Bệnh trĩ có tự khỏi được không và các biện pháp cải thiện

Bệnh trĩ có tự khỏi được không là gì?

Bệnh trĩ xảy ra khi các đám rối tĩnh mạch ở vùng hậu môn và phần dưới trực tràng bị phình giãn, sung huyết và suy giảm tính đàn hồi của các mô nâng đỡ xung quanh. Tùy thuộc vào vị trí hình thành so với đường lược, bệnh được phân chia thành trĩ nội, trĩ ngoại hoặc trĩ hỗn hợp.

Khi áp lực trong ổ bụng và vùng chậu tăng cao kéo dài, chẳng hạn do táo bón mạn tính, thói quen rặn nhiều khi đi cầu, tính chất công việc phải ngồi lâu hoặc phụ nữ trong giai đoạn mang thai, các mạch máu này sẽ dần giãn nở và tạo thành các búi trĩ. Bản chất của búi trĩ là một tổn thương thực thể liên quan đến hệ mạch máu và cấu trúc mô liên kết nâng đỡ. Do đó, một khi các sợi cơ đàn hồi đã bị thoái hóa và giãn nở quá mức, cơ thể không thể tự tái tạo lại cấu trúc ban đầu hoàn chỉnh nếu chỉ dựa vào cơ chế tự chữa lành tự nhiên. Người bệnh cần hiểu đúng bản chất để có thái độ xử trí đúng đắn.

Thực tế về khả năng phục hồi của búi trĩ theo cơ chế tự nhiên

Về mặt giải phẫu học, búi trĩ thực chất là các đám rối mạch máu tĩnh mạch nằm ở vùng hậu môn trực tràng dưới. Khi các tĩnh mạch này bị căng giãn quá mức và các mô liên kết nâng đỡ xung quanh bị thoái hóa, búi trĩ hình thành và rất khó co hồi trở lại trạng thái ban đầu như người bình thường.

Đối với trĩ nội độ một hoặc các đợt sưng viêm cấp tính mức độ nhẹ, người bệnh có thể nhận thấy các triệu chứng đau rát, ngứa ngáy hay chảy máu thoáng qua tự biến mất sau một vài ngày. Điều này xảy ra do tình trạng viêm nhiễm cục bộ tạm thời lắng xuống, mạch máu bớt sung huyết khi người bệnh bớt táo bón. Tuy nhiên, sự biến mất của triệu chứng không đồng nghĩa với việc tổn thương mạch máu đã lành lặn hoàn toàn.

Khi người bệnh tiếp tục gặp các yếu tố thuận lợi như táo bón kéo dài, ngồi nhiều, mang vác nặng hoặc chế độ ăn thiếu chất xơ, áp lực lên vùng chậu lại tăng lên. Lúc này, các triệu chứng trĩ sẽ nhanh chóng bùng phát trở lại, thậm chí diễn tiến nặng hơn theo thời gian nếu không có biện pháp điều chỉnh lối sống và kiểm soát áp lực tĩnh mạch phù hợp.

Sự khác biệt giữa các cấp độ trĩ đối với khả năng hồi phục

Khả năng kiểm soát và mức độ tự cải thiện của bệnh trĩ phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn tiến triển cụ thể của bệnh. Việc nhận biết đúng giai đoạn giúp người bệnh có hướng xử trí thích hợp và tránh tâm lý chủ quan.

Ở giai đoạn đầu, bao gồm trĩ nội độ một và độ hai nhỏ, búi trĩ chưa sa ra ngoài hoặc sa ra nhưng tự co lên được sau khi đi vệ sinh. Ở mức độ này, việc thay đổi chế độ dinh dưỡng, bổ sung đầy đủ chất xơ và uống đủ nước có thể giúp người bệnh hoàn toàn không còn cảm thấy triệu chứng khó chịu, giúp sinh hoạt hằng ngày trở lại bình thường mà chưa cần can thiệp ngoại khoa.

