Bệnh viêm đường tiết niệu có lây không và những điều cần biết

Viêm đường tiết niệu có lây không là gì?

Viêm đường tiết niệu có thể gặp ở cả hai giới nhưng phổ biến hơn ở phụ nữ do đặc điểm giải phẫu niệu đạo ngắn và nằm gần hậu môn. Nguyên nhân hàng đầu gây bệnh là do vi khuẩn đường ruột, điển hình là vi khuẩn Escherichia coli, xâm nhập ngược dòng từ vùng đáy chậu vào niệu đạo rồi phát triển tại bàng quang. Dù không phải bệnh truyền nhiễm mang tính bùng phát cộng đồng, tác nhân vi khuẩn vẫn có khả năng phát tán giữa các cá nhân khi có sự tiếp xúc thân mật. Sự ma sát trong quan hệ tình dục có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn dễ dàng thâm nhập vào sâu bên trong niệu đạo. Hiểu đúng về cơ chế này giúp người bệnh tránh tâm lý hoang mang nhưng vẫn duy trì sự cẩn trọng cần thiết trong sinh hoạt gia đình.

Khả năng lây truyền qua hoạt động tình dục

Mặc dù viêm đường tiết niệu không phải là bệnh lây truyền qua đường tình dục đặc hiệu, quan hệ tình dục lại là con đường phổ biến khiến vi khuẩn phát tán giữa hai người. Trong quá trình giao hợp, các chuyển động cọ xát cơ học có thể vô tình đẩy vi khuẩn từ khu vực sinh dục ngoài, tầng sinh môn hoặc hậu môn tiếp cận trực tiếp vào lỗ niệu đạo của đối tác.

Nếu một người đang bị viêm nhiễm, việc quan hệ không có biện pháp bảo vệ có thể làm lây chéo vi khuẩn sang bạn tình hoặc làm tổn thương niêm mạc niệu đạo nặng hơn. Hơn nữa, một số tác nhân gây viêm niệu đạo như Chlamydia trachomatis hay vi khuẩn lậu cầu thực sự lây qua đường tình dục và có biểu hiện tương tự. Do đó, việc tạm kiêng giao hợp hoặc sử dụng bao cao su trong đợt điều trị là giải pháp an toàn để bảo vệ cả hai người.

Nguy cơ lây nhiễm gián tiếp qua thói quen sinh hoạt

Bên cạnh con đường tiếp xúc thể xác, vi khuẩn gây nhiễm trùng đường tiết niệu còn có thể phát tán gián tiếp nếu các nguyên tắc vệ sinh cá nhân bị xem nhẹ. Các chủng vi khuẩn như Escherichia coli có khả năng tồn tại nhất định trên các vật dụng ẩm ướt trong nhà tắm nếu không được giặt giũ và phơi khô thường xuyên.

Thói quen dùng chung khăn tắm, đồ lót hoặc chậu giặt vùng kín có thể trở thành cầu nối đưa vi sinh vật từ người mắc sang người khỏe mạnh. Mặc dù nguy cơ lây nhiễm qua bồn cầu công cộng hay nguồn nước sinh hoạt tương đối thấp khi cơ thể có hàng rào bảo vệ tự nhiên, việc duy trì đồ dùng cá nhân riêng biệt và thao tác vệ sinh từ trước ra sau khi đi tiêu vẫn là nguyên tắc căn bản để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập đường tiểu.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở từng người

Khả năng phát triển viêm đường tiết niệu sau khi tiếp xúc với mầm bệnh chịu ảnh hưởng lớn từ cơ địa và thói quen sinh hoạt của mỗi cá nhân. Ở phụ nữ, ngoài cấu trúc niệu đạo ngắn, sự sụt giảm nội tiết tố estrogen trong giai đoạn mãn kinh cũng làm niêm mạc đường tiểu mỏng đi và suy giảm lượng vi khuẩn có lợi Lactobacillus, khiến vi khuẩn gây bệnh dễ dàng phát triển.

Đối với nam giới, các bệnh lý như u xơ tuyến tiền liệt hoặc sỏi thận có thể cản trở dòng chảy của nước tiểu, tạo môi trường ứ đọng cho vi khuẩn sinh sôi. Thêm vào đó, những người có bệnh nền đái tháo đường, người thường xuyên nhịn tiểu hoặc có thói quen uống quá ít nước mỗi ngày đều có nguy cơ nhiễm khuẩn niệu cao hơn do cơ chế tự làm sạch tự nhiên của bàng quang bị suy giảm.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm và tái phát hiệu quả

Để ngăn ngừa lây lan vi khuẩn và hạn chế tối đa nguy cơ viêm tiết niệu tái phát, người bệnh và bạn đời cần thực hiện đồng bộ các biện pháp chăm sóc khoa học. Việc uống đủ khoảng hai lít nước mỗi ngày giúp thận bài tiết liên tục, tạo áp lực dòng nước tiểu để cuốn trôi vi khuẩn bám ở niêm mạc niệu đạo ra ngoài trước khi chúng kịp gây hại.

Cả nam và nữ nên hình thành thói quen vệ sinh vùng kín sạch sẽ và đi tiểu ngay sau khi quan hệ tình dục nhằm đào thải lượng vi khuẩn có thể bị đẩy vào đường tiểu trong lúc giao hợp. Tuyệt đối không dùng chung đồ lót, tránh thụt rửa sâu âm đạo bằng dung dịch có chất tẩy rửa mạnh và luôn vệ sinh theo chiều từ trước ra sau. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cả hai nên cùng đi khám tại cơ sở y tế để được đánh giá chính xác.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán y khoa hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa Thận Tiết niệu. Người bệnh không được tự ý mua thuốc kháng sinh để điều trị tại nhà vì có thể gây tình trạng kháng thuốc và khiến bệnh chuyển biến mạn tính. Khi xuất hiện các triệu chứng báo động như sốt cao, rét run, buồn nôn, đau dữ dội vùng hông lưng hoặc tiểu ra máu, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, viêm đường tiết niệu thông thường không phải bệnh lây truyền qua đường tình dục nhưng vi khuẩn gây bệnh vẫn có thể phát tán qua giao hợp và thói quen dùng chung đồ dùng vệ sinh. Chủ động giữ gìn vệ sinh, uống đủ nước và tham vấn ý kiến bác sĩ khi có triệu chứng bất thường là giải pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hệ tiết niệu.