Bệnh trào ngược dạ dày có nguy hiểm không và khi nào cần đi khám

Trào ngược dạ dày có nguy hiểm không là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng các chất chứa trong dạ dày như acid hydrochloric, men tiêu hóa pepsin hoặc dịch mật trào ngược từng đợt hay thường xuyên lên thực quản. Bình thường, cơ thắt thực quản dưới đóng vai trò như một van một chiều, chỉ mở ra khi nuốt thức ăn và đóng chặt lại để ngăn dòng dịch vị chảy ngược lên trên.

Khi cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu hoặc áp lực trong dạ dày tăng cao bất thường, van này đóng không kín, tạo điều kiện cho dịch acid tấn công vào lớp niêm mạc thực quản vốn không có lớp chất nhầy bảo vệ dày như dạ dày. Tình trạng này không chỉ gây ra cảm giác ợ nóng, ợ trớ chua, tức nghẹn cổ họng mà còn kích hoạt phản ứng viêm tại chỗ. Hiểu đúng về cơ chế bệnh lý là bước đầu tiên để đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng của trào ngược đối với cơ thể.

Mức độ nguy hiểm thực tế của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Bản thân trào ngược dạ dày thực quản ở mức độ nhẹ thường không đe dọa trực tiếp đến tính mạng ngay lập tức nhưng gây suy giảm chất lượng cuộc sống. Các đợt trào ngược dịch vị acid, pepsin hoặc dịch mật lên thực quản lặp đi lặp lại sẽ bào mòn lớp niêm mạc bảo vệ. Mức độ nguy hiểm thực sự xuất hiện khi bệnh tiến triển âm thầm thành mạn tính trong nhiều tháng hoặc nhiều năm mà không được chẩn đoán và kiểm soát đúng mức.

Khi acid tiếp xúc thường xuyên với niêm mạc thực quản, phản ứng viêm liên tục sẽ dẫn đến tổn thương cấu trúc mô học. Người bệnh có thể đối mặt với những biến chứng từ nhẹ đến nghiêm trọng như trợt loét, sẹo xơ gây hẹp đường ăn uống hoặc loạn sản tế bào. Do đó, mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc rất lớn vào thời gian mắc bệnh, mức độ tổn thương thực thể và việc người bệnh có tuân thủ theo dõi y khoa hay không.

Các biến chứng đường tiêu hóa và hô hấp tiềm ẩn khi không điều trị

Biến chứng thường gặp đầu tiên là viêm loét thực quản, xảy ra khi acid dịch vị làm tổn thương lớp lót lòng ống tiêu hóa, gây đau rát sau xương ức, nuốt đau và có thể dẫn đến chảy máu tiêu hóa. Tình trạng viêm tái diễn nhiều lần sẽ kích thích hình thành mô xơ sẹo, dẫn đến biến chứng hẹp thực quản khiến người bệnh gặp khó khăn khi nuốt thức ăn đặc, thậm chí cảm thấy nghẹn ngay cả khi uống nước.

Một biến chứng đáng chú ý khác là thực quản Barrett, tình trạng các tế bào biểu mô vảy ở đoạn dưới thực quản bị biến đổi thành biểu mô trụ tương tự như niêm mạc ruột nhằm thích nghi với môi trường acid. Mặc dù thực quản Barrett không phải là ung thư, đây là tổn thương tiền ung thư làm gia tăng nguy cơ tiến triển thành ung thư biểu mô tuyến thực quản. Ngoài ra, dịch trào ngược có thể trào lên đường hô hấp trên gây viêm họng mạn tính, viêm thanh quản khàn tiếng, viêm xoang và khởi phát các cơn hen phế quản.

Dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám y tế ngay lập tức

Để ngăn chặn bệnh tiến triển nặng, người bệnh cần chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm đòi hỏi phải đi khám chuyên khoa Tiêu hóa ngay. Dấu hiệu phổ biến bao gồm nuốt nghẹn tăng dần, cảm giác thức ăn mắc kẹt ở cổ họng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen có mùi khét do chảy máu từ vết loét thực quản.

Bên cạnh đó, việc sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, thiếu máu mạn tính gây chóng mặt mệt mỏi, hoặc những cơn đau tức ngực dữ dội không thuyên giảm cũng là những tín hiệu báo động đỏ. Đối với các cơn đau ngực, việc thăm khám cẩn thận còn giúp bác sĩ loại trừ các hội chứng mạch vành cấp tính nguy hiểm ở tim trước khi quy kết nguyên nhân cho bệnh lý dạ dày thực quản.

Nguyên tắc kiểm soát và phòng ngừa biến chứng tiến triển

Kiểm soát trào ngược dạ dày đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa thay đổi lối sống và can thiệp y khoa. Về thói quen sinh hoạt, người bệnh cần chia nhỏ bữa ăn trong ngày, tránh ăn quá no, không nằm hoặc vận động mạnh trong vòng 2 đến 3 giờ sau khi ăn. Nâng cao đầu giường khoảng 15 đến 20 cm khi ngủ giúp trọng lực giữ dịch vị nằm yên trong dạ dày, hạn chế trào ngược ban đêm.

Về chế độ ăn, cần cắt giảm thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ chua cay, sô-cô-la, bạc hà, rượu bia và đồ uống có ga vì chúng làm giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới. Việc duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực ổ bụng tác động lên dạ dày. Khi các biện pháp lối sống không đủ kiểm soát triệu chứng, bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa sẽ chỉ định các nhóm thuốc phù hợp như thuốc ức chế bơm proton, thuốc kháng thụ thể H2 hoặc thuốc tăng cường vận động đường tiêu hóa.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng kéo dài các loại thuốc ức chế acid dạ dày mà không có sự theo dõi của nhân viên y tế. Khi xuất hiện các triệu chứng như đau ngực dữ dội, nôn ra máu, nuốt nghẹn hoặc sụt cân nhanh, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Tim mạch để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Trào ngược dạ dày thực quản có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Người bệnh không nên chủ quan trước các triệu chứng ợ nóng hay tức ngực kéo dài để phòng ngừa tổn thương thực quản mạn tính. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa sẽ giúp xác định đúng phác đồ điều trị và bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa lâu dài.