Bệnh trĩ có nguy hiểm không và khi nào cần đi khám?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh trĩ là một trong những bệnh lý hậu môn trực tràng phổ biến nhất, xuất hiện ở cả nam giới và nữ giới thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau. Khi gặp phải triệu chứng chảy máu hoặc có cục thịt thừa sa ra ở vùng hậu môn, đa số người bệnh đều hoang mang tự hỏi liệu bệnh trĩ có nguy hiểm không và có đe dọa đến tính mạng hay không.
Câu trả lời từ các chuyên gia y tế là bệnh trĩ phần lớn là lành tính và hiếm khi gây tử vong trực tiếp ở giai đoạn khởi phát. Dù vậy, nếu người bệnh mang tâm lý e ngại, giấu bệnh và chậm trễ đi khám, bệnh trĩ có thể tiến triển âm thầm dẫn đến các biến chứng phức tạp như nghẹt búi trĩ, hoại tử mô hoặc thiếu máu nghiêm trọng, đồng thời dễ làm lu mờ những bệnh lý ác tính khác ở vùng trực tràng.
Bệnh trĩ có nguy hiểm không là gì?
Bệnh trĩ hình thành do sự giãn nở và phồng to bất thường của hệ thống tĩnh mạch bên trong lớp niêm mạc hoặc dưới da bao quanh ống hậu môn. Căn cứ vào vị trí giải phẫu so với đường lược, bệnh được phân chia thành trĩ nội, trĩ ngoại hoặc trĩ hỗn hợp. Nguyên nhân cốt lõi gây nên tình trạng này thường bắt nguồn từ áp lực gia tăng thường xuyên lên vùng đáy chậu, chẳng hạn như thói quen rặn mạnh khi bị táo bón kinh niên, tiêu chảy kéo dài, ngồi làm việc bất động nhiều giờ, phụ nữ trong thai kỳ hoặc người làm công việc bốc vác nặng nhọc. Ban đầu, bệnh trĩ biểu hiện kín đáo qua cảm giác vướng víu, cộm rát và vết máu mỏng dính vào phân. Nếu không nhận biết sớm để điều chỉnh lối sống, các búi trĩ sẽ ngày càng phì đại và sa tụt rõ rệt.
Bản chất thực tế của bệnh trĩ đối với tính mạng
Về mặt y học, bệnh trĩ là sự giãn quá mức của các đám rối tĩnh mạch trĩ ở vùng mô xung quanh hậu môn và trực tràng dưới. Ở các cấp độ ban đầu, bệnh không đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người. Người bệnh thường chỉ cảm thấy ngứa ngáy, khó chịu nhẹ hoặc thấy một lượng máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh khi đi đại tiện.
Tuy nhiên, mối nguy hiểm lớn nhất của bệnh trĩ không nằm ở bản chất khối u ác tính mà ở những ảnh hưởng tiêu cực kéo dài đối với chất lượng cuộc sống. Cảm giác đau rát liên tục mỗi khi ngồi xuống hoặc di chuyển khiến người bệnh luôn trong trạng thái căng thẳng, mệt mỏi và giảm hiệu suất làm việc. Nếu để bệnh âm thầm tiến triển mà không có biện pháp can thiệp, mức độ tổn thương sẽ ngày một sâu sắc hơn.
Các biến chứng nguy hiểm khi bệnh trĩ chuyển nặng
Khi bệnh trĩ chuyển sang giai đoạn nặng như trĩ nội độ ba, độ bốn hoặc trĩ ngoại kích thước lớn, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm. Biến chứng đầu tiên là tình trạng mất máu mạn tính do búi trĩ rỉ máu liên tục mỗi lần đi cầu, dẫn đến cơ thể suy nhược, chóng mặt, tụt huyết áp và da dẻ xanh xao.
Biến chứng cấp tính đáng lo ngại hơn là tắc mạch trĩ và nghẹt búi trĩ. Khi các cục máu đông hình thành bên trong lòng mạch trĩ, búi trĩ sẽ sưng to, tím tái và gây ra những cơn đau quặn thắt dữ dội. Trong trường hợp cơ vòng hậu môn co thắt nghẹt búi trĩ bị sa ra ngoài, máu không thể lưu thông sẽ nhanh chóng dẫn đến viêm loét diện rộng, hoại tử mô và nguy cơ nhiễm trùng máu nguy hiểm.
Nguy cơ nhầm lẫn giữa bệnh trĩ và các tổn thương đại trực tràng ác tính
Một nguy cơ gián tiếp nhưng vô cùng nguy hiểm của bệnh trĩ là sự nhầm lẫn triệu chứng với các bệnh lý ác tính đường tiêu hóa dưới. Cả bệnh trĩ, polyp trực tràng và ung thư đại trực tràng đều có thể biểu hiện bằng tình trạng đại tiện ra máu tươi hoặc máu lẫn chất nhầy.
