Bệnh sởi có bị lại không và khả năng miễn dịch sau mắc

Bệnh sởi có bị lại không là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, lan truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện. Bệnh có biểu hiện đặc trưng gồm sốt cao, viêm long đường hô hấp trên như ho, chảy nước mũi, viêm kết mạc mắt đỏ và ban dát sẩn xuất hiện tuần tự từ sau tai, mặt lan dần xuống thân mình và các chi.

Khác với nhiều bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thông thường có thể tái diễn nhiều lần trong đời, virus sởi chỉ có một typ kháng nguyên duy nhất tương đối ổn định. Do đó, khi cơ thể đã một lần tiếp xúc và sinh ra đáp ứng miễn dịch đầy đủ đối với virus này, hàng rào bảo vệ sẽ duy trì tính đặc hiệu rất cao và ngăn chặn hiệu quả nguy cơ tái nhiễm trong suốt những năm tháng tiếp theo.

Cơ chế miễn dịch tự nhiên sau khi mắc bệnh sởi

Sau khi virus sởi xâm nhập vào cơ thể, hệ thống miễn dịch sẽ được kích hoạt mạnh mẽ để chống lại tác nhân gây bệnh. Trong quá trình này, các tế bào lympho B sẽ sản sinh ra kháng thể đặc hiệu nhóm IgG, đồng thời tạo ra các tế bào miễn dịch ghi nhớ kéo dài trong tủy xương và hệ bạch huyết.

Nhờ trí nhớ miễn dịch sâu sắc này, nếu virus sởi xâm nhập lại trong tương lai, cơ thể sẽ nhanh chóng nhận diện và vô hiệu hóa virus trước khi chúng kịp nhân lên gây thành triệu chứng lâm sàng. Vì vậy, người đã từng mắc sởi điển hình và hồi phục hoàn toàn sẽ có được miễn dịch bảo vệ gần như trọn đời, khiến tỷ lệ tái nhiễm sởi trong y văn là cực kỳ thấp.

Nguyên nhân khiến nhiều người nghĩ rằng bệnh sởi bị tái phát

Tình trạng nghi ngờ mắc sởi lần hai trên thực tế phần lớn xuất phát từ việc chẩn đoán nhầm lẫn giữa sởi và các bệnh truyền nhiễm gây phát ban khác. Nhiều bệnh do virus như rubella hay còn gọi là sởi Đức, sốt phát ban do enterovirus, adenovirus, parvovirus B19 hoặc bệnh sốt xuất huyết Dengue ở giai đoạn phát ban đều có biểu hiện lâm sàng ban đầu khá tương đồng.

Nếu ở lần phát ban đầu tiên người bệnh không được xét nghiệm huyết thanh khẳng định nhiễm virus sởi mà chỉ dựa vào quan sát triệu chứng mắt thường, việc mắc một loại virus phát ban khác sau đó dễ gây hiểu lầm rằng bệnh sởi đã tái phát. Ngoài ra, các trường hợp suy giảm miễn dịch nghiêm trọng sau hóa trị hoặc ghép tạng cũng có thể làm suy yếu nồng độ kháng thể bảo vệ, dù tình huống này rất hiếm gặp.

Tầm quan trọng của vắc xin trong phòng ngừa bệnh sởi

Mặc dù miễn dịch sau khi mắc bệnh tự nhiên rất bền vững, việc chủ động để mắc bệnh nhằm có miễn dịch là quan niệm hết sức nguy hiểm. Bệnh sởi có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tai giữa, tiêu chảy mất nước cấp tính, thậm chí là viêm não đe dọa tính mạng và để lại di chứng thần kinh lâu dài.

Tiêm phòng vắc xin chứa thành phần sởi là biện pháp tạo miễn dịch an toàn, chủ động và mang lại hiệu quả bảo vệ tương đương với miễn dịch tự nhiên mà không phải đối mặt với các rủi ro biến chứng nguy hiểm. Trẻ em cần được tiêm đúng lịch các mũi vắc xin theo chương trình tiêm chủng, trong khi người lớn chưa rõ tiền sử mắc bệnh hoặc chưa tiêm đủ mũi cũng nên chủ động tham vấn nhân viên y tế để được tiêm bổ sung kịp thời.

Lưu ý an toàn

Các thông tin giải đáp trên mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Khi bản thân hoặc trẻ nhỏ xuất hiện triệu chứng sốt cao, phát ban kèm theo dấu hiệu li bì, khó thở, co giật hoặc nôn nhiều, gia đình cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc các loại lá tắm dân gian khi chưa có tư vấn y tế.

Tóm tắt

Người từng mắc sởi hầu như có được khả năng miễn dịch bảo vệ suốt đời và rất hiếm khi mắc lại. Để bảo vệ bản thân và cộng đồng một cách an toàn nhất, việc chủ động tiêm chủng vắc xin sởi đầy đủ và đúng lịch vẫn là giải pháp y tế tối ưu. Khi có các dấu hiệu sốt phát ban nghi ngờ, người bệnh cần đi khám tại cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác và hướng dẫn chăm sóc đúng cách.