Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nên ăn gì để cải thiện thể trạng

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nên ăn gì là gì?

Ở người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, các đường dẫn khí bị hẹp và tổn thương mạn tính khiến việc hít thở đòi hỏi sự gắng sức liên tục của các cơ hô hấp. Tình trạng này làm tăng mức tiêu hao năng lượng cơ bản, khiến nhiều người bệnh dễ bị sụt cân ngoài ý muốn và suy mòn khối cơ. Ngược lại, một số bệnh nhân thừa cân lại gặp khó khăn do mỡ bụng cản trở chuyển động hạ xuống của cơ hoành khi hô hấp.

Dinh dưỡng hợp lý tuy không thể phục hồi hoàn toàn các tổn thương phế nang nhưng là phương pháp hỗ trợ đắc lực giúp kiểm soát triệu chứng khó thở và giảm nguy cơ bùng phát các đợt cấp. Khi cơ thể được cung cấp đủ dưỡng chất, hệ miễn dịch sẽ hoạt động vững vàng hơn để chống lại các đợt nhiễm trùng đường hô hấp. Vì vậy, xây dựng thực đơn khoa học là một phần thiết yếu trong kế hoạch chăm sóc toàn diện cho người bệnh.

Bổ sung chất đạm đầy đủ để bảo vệ khối cơ hô hấp

Chất đạm là thành phần cốt lõi giúp duy trì cấu trúc và sức mạnh của các khối cơ, đặc biệt là cơ hoành và cơ liên sườn. Khi người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính bị thiếu hụt protein, cơ hô hấp sẽ nhanh chóng suy yếu, khiến cảm giác mệt mỏi và hụt hơi xuất hiện ngay cả khi làm những việc nhẹ.

Người bệnh nên ưu tiên các nguồn đạm nạc dễ tiêu hóa như thịt gia cầm bỏ da, cá, trứng gà, đậu phụ và các loại đậu. Đặc biệt, các loại cá béo như cá hồi hoặc cá thu còn cung cấp thêm axit béo omega-3 giúp hỗ trợ giảm viêm niêm mạc đường thở. Nên chia đều lượng chất đạm vào các bữa ăn trong ngày thay vì ăn quá nhiều trong một bữa duy nhất để cơ thể hấp thu trọn vẹn mà không gây đầy bụng.

Tăng cường chất béo lành mạnh để giảm sinh khí carbonic

Trong quá trình chuyển hóa năng lượng, chất béo sản sinh ra ít khí carbonic trên mỗi đơn vị oxy tiêu thụ hơn so với chất bột đường. Việc giảm lượng khí carbonic sinh ra sẽ giúp phổi không phải làm việc quá tải để tống khí thải ra ngoài, nhờ đó làm giảm bớt cảm giác hụt hơi sau bữa ăn.

Người bệnh nên bổ sung các nguồn chất béo không bão hòa từ dầu thực vật như dầu ô liu, dầu đậu nành, cùng các loại hạt dinh dưỡng như quả óc chó, hạnh nhân và quả bơ. Những thực phẩm này cung cấp mật độ calo cao trong thể tích nhỏ, rất hữu ích cho người hay mệt mỏi hoặc chán ăn. Tuy nhiên, cần tránh các loại mỡ động vật và đồ chiên xào nhiều dầu mỡ vì chúng gây khó tiêu và làm tăng nguy cơ tim mạch.

Ăn nhiều rau củ và trái cây giàu vitamin tăng cường đề kháng

Tình trạng viêm mạn tính ở đường hô hấp làm gia tăng các chất oxy hóa gây hại cho mô phổi. Bổ sung rau củ tươi và trái cây giàu vitamin A, C, E cùng các khoáng chất như magie và kali sẽ giúp nâng cao hệ miễn dịch và bảo vệ niêm mạc phế quản trước nguy cơ nhiễm trùng.

Các loại rau lá xanh thẫm như súp lơ xanh, cải bó xôi, rau ngót cung cấp nhiều chất xơ hòa tan và khoáng chất cần thiết. Những loại trái cây giàu vitamin C tự nhiên như cam, bưởi, kiwi, đu đủ và quả mọng giúp cơ thể chống lại tác nhân gây hại từ môi trường. Nên chế biến rau củ dưới dạng hấp hoặc nấu canh thanh đạm, tránh nấu quá nhừ để giữ trọn vẹn vi chất dinh dưỡng.

Uống đủ nước và chia nhỏ bữa ăn để tránh cảm giác khó thở

Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm loãng dịch nhầy đặc quánh ở cổ họng, hỗ trợ người bệnh tống đờm ra ngoài dễ dàng qua phản xạ ho tự nhiên. Người bệnh nên uống nước ấm từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày, nhưng nếu có bệnh lý suy tim kèm theo thì cần tuân thủ hạn mức lượng nước theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bên cạnh đó, việc chia thực đơn thành năm đến sáu bữa nhỏ thay vì ba bữa lớn giúp dạ dày không bị quá no, tránh đẩy cơ hoành lên cao gây chèn ép lồng ngực. Trước khi ăn, người bệnh nên nghỉ ngơi mười lăm phút và ngồi thẳng lưng khi dùng bữa. Cần nhai kỹ, nuốt chậm và giữ nhịp thở đều đặn để quá trình ăn uống diễn ra nhẹ nhàng, không bị hụt hơi.

Lưu ý an toàn

Thông tin dinh dưỡng trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chỉ định điều trị y khoa. Nhu cầu calo và tỷ lệ dinh dưỡng cụ thể có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ tắc nghẽn đường thở, cân nặng và các bệnh lý mạn tính đi kèm như tim mạch hay đái tháo đường. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc giãn phế quản, thuốc xịt hít hoặc sử dụng các loại thực phẩm chức năng lạ khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Nếu xuất hiện tình trạng sụt cân nhanh, chán ăn kéo dài hoặc cơn khó thở tăng nặng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Xây dựng thực đơn khoa học giàu chất đạm, bổ sung chất béo có lợi và chia nhỏ bữa ăn hàng ngày là giải pháp hỗ trợ thiết thực cho người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Thói quen ăn uống lành mạnh kết hợp với tuân thủ phác đồ y khoa sẽ giúp người bệnh bảo tồn thể lực, giảm bớt khó thở và duy trì sự chủ động trong sinh hoạt mỗi ngày.