Bệnh thủy đậu dùng kháng sinh gì cho hiệu quả và đúng cách

Bệnh thủy đậu dùng kháng sinh là gì?

Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính rất phổ biến, do virus Varicella Zoster lây lan qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch nốt phỏng của người nhiễm bệnh. Sau thời gian ủ bệnh, người mắc thường xuất hiện các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, sốt nhẹ hoặc vừa, kèm theo các tổn thương dạng sẩn đỏ nhanh chóng tiến triển thành mụn nước trong suốt rải rác toàn thân.

Hiểu đúng bản chất bệnh học giúp người bệnh tránh được việc điều trị sai hướng. Vì tác nhân gây bệnh là virus, hệ miễn dịch của cơ thể đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát và đào thải mầm bệnh. Đa số các ca bệnh thủy đậu ở người khỏe mạnh có diễn tiến lành tính và tự hồi phục sau khoảng 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc, cách ly và giữ vệ sinh đúng cách mà không cần can thiệp bằng kháng sinh.

Vì sao thuốc kháng sinh không có tác dụng diệt virus gây bệnh thủy đậu

Nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh thủy đậu là virus Varicella Zoster, thuộc họ virus Herpes. Trong khi đó, thuốc kháng sinh là nhóm dược phẩm chuyên biệt được nghiên cứu để ức chế hoặc tiêu diệt các tế bào vi khuẩn thông qua việc phá hủy thành tế bào hoặc ức chế tổng hợp protein vi khuẩn. Kháng sinh hoàn toàn không có cơ chế tác động lên cấu trúc sinh học của virus.

Chính vì lý do này, việc sử dụng kháng sinh cho người mắc thủy đậu thông thường không mang lại bất kỳ hiệu quả điều trị nào. Thuốc không giúp rút ngắn thời gian phát ban, không làm thuyên giảm cảm giác ngứa ngáy và không ngăn chặn được sự lan rộng của các nốt phỏng nước. Ngược lại, việc tự ý dùng kháng sinh không đúng mục đích còn có thể gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột, dị ứng thuốc và thúc đẩy vi khuẩn kháng kháng sinh trong cộng đồng.

Trường hợp người mắc bệnh thủy đậu bắt buộc phải sử dụng kháng sinh

Mặc dù không có vai trò điều trị căn nguyên virus, thuốc kháng sinh vẫn có thể được bác sĩ chỉ định trong trường hợp người bệnh xuất hiện biến chứng bội nhiễm vi khuẩn. Các nốt phỏng thủy đậu khi vỡ ra tạo thành các tổn thương hở trên bề mặt da. Nếu người bệnh cào gãi do ngứa hoặc vệ sinh không đảm bảo, các vi khuẩn thường trú trên da như tụ cầu vàng hoặc liên cầu khuẩn có thể xâm nhập gây viêm mô tế bào, chốc lở hoặc áp xe.

Khi xuất hiện bội nhiễm da hoặc các biến chứng nhiễm khuẩn thứ phát nặng hơn như viêm phế quản phổi hay nhiễm trùng huyết, bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám, đánh giá mức độ tổn thương và chỉ định loại kháng sinh phù hợp. Kháng sinh dùng trong trường hợp này có thể ở dạng bôi ngoài da tại chỗ hoặc dạng uống, dạng tiêm truyền toàn thân tùy theo mức độ lan rộng của ổ nhiễm trùng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh uống khi chưa có kết luận chẩn đoán từ bác sĩ.

Các nhóm thuốc điều trị hỗ trợ đúng cách cho người bệnh thủy đậu

Thay vì lạm dụng kháng sinh, phác đồ y khoa tập trung vào các nhóm thuốc điều trị triệu chứng, hỗ trợ cơ thể phục hồi và thuốc kháng virus khi có chỉ định chuyên môn. Đối với nhóm kháng virus, hoạt chất acyclovir hoặc valacyclovir có thể được bác sĩ cân nhắc sử dụng cho người có nguy cơ biến chứng cao, người suy giảm miễn dịch hoặc người bệnh nặng, đặc biệt khi được can thiệp sớm trong 24 đến 72 giờ đầu kể từ lúc phát ban.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát triệu chứng đóng vai trò thiết yếu. Thuốc hạ sốt paracetamol thường được lựa chọn khi người bệnh có sốt cao khó chịu. Cần tránh dùng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm ở trẻ nhỏ. Để giảm cảm giác ngứa ngáy và hạn chế phản xạ gãi làm vỡ bóng nước, bác sĩ có thể hướng dẫn dùng thuốc kháng histamin đường uống hoặc bôi dung dịch làm dịu da phù hợp. Tại các nốt phỏng đã vỡ, dung dịch sát khuẩn nhẹ như xanh methylen thường được chỉ định chấm cục bộ để phòng ngừa nhiễm khuẩn.

Biện pháp chăm sóc tại nhà giúp hạn chế tối đa biến chứng nhiễm khuẩn

Để quá trình hồi phục diễn ra an toàn và hạn chế tối đa nguy cơ phải dùng đến kháng sinh do bội nhiễm, người bệnh và người chăm sóc cần tuân thủ chế độ vệ sinh cá nhân nghiêm ngặt. Quan niệm dân gian kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối là một sai lầm phổ biến, khiến mồ hôi và chất bẩn tích tụ trên da tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi phát triển.

Người bệnh nên tắm rửa nhẹ nhàng hàng ngày bằng nước ấm trong phòng kín gió, không chà xát mạnh làm vỡ các mụn nước, sau đó thấm khô bằng khăn mềm sạch. Cần cắt ngắn móng tay, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, hoặc cho trẻ đeo bao tay mềm vào ban đêm để tránh cào gãi vô thức. Ngoài ra, tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, thuốc bột không rõ nguồn gốc lên vùng da tổn thương vì điều này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng sâu và để lại sẹo xấu vĩnh viễn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng kháng sinh, thuốc kháng virus hay thuốc bôi chứa corticoid khi chưa có đơn của bác sĩ. Nếu xuất hiện dấu hiệu sốt cao liên tục không hạ, nốt phỏng rỉ mủ, khó thở hoặc lơ mơ, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Bệnh thủy đậu là bệnh nhiễm trùng do virus nên thuốc kháng sinh hoàn toàn không có hiệu lực trong điều trị thông thường. Kháng sinh chỉ được dùng khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn dưới sự chỉ định chặt chẽ của bác sĩ. Người bệnh cần giữ vệ sinh da sạch sẽ, chăm sóc đúng cách và đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường để được hướng dẫn điều trị an toàn, hiệu quả.