Bệnh tay chân miệng bị rồi có bị lại không và nguyên nhân tái nhiễm

Bệnh tay chân miệng bị rồi có bị lại không?

Bệnh tay chân miệng do các đại diện thuộc nhóm Enterovirus gây ra, trong đó phổ biến nhất là chủng Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71. Bệnh có đặc trưng là các tổn thương dạng bóng nước xuất hiện ở niêm mạc miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân và vùng mông. Đa số các trường hợp mắc bệnh ở mức độ nhẹ có thể tự hồi phục sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, một số chủng virus như Enterovirus 71 có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm về thần kinh, tim mạch hoặc hô hấp. Do có nhiều chủng virus cùng gây ra một hội chứng lâm sàng giống nhau, việc cơ thể từng tạo miễn dịch với một chủng nhất định sẽ không ngăn chặn được sự tấn công của các chủng virus khác trong những lần tiếp xúc sau.

Giải đáp khả năng tái nhiễm bệnh tay chân miệng ở trẻ

Sau khi khỏi bệnh tay chân miệng, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ sản sinh ra kháng thể đặc hiệu để chống lại chủng virus đã xâm nhập. Tuy nhiên, hội chứng tay chân miệng không do một loại virus duy nhất gây ra mà do cả một nhóm virus thuộc họ Enterovirus.

Nếu trẻ tiếp xúc với một chủng virus khác trong nhóm này, ví dụ lần đầu nhiễm Coxsackievirus A16 và lần sau tiếp xúc với Enterovirus 71 hoặc Coxsackievirus A6, cơ thể vẫn sẽ bị bệnh trở lại. Kháng thể hình thành từ lần bệnh trước không có khả năng bảo vệ cơ thể khỏi chủng virus mới.

Ngoài ra, miễn dịch tự nhiên đối với virus tay chân miệng cũng có thể giảm dần theo thời gian. Trẻ em có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thói quen sinh hoạt tập thể tại nhà trẻ hay trường học là nhóm đối tượng có nguy cơ tái nhiễm cao nhất.

Các chủng virus phổ biến gây tái phát bệnh tay chân miệng

Họ virus ruột gây bệnh tay chân miệng gồm nhiều chủng khác nhau, trong đó hai chủng thường gặp nhất tại Việt Nam là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71. Chủng Coxsackievirus A16 thường gây ra các thể bệnh nhẹ, diễn tiến lành tính và ít gặp biến chứng nặng.

Trong khi đó, chủng Enterovirus 71 lại có độc tính cao hơn, dễ gây ra các biến chứng nguy hiểm trên hệ thần kinh trung ương và hệ tuần hoàn như viêm não, viêm màng não, tổn thương cơ tim hay phù phổi cấp. Bên cạnh hai chủng chính này, các chủng khác như Coxsackievirus A6 hoặc Coxsackievirus A10 cũng có thể gây bệnh với các triệu chứng lâm sàng đa dạng.

Sự lưu hành đồng thời của nhiều chủng virus trong cộng đồng khiến trẻ có thể mắc bệnh tay chân miệng nhiều lần trong năm hoặc trong suốt thời thơ ấu nếu tiếp xúc với các nguồn lây khác nhau.

Dấu hiệu nhận biết và mức độ nghiêm trọng khi trẻ bị lại

Khi trẻ bị tái nhiễm bệnh tay chân miệng, các triệu chứng lâm sàng có thể tương tự hoặc khác biệt so với lần mắc bệnh đầu tiên tùy thuộc vào chủng virus gây bệnh. Trẻ thường bắt đầu với các biểu hiện như sốt, đau họng, biếng ăn và mệt mỏi.

Sau đó, các nốt bóng nước xuất hiện ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, gây đau rát khi ăn uống. Các vết bọng nước cũng xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối hoặc vùng mông. Mức độ nghiêm trọng của lần tái nhiễm không phụ thuộc vào việc trẻ từng mắc bệnh hay chưa, mà phụ thuộc vào động lực của chủng virus, thể trạng và sức đề kháng của trẻ tại thời điểm đó.

Cha mẹ cần theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo sớm của biến chứng như sốt cao liên tục không hạ, giật mình chới với, quấy khóc run tay chân hoặc nôn ói nhiều để kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Biện pháp phòng ngừa tái nhiễm bệnh tay chân miệng cho trẻ

Để giảm thiểu nguy cơ tái nhiễm bệnh tay chân miệng, việc thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường sống đóng vai trò quyết định. Phụ huynh và người chăm sóc cần rèn luyện cho trẻ thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Các bề mặt tiếp xúc hằng ngày như đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế và dụng cụ học tập cần được lau chùi, khử khuẩn định kỳ bằng các dung dịch sát khuẩn phù hợp. Khi trong lớp học hoặc khu vực sống có trẻ mắc bệnh, cần cách ly trẻ bệnh tại nhà trong khoảng từ một đến hai tuần để tránh lây nhiễm chéo.

Đồng thời, giữ cho không gian sống thông thoáng, cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất giúp nâng cao sức đề kháng tự nhiên cho trẻ trước các tác nhân gây bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Khi trẻ có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh tay chân miệng hoặc có dấu hiệu sốt cao, quấy khóc bất thường, cha mẹ cần đưa trẻ đến khám tại cơ sở y tế hoặc chuyên khoa Nhi để được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn theo dõi phù hợp với tình trạng cụ thể của từng trẻ.

Tóm tắt

Bệnh tay chân miệng hoàn toàn có thể tái nhiễm nhiều lần do sự đa dạng của các chủng virus gây bệnh. Phụ huynh không nên chủ quan ngay cả khi trẻ đã từng mắc bệnh trước đó. Việc duy trì thói quen vệ sinh sạch sẽ và theo dõi chặt chẽ các biểu hiện bất thường sẽ giúp bảo vệ trẻ an toàn trước nguy cơ tái nhiễm.