Rất nhiều bệnh nhân vì chủ quan cho rằng mình chỉ bị trĩ thông thường nên đã tự ý mua thuốc về uống hoặc ngâm rửa tại nhà suốt thời gian dài. Đến khi các cơn đau bụng xuất hiện dày đặc, sụt cân bất thường và đi khám tại bệnh viện thì khối u đại trực tràng đã phát triển sang giai đoạn muộn. Đây là lý do mọi biểu hiện chảy máu hậu môn đều cần được bác sĩ chuyên khoa thăm dò kỹ lưỡng bằng kỹ thuật nội soi.
Thời điểm cần can thiệp y tế và nguyên tắc chăm sóc an toàn
Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa khi nhận thấy búi trĩ sa hẳn ra ngoài mà không thể tự co lại, kèm theo cảm giác đau rát dữ dội hoặc xuất hiện tình trạng chảy máu thành tia, máu đông cục khi đi tiêu. Đây là những dấu hiệu cảnh báo tổn thương đã vượt quá khả năng tự điều chỉnh thông thường.
Để kiểm soát bệnh trĩ an toàn, người bệnh cần xây dựng chế độ ăn giàu chất xơ, duy trì lượng nước uống đầy đủ mỗi ngày, tránh nhịn đại tiện hoặc ngồi quá lâu trên bồn cầu. Khi có biểu hiện nghi ngờ, việc thăm khám trực tiếp để được bác sĩ chỉ định phương pháp nội khoa, thủ thuật thắt dây cao su hoặc phẫu thuật phù hợp là giải pháp hữu hiệu nhất nhằm ngăn ngừa tái phát.
Lưu ý an toàn
Thông tin cung cấp chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức sức khỏe tổng quan và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y tế cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng, không đắp lá không rõ nguồn gốc vào búi trĩ và không tự mua thuốc đặt, thuốc bôi khi chưa có chỉ định từ bác sĩ để tránh nguy cơ nhiễm trùng và hoại tử mô hậu môn.
Tóm tắt
Bệnh trĩ tuy lành tính nhưng người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan chịu đựng trong âm thầm. Việc chủ động đi khám chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Hậu môn – Trực tràng ngay từ sớm sẽ giúp chẩn đoán chính xác, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.
Nguồn tham khảo
- International Journal of Colorectal Disease: Procedure for prolapse and hemorrhoids (PPH) with low rectal anastomosis using a PPH 03 stapler: low rate of recurrence and postoperative complications
- Journal of Gastroenterology & Digestive Systems: Piles Patronage about Hemorrhoids/Piles Which Leads to Colorectal/Bowel Cancer
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh trĩ có khả năng biến chứng thành ung thư không?
Bệnh trĩ là bệnh lành tính xuất phát từ cấu trúc mạch máu và hoàn toàn không thể tiến triển thành ung thư. Dù vậy, triệu chứng đi ngoài ra máu của trĩ rất dễ nhầm với ung thư trực tràng, do đó người bệnh cần nội soi để phân biệt.
Bệnh trĩ có thể tự khỏi mà không cần điều trị không?
Ở giai đoạn rất nhẹ, việc thay đổi chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và vận động có thể giúp búi trĩ co lại và giảm triệu chứng. Tuy nhiên khi trĩ đã sa nhiều hoặc có biến chứng, bệnh không thể tự khỏi mà cần can thiệp y tế.
Tắc mạch trĩ có nguy hiểm không và biểu hiện thế nào?
Tắc mạch trĩ xảy ra khi hình thành cục máu đông bên trong búi trĩ, gây sưng phồng căng cứng và đau đớn dữ dội. Đây là tình trạng cấp tính cần được bác sĩ chuyên khoa xử trí rạch lấy huyết khối hoặc điều trị can thiệp kịp thời.
Người mắc bệnh trĩ nên ưu tiên ăn những nhóm thực phẩm nào?
Người bệnh trĩ nên tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm giàu chất xơ hòa tan. Đồng thời cần uống đủ nước mỗi ngày để phân mềm xốp, giảm thiểu áp lực rặn khi đi đại tiện.
Mắc bệnh trĩ cần kiêng những đồ ăn thức uống gì?
Người bệnh trĩ cần kiêng các món cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ khó tiêu, đồ uống chứa cồn như rượu bia và nước ngọt có gas. Những thực phẩm này dễ gây kích ứng niêm mạc ống tiêu hóa và làm nặng thêm tình trạng táo bón.
