Bệnh sán lá gan có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý

Bệnh sán lá gan có nguy hiểm không là gì?

Bệnh sán lá gan là tình trạng nhiễm ký sinh trùng thuộc giống sán lá ở người, chủ yếu do hai tác nhân là sán lá gan lớn Fasciola và sán lá gan nhỏ Clonorchis sinensis hoặc Opisthorchis viverrini gây ra. Con đường lây nhiễm chủ yếu bắt nguồn từ thói quen ăn uống thực phẩm chưa nấu chín chứa nang ấu trùng ký sinh.

Người bệnh thường nhiễm sán lá gan lớn khi ăn sống các loại thực vật thủy sinh mọc dưới nước như rau cần, cải xoong, rau ngổ, ngó sen hoặc uống nước chưa đun sôi. Trong khi đó, sán lá gan nhỏ lây truyền qua thói quen ăn gỏi cá nước ngọt, cá nướng chưa chín hoặc ốc chưa qua xử lý nhiệt. Sau khi vào cơ thể qua đường miệng, ấu trùng thoát vỏ, di chuyển và ký sinh tại các mô gan hoặc đường mật, gây ra phản ứng viêm và phá hủy cấu trúc gan mật theo thời gian.

Cơ chế gây tổn thương của sán lá gan lớn và sán lá gan nhỏ

Bệnh sán lá gan được chia thành hai nhóm chính là sán lá gan lớn và sán lá gan nhỏ, mỗi nhóm có cơ chế gây tổn thương đường tiêu hóa khác nhau.

Sán lá gan lớn sau khi xâm nhập qua đường tiêu hóa sẽ xuyên qua thành ruột, di chuyển vào ổ bụng rồi định vị tại nhu mô gan. Quá trình di chuyển và phát triển này tạo thành các tổn thương viêm, ổ hoại tử dạng hầm hoặc các khối áp xe gan giả u. Trong khi đó, sán lá gan nhỏ thường cư trú lâu dài trong các ống mật trong và ngoài gan, gây viêm mạn tính biểu mô đường mật, dẫn đến dày thành ống mật, xơ hóa và ứ trệ dòng chảy của dịch mật. Cả hai thể bệnh đều tác động trực tiếp lên chức năng gan mật và sức khỏe toàn thân nếu không được can thiệp sớm.

Những biểu hiện cảnh báo tổn thương gan mật

Ở giai đoạn cấp tính, người nhiễm sán lá gan lớn thường xuất hiện các cơn sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, kèm theo cảm giác đau tức âm ỉ hoặc quặn thắt ở vùng hạ sườn phải. Cơn đau có thể lan ra sau lưng hoặc lên vai phải, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với các bệnh lý ngoại khoa khác như viêm túi mật cấp hoặc viêm ruột thừa.

Bên cạnh đó, bệnh nhân thường gặp các rối loạn tiêu hóa như chán ăn, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn, sụt cân và nổi mẩn ngứa dị ứng trên da. Ở giai đoạn mạn tính hoặc khi nhiễm sán lá gan nhỏ, các dấu hiệu thường tiến triển âm thầm, triệu chứng mơ hồ khiến nhiều người chủ quan không thăm khám, chỉ đến bệnh viện khi gan và ống mật đã chịu tổn thương lan rộng.

Các biến chứng nghiêm trọng đe dọa sức khỏe khi nhiễm sán lá gan

Mức độ nguy hiểm của bệnh sán lá gan thể hiện rõ nhất qua những biến chứng nặng nề nếu không được xử trí đúng phác đồ. Khi các ổ áp xe do sán lá gan lớn vỡ vào khoang màng phổi, màng tim hoặc ổ bụng, bệnh nhân có thể đối mặt với viêm phúc mạc, tràn dịch màng phổi, nhiễm trùng huyết đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Đối với sán lá gan nhỏ, sự hiện diện kéo dài của ký sinh trùng trong đường mật là nguyên nhân dẫn đến xơ gan ứ mật, sỏi mật và viêm đường mật tái phát nhiều lần. Đáng lo ngại hơn, tình trạng viêm mạn tính và kích thích liên tục của sán lá gan nhỏ trong nhiều năm được y văn xác định là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến ung thư biểu mô đường mật, một bệnh lý ác tính có tiên lượng điều trị vô cùng khó khăn.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm sán lá gan trong sinh hoạt

Biện pháp cốt lõi để ngăn ngừa sán lá gan là cắt đứt con đường xâm nhập của nang ấu trùng vào cơ thể qua thói quen ăn uống hằng ngày. Tuyệt đối không ăn gỏi cá sống, cá chưa nấu chín kỹ, ốc luộc tái hoặc các món tiết canh, thịt tái từ động vật ăn cỏ.

Người dân cũng cần từ bỏ thói quen ăn sống các loại rau thủy sinh như rau cần nước, rau muống nước, rau ngổ, cải xoong và ngó sen khi chưa được nấu chín. Luôn sử dụng nguồn nước sạch đã đun sôi để ăn uống và rửa sạch dụng cụ nhà bếp. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau tức hạ sườn phải, sốt kéo dài hoặc ngứa ngáy sau khi ăn các thực phẩm nguy cơ, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa ký sinh trùng hoặc tiêu hóa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo y khoa, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc trị giun sán hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng khi chưa có kết luận xét nghiệm chính xác từ cơ sở y tế.

Tóm tắt

Nhiễm sán lá gan là bệnh lý hoàn toàn có thể phát hiện và điều trị hiệu quả nếu người bệnh đi khám kịp thời tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Việc duy trì thói quen ăn chín uống sôi, vệ sinh an toàn thực phẩm và chủ động tầm soát khi có yếu tố nghi ngờ là biện pháp tốt nhất để bảo vệ gan cũng như toàn bộ hệ tiêu hóa.