Bệnh viêm nha chu có lây không và những điều cần biết để phòng ngừa

Viêm nha chu có lây không là gì?

Viêm nha chu là bệnh lý nhiễm trùng mạn tính ảnh hưởng trực tiếp đến các cấu trúc nâng đỡ răng, bao gồm nướu răng, dây chằng nha chu và xương ổ răng. Khi mảng bám sinh học và cao răng không được làm sạch định kỳ, vi khuẩn kỵ khí sẽ sinh sôi mạnh mẽ, gây viêm nướu rồi tiến triển sâu xuống tạo thành các túi nha chu. Quá trình viêm kéo dài sẽ phá hủy dần mô liên kết và xương, dẫn đến tụt nướu, răng lung lay và nguy cơ mất răng vĩnh viễn.

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa bệnh truyền nhiễm và sự lây truyền vi khuẩn. Viêm nha chu không lây theo cơ chế bệnh dịch thông thường. Tuy nhiên, các chủng vi khuẩn gây hại cư trú trong khoang miệng người bệnh có thể phát tán sang người khác khi có sự tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với nước bọt. Mức độ biểu hiện bệnh sau khi nhiễm vi khuẩn phụ thuộc rất lớn vào sức đề kháng và thói quen vệ sinh răng miệng của từng cá nhân.

Bản chất lây truyền vi khuẩn trong bệnh viêm nha chu

Về mặt phân loại y học, viêm nha chu không được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm lây lan thành dịch như cảm cúm hay quai bị. Bệnh là tình trạng nhiễm trùng mạn tính ở các tổ chức nâng đỡ răng bao gồm nướu, dây chằng nha chu và xương ổ răng. Nguyên nhân khởi phát bắt nguồn từ sự tích tụ lâu ngày của mảng bám vi khuẩn kết hợp với phản ứng viêm của từng cơ thể.

Tuy vậy, các chủng vi khuẩn kỵ khí gây bệnh như Porphyromonas gingivalis hay Treponema denticola có thể di chuyển từ người này sang người khác thông qua tiếp xúc nước bọt. Do đó, hiện tượng lây truyền ở đây là sự phát tán chủng vi sinh vật gây hại chứ không đồng nghĩa với việc người tiếp xúc chắc chắn sẽ mắc bệnh ngay lập tức.

Các con đường truyền vi khuẩn qua nước bọt

Vi khuẩn nha chu chủ yếu tồn tại trong mảng bám, dịch nướu và hòa lẫn vào nước bọt. Vì vậy, các hành vi tiếp xúc thân mật hoặc thói quen sinh hoạt dùng chung đồ dùng cá nhân là con đường chính khiến vi khuẩn truyền qua lại giữa các thành viên.

Những tình huống phổ biến bao gồm hôn môi sâu, dùng chung bàn chải đánh răng, dùng chung thìa đũa hoặc thói quen người lớn mớm thức ăn cho trẻ nhỏ. Khi nước bọt chứa vi khuẩn xâm nhập vào khoang miệng của người khác, chúng sẽ tìm cách bám dính vào bề mặt răng và đường viền nướu để thiết lập khuẩn lạc mới. Trẻ em với hệ vi sinh đường miệng chưa ổn định là đối tượng rất dễ tiếp nhận các chủng vi khuẩn này từ cha mẹ.

Yếu tố quyết định vi khuẩn có gây bệnh hay không

Việc tiếp nhận vi khuẩn từ người mắc bệnh viêm nha chu chỉ là điều kiện cần chứ chưa phải điều kiện đủ để làm khởi phát bệnh. Cơ thể mỗi người có hàng rào bảo vệ tự nhiên gồm dòng chảy nước bọt chứa kháng thể, tính toàn vẹn của niêm mạc nướu và hệ miễn dịch toàn thân.

Bệnh chỉ phát triển thành viêm nha chu khi gặp các yếu tố thuận lợi tại chỗ. Đó là tình trạng vệ sinh răng miệng kém tạo điều kiện cho mảng bám tích tụ thành cao răng dày đặc, thói quen hút thuốc lá làm suy giảm tưới máu nướu, hoặc các bệnh mạn tính như đái tháo đường làm giảm khả năng đề kháng. Nếu người nhận vi khuẩn duy trì thói quen làm sạch răng miệng kỹ lưỡng mỗi ngày, vi khuẩn mới truyền sang sẽ nhanh chóng bị loại bỏ trước khi kịp gây tổn thương mô nâng đỡ.

Biện pháp ngăn ngừa lây truyền vi khuẩn nha chu

Mặc dù nguy cơ lây truyền phụ thuộc vào cơ địa từng người, việc chủ động phòng ngừa sự trao đổi vi khuẩn gây hại trong gia đình vẫn là điều rất cần thiết. Mỗi cá nhân cần xây dựng ranh giới vệ sinh riêng biệt để bảo vệ sức khỏe răng miệng cho bản thân và người thân.

Biện pháp căn bản nhất là không dùng chung bàn chải đánh răng, ly uống nước và dụng cụ ăn uống với người đang có dấu hiệu viêm nướu hoặc chảy máu chân răng. Cần từ bỏ thói quen mớm thức ăn hoặc thổi nguội thức ăn trực tiếp trước khi đút cho trẻ nhỏ. Song song đó, người đã được chẩn đoán mắc bệnh viêm nha chu cần điều trị triệt để tại phòng khám nha khoa nhằm kiểm soát lượng vi khuẩn trong khoang miệng, giảm thiểu khả năng phát tán mầm bệnh sang người xung quanh.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về lây truyền vi khuẩn nha chu mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Tình trạng sưng nướu, chảy máu chân răng hay hôi miệng có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Bạn không nên tự ý mua thuốc kháng sinh hay dung dịch điều trị mà cần được bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt thăm khám trực tiếp để có phác đồ can thiệp phù hợp.

Tóm tắt

Viêm nha chu không phải là bệnh lây nhiễm trực tiếp nhưng vi khuẩn gây hại hoàn toàn có thể truyền qua nước bọt. Việc bảo vệ sức khỏe răng miệng cá nhân và hỗ trợ người thân cùng duy trì thói quen vệ sinh là giải pháp tốt nhất. Khi nhận thấy mô nướu có dấu hiệu sưng đau hoặc chảy máu, bạn nên đến cơ sở nha khoa để thăm khám kịp thời.