Ngược lại, khi bệnh đã chuyển sang trĩ nội độ ba hoặc độ bốn, búi trĩ sa ra ngoài thường xuyên, phải dùng tay đẩy vào hoặc nằm cố định bên ngoài hậu môn. Ở các mức độ này cùng với trĩ ngoại có kích thước lớn, các mô đệm đã lỏng lẻo và giãn vĩnh viễn. Bệnh không thể tự khỏi theo cách tự nhiên và việc trì hoãn thăm khám có thể dẫn đến nhiều biến chứng như sa nghẹt búi trĩ, tắc mạch trĩ hay viêm loét chảy máu kéo dài.

Các biện pháp hỗ trợ thuyên giảm triệu chứng trĩ tại nhà

Mặc dù cấu trúc tĩnh mạch đã giãn khó biến mất hoàn toàn nếu không can thiệp, người bệnh hoàn toàn có thể làm dịu nhanh chóng các đợt sưng đau cấp tính và ngăn ngừa bệnh tiến triển bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà.

Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong việc giảm nhẹ áp lực lên tĩnh mạch hậu môn. Người bệnh nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt để cung cấp đủ lượng chất xơ cần thiết, giúp phân mềm và dễ tống xuất ra ngoài. Đồng thời, uống từ một lít rưỡi đến hai lít nước mỗi ngày giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru, hạn chế tối đa nguy cơ táo bón.

Thói quen đại tiện cũng cần được chấn chỉnh kịp thời. Người bệnh tuyệt đối không nên nhịn đi cầu, tránh ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh hoặc vừa đi đại tiện vừa sử dụng điện thoại thông minh. Không nên rặn mạnh vì hành động này làm tăng áp lực tức thì lên các đám rối tĩnh mạch. Sau khi đi tiêu, nên vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước ấm sạch hoặc khăn mềm thay vì dùng giấy khô ráp chà xát gây tổn thương niêm mạc.

Ngoài ra, ngâm hậu môn vào chậu nước ấm mỗi ngày hai đến ba lần giúp làm dịu cảm giác co thắt cơ vòng, tăng cường tưới máu và giảm sưng tấy đáng kể. Việc duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ hàng ngày cũng giúp kích thích nhu động ruột và giảm ứ trệ máu vùng chậu.

Thời điểm cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa hậu môn trực tràng

Nhiều người vì tâm lý e ngại bệnh vùng nhạy cảm nên thường trì hoãn đi khám, dẫn đến việc tìm đến bác sĩ khi bệnh đã bước sang giai đoạn phức tạp. Việc thăm khám chuyên khoa tiêu hóa hoặc hậu môn trực tràng là vô cùng cần thiết trong nhiều tình huống.

Người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng chảy máu đỏ tươi thành giọt hoặc tia khi đi cầu. Chảy máu trực tràng không chỉ xuất phát từ trĩ mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo của polyp đại trực tràng, viêm loét đại tràng hoặc các bệnh lý ác tính khác cần được chẩn đoán phân biệt chính xác.

Bên cạnh đó, nếu búi trĩ sưng to bất thường kèm theo cảm giác đau rát dữ dội, không thể ngồi được, người bệnh có nguy cơ cao bị tắc mạch búi trĩ do hình thành cục máu đông bên trong. Những trường hợp này đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa can thiệp rạch lấy huyết khối hoặc xử lý khẩn cấp để tránh hoại tử mô. Đối với các trường hợp trĩ nặng không đáp ứng với điều trị nội khoa, các phương pháp hiện đại như thắt dây cao su, tiêm xơ hoặc phẫu thuật cắt trĩ sẽ được bác sĩ cân nhắc nhằm mang lại hiệu quả tối ưu cho từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc bôi, thuốc đặt hậu môn hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để đắp lên búi trĩ vì có thể gây nhiễm trùng, hoại tử hoặc dị ứng nghiêm trọng. Mọi quyết định điều trị cần có sự thăm khám trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Bệnh trĩ không thể tự biến mất hoàn toàn nếu búi trĩ đã phình giãn đáng kể, nhưng các triệu chứng cấp tính hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu can thiệp sớm. Thay đổi lối sống, ăn nhiều chất xơ, duy trì thói quen đi tiêu đều đặn và chủ động thăm khám y tế khi cần thiết là chìa khóa giúp bảo vệ vùng hậu môn trực tràng khỏe mạnh lâu dài.