú lẫn, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh xơ gan là tổn thương mạn tính tiến triển có thể gây ra nhiều biến chứng đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời. Việc chủ động thăm khám định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa để bảo tồn chức năng gan còn lại. Người bệnh không nên tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa kiểm chứng.